TANTERAKA AO AMIN'I KRISTY

Hodinihina mandritra ny herinandro:

Kol. 2; Heb. 7:11; Isa. 61:3; 1 Kor. 3:6; Deo. 31:24-26; Rom. 2:28,29; Rom. 7:7.

Tsianjery:

"Koa aza avela hisy hitsara anareo ny amin'ny fihinana, na ny fisotro, na ny andro firavoravoana, na ny voaloham-bolana, na ny Sabata: aloky ny zavatra ho avy ireny, fa ny tenany dia an'i Kristy." - Kol. 2:16,17

Efa nisy olona nanontany anao ny antony itandremanao ny Sabata ve? Mety efa nampiasaina ho "porofo" manohitra ny fitandremana ny Sabata angamba ny tsianjery amin'ity herinandro ity. Kanefa tsy mikasika ny didy fahefatra ireo andalan-teny ireo fa setrin'ny fahadisoan-kevitra nampianarin'ny mpampianatra sandoka sasany tao amin'ny fiangonana. Inona izany hevi-diso izany?

Voalohany, izany fampianaran-diso izany dia antsoina hoe "filosofia", *fampianarana voatolotry ny razana", "araka ny abidim-pianaran'izao tontolo izao, fa tsy araka an'i Kristy." - Kōl. 2:8.

Voafaokan'izany fampianaran-diso izany koa ny farmorana sy ny fitandremana ireo andro firavoravoana jiosy (Kôl. 2:11,16), ary ireo fombafomba Jiosy mahakasika ny fahadiovana sy ireo fitsipika mifandraika amin'ny hanina (Kol. 2:16,21). Tao anatin'izany koa ny fiankohofana amin'ny anjely na miaraka amin'ny anjely na ny fitadiavana hanahaka ny fiankohofan'ny anjely (Köl. 2:18).

Ary farany, dia niorina tamin'ny "didy sy ny fampianaran'olona" izany ary azo inoana tokoa fa tafiditra tao ny fomba fanao feno fihafiana sy fampahoriana tena (Κόι. 2.22.23).

Tia fivavahana sy nanao izany vokatry ny fony tokoa ireo mpampianatra sandoka ireo, kanefa diso ny fandraisan'izy ireo ny filazantsara. Hojerentsika mandritra ity herinandro ity ny anton'izany, ary ho hitantsika koa ny antony mahatonga ny tsianjery tsy misy hifandraisany amin'ny fitandremana ny Sabata andro fahafito.

NY FAHENDREN' ANDRIAMANITRA SY NY FAHALALANY

Hoy ny fanontanian'i Joba: "Fa aiza kosa no hahitana ny fahendrena? Ary aiza no fitoeran'ny fahalalana?" - Joba 28:12. Mamaly izany i Paoly, manao hoe: ao amin'i Kristy, "Izay iafenan'ny rakitry ny fahendrena sy ny fahalalana rehetra." Kôl. 2:3; ampitahao amin'ny 1 Kor. 1:30. Manana ny zavatra rehetra isika raha manana an'i Kristy, eny fa na ny "fahatokiana be avy amin'ny fahazavan-tsaina mikasika ny antom-pisiana aza (Kôl. 2:2). Tamin'ny alalany no nanehoana ny zava-miafina mikasika an'Andriamanitra, izay mahafaoka ny drafi-pamonjena iray manontolo.

Vakio ny Kol. 2:1-7. Inona no tian'i Paoly hahatongavana raha nanoratra io epistily lo izy?

Ny teny grika paraklethösin dia midika hoe "hampiononana (Köl. 2:2, DIEM) na "hahafaka alahelo ny fon'izy ireo" (Köl. 2:2, dikanteny katolika). Tsy ny hanampy ireo mpino tany Kolosia hamantatra ny fampianaran-diso ihany no fanirian'i Paoly fa ny "ampiraisana" (sumbibasthentes) azy ireo amin'ny fitiavana kristianina. Ny filazan'i Paoly hoe: "mba hampifalina ny fony amin'ny ampiraisana azy" dia manondro ny toky ananany fa hahatanteraka ny tanjona tiany hokendrena ny epistiliny.

Teo anatrehan'izany koa anefa, dia nidera azy ireo izy noho "ny filaminanareo sy ny tsi-fiovan'ny fincanareo an'i Kristy." - Kol. 2:5.

Ny teny grika taxis, izay adika hoe "filaminana", dia ampiasaina ao amin'ny Testamenta Vaovao mba hilazana ny asa fisoronana araka ny fanaon'i Arona (Lio. 1:8; Heb. 7:11) sy i Melkizedeka (Heb. 5:6,10; Heb. 6:20; Heb. 7:11,17), saingy nampiasain'i Paoly hilazana ny filaminana ao amin'ny fiangonana izany (1 Kor. 14:40), ao anatin'izany ny tontolon-kevitra hitantsika eto. Misy fotoana isian'ny fironana hihevitra ny fandaminan'ny fiangonana ho toy ny rafitra ara-pivavahana fotsiny izay tsy misy heviny ara-teolojia.

