«HATOKY TSARA ΑΜΙΝ'ΙΖΑY REHETRA METY HO SITRAPON'ANDRIAMANITRA»

Hodinihina mandritra ny herinandro:

Kol. 4:7-18; Efes. 6:21; Asa. 15:36-40; 2 Tim. 4:10, 11; 2 Pet. 3:10-14; Isa. 60:1-3.

Tsianjery:

"Misaora amin'ny zavatra rehetra; fa izany no sitrapon' Andriamanitra ao amin'i Kristy Jesosy ho anareo."-1 Tes. 5:18.

Ity ampahany farany amin'ry Kolosiana ity dia mampiseho ny momba ireo mpiara-miasa amin'i Paoly sy ny velaran'ny fiaraha-miasan'izy ireo. Hitantsika ao amin'ny bokn'ny Asan'ny Apostoly ny niarahany niasa voalohany tamin'i Barnabasy, avy eo i Silasy, ary avy eo dia omena topy maso ny amin'ny dia misionera telo nataony isika.

Hijery ny tetikady misioneran'i Paoly isika amin'ity herinandro ity, izay nampiasany tsara ny fotoany sy ny fitaovana teo am-pelatanany mba hahatrarany ireo tanan-dehibe tao amin'ny Fanjakana Romanina, ary koa hanofanany ireo mpitory laika mahatoky mba hanatrarana ireo tanána sy vohitra izay tsy ho voatsidik'i Paoly, toa an'i Kolosia, Laodikia, ary Hierapolia.

Nampifandray olona sy fiangonana hatrany i Paoly tamin'ny alalan'ny fitsidihana manokana nataony handritra ny diany, ary indrindra tamin'ny maha gadra azy, tamin'ny alalan'ny epistiliny. Tsapany fa ny fahombiazan'ny asa fitoriana ny filazantsara dia niankina amin'ny fiaraha-miasan'ny tsirairay Kristianina Jiosy sy Jentilisa; Ichilahy sy vehivavy; olona toa an'i Tykiko, Aristarko, Josto, Epafra, Lioka, ary Nyma. Mahaliana fa misy taratasy nosoratany ho an'ny Laodikia koa, izay tsy notehirzina ho antsika. Maro ny hafatr'i Paoly ao amin'ireo andininy farany ireo, anisarizany ny fiangaviana sy fampirisihana manokana ny lehilahy iray atao hoe Akipo. Nanao izay rehetra azony natao i Paoly mba hampaherezana ny fiangonina, raha mbola afaka nanao izany.

LESONA MOMBA NY ASA FITORIANA

Misy zavatra maro azo ianarana avy amin'i Paoly momba ny fitoriana ny filazantsara. Manodidina ny 21.564 kilaometatra ny halaviran'ny dia nataony. Mahavariana izany, satria nandehanany an-tongotra ny ampahany betsaka amin'izany, ary nisy ampaham-potoana koa naha tao an-tranomaizina azy.

Tany amin'ny foiben'ny tsena no nandanian'i Paoly fotoana betsaka, toy ny tany Korinto sy Efesosy, izay nielezan'ny hafatra ho any amin'ireo tanána anatiny. Niverina namangy ingy ireo fiangonana natsangany koa i Paoly mba hanamafy orina sy hampaherezana ireo mpino vaovao tao. Rehefa tsy afaka namangy mivantana ny fiangonana izy, dia nandefa taratasy ho azy. Tamin'izany fomba izany, dia fantatry ny mpino fa nahatsiaro sy nikarakara azy ireo izy.

Vakio ny Kol. 4:7-9; ampitahao amin'ny Efes. 6:21. Ahoana no anoritsoritany an'i Tykiko, ary inona no nolazain'i Paoly ho antony anirahana azy sy i Onesimosy ho any Kolosia?

Misy hafatra sasany tsara kokoa raha ampitaina am-bava noho ny an-tsoratra. Ho mahaliana ny nahafantatra ny vaovao rentin'ireo lehilahy roa ireo ho an'ny Kolosianina. Rehefa dinihina ny fikasan'i Paoly hampionona sy hampahery azy ireo (Kol. 4:7-9), dia azo inoana fa mirakitra sipiriany momba ny toe-javatra nisy an'i Paoly tany am-ponja izany. Zava-dehile mandrakariva koa ny fampitana hafatra amin'ny fomba toy izany, mba hihazonana ny fifandraisana manokana mampifamatotra ny mpino.

Miharihary fa iraka azo itokiana i Tykiko, izay midika hoe «tsara vintana>>> ny anarany. Voalaza hoe «mpanompo mahatoky>» sy «namako manompo» izy, ary isan'ireo roa lahy avy any Azia nofidin'i Paoy (Asa 20:4) hiaraka aminy mba hamory vola hiantrana ny mpino malahelo any Jerosalema. Niaraka tamin'i Paoly koa izy raha naiditra an-tranomaizina fanindroany tany Roma i Paoly, ary avy any no nanirahana azy ho any Efesosymba hampandroso ny asa any (2 Tim. 4:12). Nieritreritra ny haniraka azy ho ary amin'i Titosy, tany Kreta, koa i Paoly (Tit. 3:12). I Onesimosy no niaraka tamin, izay niova fo tany Roma noho ny asan'i Paoly (jereo ny lesona 1), sy nofaritan Paoly hoe «mahatoky.»

Toa tian'i Paoly ho fantatra koa hoe manao shoana ny mpino tany Kolosia. Rehefa i Tykiko mihitsy no mitondra valin-teny to azy avy any, dia tsy sarotra izany. Fomba iray hafa nanehoan'i Paoly ny fitiavany sy ny fiahiany ireo mpino tany izany, na día tsy namangy mivantana ny fiingonana aza ny tenany, ary fomba nanatanjahany ny finoan'izy ireo mba halafahany manao asa fitoriana amin'ny hafa.

Nahoana ireo zavatra manokana momba an'iPaoly voalaza ao amin'ny taratasiny no tsy vitan'ny mampiseho ny maha olombelona azy, fa manamafy koa ny maha azo itokiana ny asany?

MIFANDRAY NY