Nikendry fatratra ny hitandroana fatratra ny filaminana tao amin'ny fiangonana i Paoly ka nanome toromarika mazava mikasika ny fitondrantena mendrika mandritra ny fanompoam-pivavahana (jereo ohatra ny 1 Kor. 11) sy ny firesahana momba ny fomba fifidianana ny loholona sy ny diakona (1 Tim. 3, Tit. 1). Tamin'ny alalan'ireo fepetra ireo no nitehirizana sy nampitana ny fahendren Andriamanitra sy ireo fampianaran'ny Baiboly.

Vokatry ny fampianarana marina noraisin'ny Kolosianina avy tamin'ireo mpiara-miasa tamin'i Paoly, dia "tsy niovaova ny finoan'izy ireo. Tsy azo hozongozonina izany satria miorina tsara amin'ny fototra mafin'ny Baiboly. izay hiaro azy ireo, raha toa harahiny tsara, amin'ny hevi-diso novoizin'ireo mpampianatra sandoka.

Inona ny fanandramana niainanao momba ny filana "filaminana" eo amin'ny fiainanao ara-panahy?

MAMAKA SY MITOMBO AO AMIN'I KRISTY

Anankiray amin'ireo foto-kevitra mazava indrindra momba izay tokony ho fomba fiaina kristianina ny lohahevitra resahin'ny epistily ho an'ny Kolosianina: "Koa tahaka ny nandraisanareo an'i Kristy Jesosy ho Tompo, dia mandehana ao aminy araka izany koa." - Kôl. 2:6. Mandray famonjena isika rehefa mandray Olona iray, fa tsy ny fitambarana fampianarana fotsiny. Ny fandrajsana an'i Jesosy dia midika ho fanekena ny fampianarany rehetra koa, izay nomena tamin'ny alalan'ireo apostoly sy ny mpaminanin'ny Baiboly (jereo ny Efes. 2:20).

Mihoatra noho ny zavatra rehetra, ny fandraisana an'i Kristy dia midika ho fahafatesana ny amin'ny tena, fampileferana tanteraka ny "izaho" eo an-tongotr'ilay Kristy velona.

Tsy afa-misaraka amin'ny Teny voasoratra (Baiboly) ilay Teny Velona (Jesosy). Lafiny roa amin'ny vola madinika iray ihany ireo. Raha ny marina, dia amin'ny alalan'ny Soratra Masina ihany no ahafantarantsika an'i Jesosy. "Mandeha" na velona "ao Aminy" isika; midika izany fa avelantsika hitarika antsika eo amin'ny fanapahan-kevitra rehetra raisintsika sy izay ataontsika ny Teniny sy ny Fanahiny.

Mampiasa sary an'ohatra fahita ao amin'ny Baiboly i Paoly ao amin'ny Köl. 2:7; fanoharana izay mampitovy ny Kristianina amin'ny zava-maniry izany. Manjary mamaka ao amin'i Kristy isika rehefa mandray Azy ho Mpamonjy antsika ary mampifanaraka ny fiainantsika amin'ny Teniny. Amin'izany no hahatonga ny finoantsika "tsy hiovaova".

Ahoana no anazavan'ireto toko sy andininy ireto ny sary an'ohatra momba ny zava-maniry amin'ny maha tandindona maneho ny mpino azy? (Jereo ny Isa. 61:3; Mat. 3:10; Lio. 8:11-15; 1 Kor. 3:6).

Mampiseho safidy roa mivelatra manoloana ny mpino i Paoly. Ny iray dia ny hitoetra ho "Hazo (...) nambolen'i Jehovah" (Isa. 61:3) ka velona ao amin'i Kristy hatrany satria mifikitra Aminy sy amin'ny fampianarany. Ny safidy ankilany kosa dia ny ho tahaka ny zava-maniry voatr'olombelona, izay toa velona raha jerena saingy tsy misy aina akory. Rehefa mandray sy manaraka ny filozofian'olombelona sy ny fombafombany isika, dia manjary "babo" (Kôl. 2:8). Na dia nanafaka antsika aza i Kristy, dia mety mbola hohazonin'ny zioga fanandevozana ihany isika (Gal. 5:1; ampitahao amin'ny Asa 15:10).

Raha fintinina, ny fanekena ny fampianarana tsy araka ny Baiboly dia midika ho fandavana an'i Kristy, satria ireo izay mandray fampianaran-diso dia efa nandray filazantsara hafa ary nanaiky ny fahefan'olombelona mihoatra noho ny fahefan'ny Soratra Masina (jereo ny Gal. 1:6-9). Loza nananontanona ny fiangonana voalohany izany ary mbola mitoetra mandraka ankehitriny.

Inona no fanandramana manokana niainanao mikasika ny fahafatesana ny amin'ny tena mba handraisana an'i Kristy? Nahoana izany no tokony ho asa mitohy?

NOFANTSIHINA TEO AMIN'NY HAZO FIJALIANA

Vakio ny Kol. 2:11-15. Inona ny zavatra toherin'i Paoly eto?

Impiry impiry moa isika no nahita ireo andalan-teny ireo, indrindra ny Köl. 2:14, nampiasaina tamin'ny fomba diso mba hatao tohan-kevitra manohitra ny lalana sy ny fitandremana ny Sabata?

Ho fanampiana antsika hahatakatra ireo andalan-teny ireo, dia misy fanazavana manan-danja anankiroa atolotry ny fiangonana advantista mitandrina ny andro fahafito: voalohany, ny "sora-tanana" nofantsihina teo amin'ny hazo fijaliana dia ny lisitr'ireo fiampangana "manameloka" antsika, tahaka ilay soratra nataon'i Pilato teo amin'ny hazo fijalian'i Jesosy (Mat. 27:37; Jao. 19:19,20). Toy izao indray ny fanazavana faharoa: ny lalana seremoniely nosoratan'i Mosesy (Jereo ny Deo. 31:24-26) no nofantsihina teo amin'ny hazo fijaliana.

Rehefa mijery ireo andalan-teny ireo amin'ny tontolon-keviny mivelatra kokoa isika, dia mahita fa miresaka mazava momba ny lalana seremoniely izany.

Miresaka momba ny "famorana tsy nataon-tânana" koa i Paoly (Köl. 2:11), izany hoe ny famorana "ny fo" (Rôm. 2:28,29; ampitahao amin'ny Deo. 30:16). izay mifanohitra amin'ny fomba miharihary amin'ny famorana ara-nofo, anankiray tamin'ireo fitakiana manan-danja indrindran'ny lalana seremoniely (Lev. 12:3; ampitahao amin'ny Eks. 12:48).

Rehefa izay dia ampifandraisin'i Paoly amin'ny "fanesorana ny tenan'ny nofo" sy ny batisa atsoboka izany fiovana ao anaty izany. Amin'ny alalan'io batisa io no larahantsika alevina amin'i Kristy sy atsangana Aminy koa (Kol. 2:11,12).

Rehefa mandalo izany fanandraman'ny fiovam-po izany ny olona iray dia toy ny efa "matin'ny fahadisoana" ary "novelominy niaraka tamin'i Kristy izay namela "ny fahadisoantsika rehetra." - Kol. 2:13.

Ny teny hoe "didy" (Kol. 2:14) dia manondro ny didy manan-kerin-dalana, na ara-panjakana izany (Lio. 2:1; Asa. 17:7) na ara-pivavahana (Asa 16:4). Manondro ny lalána seremoniely ny teny grika hoenti-milaza izany, izay hita indray mandeha monja any amin'ny asa soratra hafa nosoratan'i Paoly momba ny rindrina nampisaraka ny Jiosy sy ny Jentilisa (Efes. 2:14,15).

Koa satria efa niresaka momba ny famelan-keloka sy ny fiovam-po aseho amin'ny alalan'ny batisa i Paoly, dia tsy azo heverina ny hiresahany momba io lohahevitra io amin'ny alalan'ny sarinteny hafa izay tsy ampiasaina ao amin'ny Soratra Masina. Hita taratra aza fa hevitra iray izay resahin'ny Efesianina no hamafisiny eto: ireo mpino Jentilisa any Kolosia dia tsy tokony hatahotra ny amin'ny fanarahana ny lalana seremoniely, anisan'izany ny famorana, na koa ireo lalana mikasika ny fahadiovana izay mifamatotra amin'izany fanekena izany (ampitahao amin'ny Asa. 10:28,34,35).

Hita mazava eto fa tsy milaza tsy akory i Paoly fa ny didy folo no nofantsihina teo amin'ny hazo fijaliana, indrindra moa fa faritany any amin'ny boky hafa ho fandikana ny didy folo ny ota (Rom. 7:7).

TANDINDONA SA TENA IZY?

Vakio ny Kol. 2:16-19. Inona ny fomba fanao jiosy-kristianina asongadin'i Paoly eto?

Hatramin'izao andro izao ireo manam-pahaizana no tsy mbola miombon-kevitra mikasika ny toe-javatra tena tian'i Paoly horesahina eto. Ny azontsika antoka dia izao: ny epistilin'i Paoly mihitsy no mitondra fampahafantarana mikasika izay noheverina fa hery miasa mangina nitondra fisarahana teo amin'ny Jiosy sy ny Kristianina tao anatin'io fiangonana izay nahitana Jentilisa maro an'isa io (Kôl. 2:13). Izany hoe, nametraka fitsipika izay tsy voatery harahin'ny mpino jentilisa ireo mpino jiosy.

Mazava ny fitanisana ataon'ny Kôl. 2:16 momba ireo fomba amam-panao jiosy mbola notohizan'ny Jiosy sasany izay tonga Kristianina. Kanefa na ireo teboka resahin'ny Köl. 2:18 aza dia ao anatin'izany tontolon-kevitra izany ihany. Notenenin'i Jesosy mafy ny fanetren-tena feno fihatsarambelatsihin'ireo mpitondra fivavahana (ohatra: Mat. 6:1,5,7,16). Hita ao amin'ireo horonan-taratasin'ny Korano fa nitana anjara toerana manan-danja ny anjely tao anatin'ny fiheveran'ny Jiosy sasany mikasika ny fivavahana. Noho izany, dia azo inoana fa mitovy amin'ireo olana natrehin'i Paoly tany amin'ny fiangonana hafa koa ireo olana tao Kolosia.

Noho ny Kol. 2:16 raisin'ny olona amin'ny heviny diso matetika, dia zava-dehibe ny handinihana izany an-tsipiriany bebe kokoa. Mariho ireto teboka ireto:

Ny fampiasan'i Paoly ny hoe "koa" dia maneho ny fisintonany fehiny avy amin'izay efa voalazany. Teo alohan'izay dia nolaviny ny tsy maintsy hanaovana ny famorana satria ny fiovam-po no tena zava-dehibe (Köl. 2:11-15).

"Ny fihinana, na ny fisotro" dia manondro ny fanatitra hanina sy ny sotroina izay nentin'ireo Isiraelita tao amin'ny tempoly.

Azo heverina fa ny firesahana momba "ny andro firavoravoana, na ny voaloham-bolana, na ny Sabata dia mifamaly amin'ny Hos. 2:13 izay ahitana koa ireo andro firavoravoana ireo araka ny filaharany, ao anatin'izany ny sabata seremoniely (jereo ohatra ny Lev. 23:11,24,32).

Zava-dehibe ho an'ny fahatakarantsika ireo andalan-teny ireo ny fanazavana nomen'i Paoly: "aloky ny zavatra ho avy ireny, fa ny tenany dia an'i Kristy." -Köl. 2:17. Ireny andro firavoravoana ireny, sy ireo fanatitra nentina tamin'izany. dia nanondro ny asan'i Kristy (jereo ny 1 Kôr. 5:7; 1 Kôr. 15:23), Ny Sabata andro fahafito kosa, dia naorina tany Edena, talohan'ny nidiran'ny ota, ary taloha indrindran'ny nanaterana fanatitra seremoniely tao amin'ny fitoerana masina. Noho izany, dia tsy aloka tokony hofoanana aorian'ny hazo fijaliana izany.

Na dia tsy ny Sabata andro fahafito aza no lohahevitra resahina mivantana eto, ahoana no hampiharanao ny torohevitr'i Paoly mikasika ny tsy hitsarana ny hafa?

DIDIN'OLOMBELONA

Vakio ny Kol. 2:20-23. Ahoana no fahatakaranao ny fananaran'l Paoly raha jerena miaraka amin'ireo hevitra hafa resahina ao amin'ity toko ity?

Toy ny ao amin'ny epistily nosoratan'i Paoly ho an'ny Galatianina, dia antsoiny hoe "abidim-pianaran'izao tontolo izao" ny fifikirana amin'ireo lalana seremoniely jiosy (Kôl. 2:8,20; ampitahao amin'ny Gal. 4:3,9). Raha lazaina amin'ny teny hafa, tahaka ny tempoly tety an-tany, dia an'ny tany ireo zavatra ireo, kanefa isika dia olom-pirenen'ny lanitra. Tsy ilaintsika ny mitondra ny enta-mavesatry ny lalana seremoniely satria aloka ihany ireny, izay maneho ny zava-misy iainantsika ao amin'i Kristy ankehitriny. Izany hoe, na dia Andriamanitra mihitsy aza no nanome ireny fitsipika ireny, dia tsy manan-danja intsony ireny ankehitriny satria efa tontosa ny anjara asany.

Koa satria efa foana teo amin'ny hazo fijaliana ireo fitsipika rehetra ireo, araka izay nasehon'ny Tanan'Andriamanitra nandriatra ny efitra lamban'ny tempoly (Mat. 27:51; ampitahao amin'ny Dan. 9:27), dia tsy fehezin'ireo intsony ny Kristianina (anisan'izany ireo Kristianina jiosy). Raha milefitra eo ambany fifehezan'ireo didy ireo isika, dia mifikitra amin'ity tontolo ity izay efa ho foana fa tsy amin'ilay tontolo sy fiainana vaovao izay ampanantenaina antsika ao amin'i Kristy.

Isika rahateo dia manantena fatratra "lanitra vaovao sy tany vaovao, izay itoeran'ny fahamarinana." -2 Pet. 3:13, fa tsy ny fanavaozana fotsiny ity tontolo ity.

Ankoatra ny fanampian'ireo Fariseo sy mpanora-dalána ny fitakian'olombelona marobe tamin'ireo lalan'i Mosesy (jereo ny Mar. 7:1-3), dia tsy azo heverina ho fitakian Andriamanitra intsony, fa didy napetrak'olombelona, ny fanohizana ny fitandremana ireo fombafomba ao amin'ny Testamenta Taloha izay efa tanteraka ao amin'i Kristy. Toa nanjary vesatra ho an'ny finoana aza izany fa tsy manamafy orina azy. Mora loatra ny mihevitra fa izay mahatanteraka ny fitandremana ireny rehetra ireny dia ambony raha miohatra amin'ireo izay tsy mitandrina azy: izany toe-tsaina izany dia efa mampidi-doza. Ary ratsy kokoa noho izany aza ny fiheveran'ny olona fa hahazoany famonjena ny fitandremana ireny fitsipika ireny. Fandrika iray izay tsy tokony hahatafalatsaka antsika izany.

Manerana ny tantaran'ny fivavahana kristianina, dia manam-pahaizana momba ny Baiboly maro no tafalatsaka tao anatin'ny fakam-panahy amin'ny fanaovana fanambarana araka ny andraikitra tanany ara-pivavahana ka misandoka ny anjara asan'ny Fanahy Masina amin'ny filazana amin'ny mpino ny hevitry ny andalan-tSoratra Masina. I Kristy anefa no loharanon'ny fahamarinana ao amin'ny Soratra Masina, araka izay nampianarin'i Paoly sy ireo mpanoratra hafa ny Baiboly.

Izay efa nataon'i Jesosy ho antsika no hany fototra lorenan'ny famonjena antsika tsy miankina amin'ny asantsika izany na amin'ny fiovana tsara ataony ao anatintsika koa aza. Ahoana no ahazoantsika antoka fa takatsika tsara izany?

FIAINAM-BAOVAO

Hita mazava ao amin'ny andininy farany ao amin'ny Kōl. 3 ny fanahian'i Paoly ny amin'ny fiadanana sy ny filaminana ao am-piangonana. Efa nisy tsipiriany sasantsasany hitantsika momba ny fiadanan Andriamanitra (jereo ny lesona 7). Tsy tahaka ny pax Romana, ny pax Christi dia tsy fiadanana terena avy ety ivelany fa manapaka antsika avy ao anatiny. Tsy mety hitranga izany raha tsy i Kristy no mifehy.

Vakio ny Kol. 3:16,17. Inona no tena mahatonga an'i Kristy ho afaka mifehy, ary inona no anjara asan'ny mozika amin'izany rehetra izany?

Mazava tokoa ny voalaza. Mampiseho ny tenin'i Kristy mitoetra ao anatintsika izany. Mitranga izany rehefa mamaky ny Baiboly amim-pahalianana isika mba hihaino sy hianatra avy amin'ny fahendren'Andriamanitra. Hita fa manana anjara toerana lehibe ny mozika amin'ny fifampianarana sy fifananarana, na dia somary saro-takarina aza ny teny grika nilazana izany (Kol. 3:16).

Kanefa tsy izay rehetra mety ho mozika tsy akory dia tsara. Mampiasa teny manokana i Paoly eto sy ao amin'ny Efes. 5:19: «ny salamo sy ny fihirana ary ny tonon-kiram-panahy».

Na dia tsy azontsika faritana mazava aza, dia hita fa misy fahasamihafana eto, eo amin'ny fitambaran'ny Salamo efa nisy tao amin'ny TT sy ny fitambaran'ireo fihirana ao amin'ny TV. Mety milaza zavatra ankapobeny kokoa kosa ny hoe «tonon-kiram-panahy», dia ireo hira fiderana rehetra mifandraika amin'ny fiainana ara-panahy na ny fiainan'ny fiangonana. Ny tonon'ny hira no entina mampianatra ny fahamarinana sy anomezana toromarika momba ny fiainam-baovaon'ny Kristianina iray. Maro amin'ireo fihirana malaza maro tamin'ny taonjato vitsivitsy lasa no mirakitra hafatra mampahery mitondra fanantenana sy toky, izay ilaina indrindra eto amin'izao tontolo manakivy antsika rehetra izao.

Lehibe ny herin'ny mozika. Nampitony an'i Saoly mpanjaka ny fandrenesany an'i Davida nitendry lokanga (1 Sam. 16:23). Saingy rehefa nataony fahavalo i Davida, dia nihanitombo ny hatezerana sy ny fialonana tao amin'i Saoly (1 Sam. 18:10,11). Ny mozika klasika milamina dia voaporofo fa mampihena ny fanahiana, manatsara ny fiasan'ny atidoha, mampitombo ny fahatsapana fiadanana, manamaivana ny fanaintainana, ary mampitombo ny ny fifandraisana amin'ny fiarahamonina.

Iza amintsika no tsy efa nahatsapa ny herin'ny mozika teo amin'ny fiainany, teo amin'ny fihetseham-pony sy teo amin'ny fisainany, na ho amin'ny tsara na ho amin'ny ratsy? Afaka manandratra ny ara-panahy ny mozika - ny mozika tsara, araka ny tokony ho izy.

Hoy ny Soratra Masina amintsika: «na inona na inona ataonareo (...), dia ataovy amin'ny anaran'i Jesosy Tompo izany.» - Kol. 3:17. Afaka milaza ve ianao fa manao izany marina tokoa? Raha tsia, ahoana no ahafahanao miova; izany hoe, inona no tsy maintsy atsahatrao raha tsy ahafahanao manao zavatra amin'ny anaran'ny Tompo izany?

Fizarana I: Topi-maso

Tsianjery: Kolosiana 2:16, 17

Toko Ivon’ny fianarana: Kolosiana 2

Eo am-pamaranana ny Kolosiana 1, i Paoly dia maneho ny faniriany mba hitombo ho amin’ny fahamatorana ao amin’i Kristy ny mpihaino azy (Kol. 1:28). Ao amin’ny Kolosiana 2 kosa izy dia manazava bebe kokoa izany hevitra izany. Ny Kolosiana 2:1–5 no mametraka ny fototry ny zavatra manaraka. Tian’i Paoly ny mpamaky azy mba "hiray saina amin’ny fitiavana" (Kol. 2:2), mba hahatratra ny "haren’ny fahafenoan’ny fahalalana marina, ho amin’ny fahalalana ny zava-miafin’Andriamanitra" (Kol. 2:2), ary mba hanamafy ny finoany an’i Kristy (Kol. 2:5). Raha fintinina, tian’i Paoly hitombo amin’ny finoany, amin’ny fahalalany ny zava-miafin’Andriamanitra, ary amin’ny fitiavany an’i Kristy sy ny namany ny mpamaky azy. Raha ny tena izy, i Paoly dia mamporisika ny mpihaino azy ho "tanteraka" ao amin’i Kristy, na amin’ny teny hafa, haneho "fahamatorana" amin’ny fampiharana ny finoany. Ao amin’ny Kolosiana 2:6–23, i Paoly dia manome antsipiriany bebe kokoa momba ny fomba hanatratrarana izany tanjona izany.

Ny lesona amin’ity herinandro ity dia manasongadina lohahevitra lehibe roa:

1. Ny fahatanterahana ao amin’i Kristy dia midika ho ny fahalalana Azy sy ny fitomboana ao Aminy. Izany no miaro antsika tsy ho voafitaky ny mpampianatra sandoka.

2. Ny fahatanterahana ao amin’i Kristy koa dia midika ho ny fitokiana Aminy irery ihany ho famonjena, fa tsy amin’ny fitsipika (regulations). Zava-dehibe anefa ny manamarika fa ny Hazo fijaliana dia nampitsahatra ny lalàna momba ny fombafomba (ceremonial law), fa tsy ny lalàna momba ny fitondrantena (moral law). Ireo fombafomba tamin’ny Testamenta Taloha dia aloky ny asa sy ny sorona nataon’i Kristy taty aoriana fotsiny ihany. Nifarana tamin’ny fahafatesany ireny tandindona ireny. Na izany aza, ny Didy Folo, anisan’izany ny Sabata andro fahafito, dia mbola manankery ho an’ny Kristianina.

Fizarana II: Fanazavana (Commentary)

Fanoharana

"Tamin’i James Garfield, izay lasa Filohan’i Etazonia taty aoriana, mbola mpitantana ny Hiram College tany Ohio, dia nisy raim-pianakaviana iray nanontany azy raha azo hafohezina ny fianaran’ny zanany lahy mba hahavitany izany ao anatin’ny fotoana fohy kokoa. 'Mazava ho azy,' hoy i Garfield namaly. 'Saingy miankina amin’izay tianao hatao amin’ny zanakao izany. Rehefa te hanao hazo 'chêne' (oak) Andriamanitra, dia maka zato taona Izy. Fa rehefa te hanao voatavo (squash) kosa Izy, dia roa volana monja no ilainy.'" — Michael P. Green, 1500 Illustrations for Biblical Preaching.

Hoy i Paoly: "Ilay nanomboka asa tsara ao anatinareo no hamita izany mandra-pihavin’ny andron'i Jesosy Kristy" (Fil. 1:6). Raha naneho ny heviny momba ny dian’ny fiainam-panahin’i Davida i Alan Redpath, dia naneho hevitra mitovy amin’izany koa: "Ny fibebahan’ny fanahy dia fahagagana ao anatin’ny indray mipi-maso, fa ny fanamboarana olona masina kosa dia asan’ny fiainana manontolo." — Redpath, The Making of a Man of God.

Ny fahalalana an’i Kristy sy ny fitomboana ao Aminy

Rehefa mamaky ny Kolosiana isika, dia afaka manatsoaka hevitra fa niahiahy mafy i Paoly ny amin’ny fidiran’ny mpampianatra sandoka tao am-piangonana. Izany ahiahy izany dia hita taratra amin’ny fehezanteny manao hoe: "Akory ny haben’ny ady atao ho anareo" (Kol. 2:1). Amin’ity toe-javatra ity, ny teny hoe "ady" dia mety midika hoe "fanahiana" na "fiahiana". Ny teny grika nadika hoe "ady" dia ampiasaina any amin’ny toeran-kafa koa ilazana ny tolona amin’ny fanoheran’ny olombelona na ny ara-panahy (ohatra, 1 Tes. 2:2). Amin’ity andalana ity, izany dia ampiasaina hamaritana ny "asa tsy misy fitsaharana ataon’ny apostoly — tolona sy ezaka mafy ho an’ny fampielezana, ny fitomboana, ary ny fanamafisana ny finoana izay tanjon’ny iraka ampanaovina azy."

Ny teny hoe "ady" (conflict) dia avy amin’ny tontolon’ny fanatanjahantena, indrindra fa ny fifaninanana ara-batana. Noho izany, izany dia milaza ny hevitra momba ny ezaka faran’izay mafy. Ireo angon-drakitra ireo dia manondro fa i Paoly dia tsy nihevitra ny fiatrehana ny fampianarana sandoka ho zavatra madinika. Moa ve isika tokony hanao izany koa? Azo inoana fa tamin’ny alalan’ny tolona na ny ady nataony ho an’ny Kolosiana, i Paoly dia nanolotra ny vavaka nataony ho azy ireo. Nivavaka i Paoly mba hovoatanjaka ny fon’izy ireo ka tsy ho voafitaky ny fampianarana sandoka. Tian’i Paoly hiray saina amin’ny fitiavana izy ireo, mba hahatratra ny haren’ny fahafenoan’ny fahalalana marina ny zava-miafin’Andriamanitra, dia i Kristy (Kol. 2:2).

Tena zava-dehibe ao amin’ny Kolosiana ny hevitra momba ny fahalalana. Manerana ny taratasy, i Paoly dia maniry ny mpihaino azy hanana fahalalana ny "fahasoavan’Andriamanitra amin’ny fahamarinana" (Kol. 1:6); ny "sitrapony amin’ny fahendrena sy ny fahafantarana ara-panahy rehetra" (1:9); "ny haren’ny voninahitr’ity zava-miafina ity any amin’ny jentilisa, dia Kristy ao anatinareo" (1:27); "ny zava-miafin’Andriamanitra, dia Kristy" (2:2). Noho izany, raha fintinina, dia asehon’i Paoly fa ny fanafody miaro amin’ny fampianarana sandoka dia ny fahalalana an’Andriamanitra sy i Kristy (Kol. 2:1–4, 8). Izany fahalalana izany dia avy amin’ny Tenin’Andriamanitra, araka ny ambaran’i Paoly ao amin’ny Kolosiana 3:16: "Aoka ny tenin’i Kristy hitoetra betsaka ao aminareo amin’ny fahendrena rehetra, dia mifampianara ka mifananara amin’ny salamo sy ny fihirana ary ny hira ara-panahy, mihira amin’ny fahasoavana ao am-ponareo ho an’ny Tompo."

Kristy, Ilay hany Fanantenantsika amin’ny Famonjena

Ao amin’ny Kolosiana 2:11–15, i Paoly dia manandratra ny asa famonjena nataon’i Kristy ho antsika. Ao amin’i Kristy, dia voafady isika "tamin’ny famorana tsy nataon-tanana" (Kol. 2:11), izany hoe ny asan’i Kristy ao am-pontsika. Isika dia "niara-nalevina taminy tamin’ny batisa" ary "niara-natsangana taminy" koa (Kol. 2:12). Raha lazaina amin’ny teny hafa, dia novelomin’Andriamanitra niaraka tamin’i Kristy isika ary "navelany ny helotsika rehetra" (Kol. 2:13). Raha fintinina, dia ambaran’i Paoly fa i Kristy no hany fanantenantsika amin’ny famonjena.

Na izany aza, ny sasany amin’ny tenin’i Paoly ao amin’ny Kolosiana 2, indrindra fa ny ao amin’ny Kolosiana 2:11–23, dia ampiasain’ny maro ankehitriny hilazana fa ny apostoly dia miresaka momba ny fanafoanana ny Didy Folo; indrindra fa ny Sabata andro fahafito dia lazaina fa tsy manankery intsony na tsy mamatotra ny Kristianina intsony. Mifanohitra amin’izany filazana izany, ny Kolosiana 2 dia tsy miresaka momba ny fanafoanana ny Didy Folo. Nasehon’i Paoly imbetsaka tamin’ny alalan’ny taratasiny, na tao amin’ny Kolosiana na tany an-kafa, fa manankery ho an’ny Kristianina ny Didy Folo, araka izay hita amin’ireto andalana ireto:

Notsiahivin’i Paoly ny didy fahadimy ao amin’ny Efesiana 6:2, 3; ny faha-enina, fahafito, ary fahavalo ao amin’ny Romana 13:9; ary ny fahafolo ao amin’ny Romana 7:7. Ao amin’ny Kolosiana 3:20, dia naveriny ny famporisihana hita ao amin’ny Efesiana 6:1: "Anaka, maneke ny ray aman-dreninareo." Miainga avy amin’ny Efesiana 6:1–3, dia azo tsoahina fa ny famporisihana hoe "Anaka, maneke ny ray aman-dreninareo" (na ao amin’ny Efesiana 6:1 na ao amin’ny Kolosiana 3:20) dia mifototra amin’ny fahamarinan’ny didy fahadimy (Efesiana 6:2, 3; ampitahao amin’ny Eksodosy 20:12). Amin’ireo andalana rehetra ireo, dia hita fa ny Didy Folo dia mbola tsy maintsy arahin’ny mpino eo ambanin’ny fanekena vaovao. Fanampin’izany, ny lisitry ny fanao ratsy sy ny toetra tsara ao amin’ireo Epistilin’i Paoly — ary indrindra ny lisitry ny fanao ratsy hita ao amin’ny Kolosiana 3:5–9 — dia mifototra amin’ny Didy Folo.

Misy manam-pahaizana tsy Advantista iray manaiky hoe: "Misy antony tsara hinoana... fa ny Didy Folo... dia mbola mamatotra antsika. Rehefa miresaka momba ny 'didy' ohatra i Jesosy, dia mazava fa ny Didy Folo no tiany holazaina (Lioka 18:20). Toy izany koa, rehefa miresaka momba ny lalàna i Paoly ao amin’ny Romana 7:7, dia ny Didy Folo no tondroiny." — Iain D. Campbell, Opening Up Exodus.

Mikasika ny Sabata andro fahafito, ny porofo avy amin’ny Testamenta Vaovao dia manondro fa mamatotra ny mpino eo ambanin’ny fanekena vaovao izany. Tahaka an’i Jesosy, i Paoly dia mpitandrina ny Sabata (jereo Lioka 4:16, Asan’ny Apostoly 17:2). Ao amin’ny Apokalypsy 14:6, 7, ny fampahatsiahivana ny didy fahefatra dia manasongadina ny fahamarinan’ny Sabata andro fahafito ho an’ny Kristianina. Toy izany koa, rehefa nanohitra ny hivavahana aminy i Paoly sy Barnabasy, dia nampitodika ny saina tamin’ny fanompoam-pivavahana amin’"Ilay Andriamanitra velona, Izay nanao ny lanitra sy ny tany sy ny ranomasina ary ny zavatra rehetra ao aminy" (Asan’ny Apostoly 14:15; jereo Eksodosy 20:11). Azo atao koa ny mihevitra fa tamin’ny nanehoany ny maha-ambony indrindra an’i Kristy ao amin’ny Kolosiana 1:15–20, i Paoly dia nampitodika ny saina sady tamin’ny Genesisy 1 sy 2 no tamin’ny Eksodosy 20:8–11. Ireo andalan-tsoratra roa ireo dia samy manana ny lohahevitry ny Sabata ho itovizana.

Koa satria i Paoly dia mpitandrina ny Sabata, dia mazava fa tsy afaka ny hiady hevitra amin’ny fanafoanana ny Didy Folo izy ao amin’ny Kolosiana 2:11–23. Noho izany, ny "sora-tanan’ny didy" (Col. 2:14) voafantsika teo amin’ny hazo fijaliana dia tsy manondro ny lalàna momba ny fitondrantena. Kosa, izany dia mety manondro ny lalàna momba ny fombafomba na karazana fanekem-pandoavam-bola. Toy izany koa, ny Kolosiana 2:16 dia tsy miresaka momba ny Sabata isan-kerinandro. Kosa, ny andinin-tsoratra masina dia mety manondro ny: (1) sabata momba ny fombafomba, (2) ny sorona natao nandritra ny fety jiosy na, angamba, (3) ny fitandremana ny Sabata andro fahafito noho ny antony diso.

Fizarana III: Fampiharana amin’ny Fiainana

Saintsaino ireto lohahevitra manaraka ireto. Avy eo, angataho ny mpianatrao hamaly ny fanontaniana eo amin’ny faran’ny fizarana.

Ny Filipiana 1:6 dia azo antoka fa iray amin’ireo andalan-tsoratra masina malaza indrindra ao amin’ny Baiboly. Tiantsika io teny fikasana io: "Ilay nanomboka asa tsara ao anatinareo no hamita izany mandra-pihavin’ny andro Jesosy Kristy." Tena ilaina ny mahatsiaro fa ny fahatanterahana ao amin’i Kristy dia mahatafidirana ny dingan’ny fahafantarana Azy amin’ny alalan’ny Teniny. Eny tokoa, tsy misy fomba hitoerana ao Aminy raha tsy mitoetra ao amintsika ny teniny (Jaona 15:7). Avy amin’ny Tenin’Andriamanitra no ahazoantsika sakafo ho an’ny fitomboana ara-panahy (1 Pet. 2:2), izay ahitana ny fitomboana amin’ny finoana (Rom. 10:17). Araka ny nolavin’ny mpanao salamo: "Ary hitoky aminao izay mahalala ny anaranao" (Sal. 9:10). Ny fahalalana an’Andriamanitra sy ny Teniny dia miaro antsika tsy ho voafitaky ny fampianarana sandoka.

Ny tena fahalalana an’Andriamanitra dia mitarika ho amin’ny fankatoavana sy ny fahatokiana Azy. Amin’izany lafiny izany, ny lalàna momba ny fitondrantena (moral law) dia manana anjara toerana lehibe, satria mampianatra antsika ny toetran’Andriamanitra izany ary mampiseho ny sitrapony amintsika. Kanefa, misy olona miteny fa ny lalàna dia sakana amin’ny filazantsara. Tsy misy zavatra lavitry ny fahamarinana noho izany anefa. Ny mifanohitra amin’izany aza no tena marina. Araka ny tenin’i Joe M. Sprinkle, ny lalàna momba ny fitondrantena dia "fampidirana ho amin’ny filazantsara" amin’ny heviny hoe "manondro an’i Kristy Izay fahatanterahan’ny lalàna izy."

Fanontaniana:

1. Zarao amin’ny kilasy ny andinin-tsoratra masina tianao indrindra. Tamin’ny fomba ahoana no namahan’izany andinin-tsoratra masina izany anao, na nampahery ny fifandraisanao tamin’Andriamanitra, na niaro anao tamin’ny fampianarana sandoka?

2. Amin’ny fomba ahoana no anondroan’ny lalàna an’i Jesosy? Amin’ny fomba ahoana no maha-fahatanterahan’ny lalàna an’i Jesosy? Nahoana no diso ny filazana fa sakana amin’ny filazantsara ny lalàna momba ny fitondrantena?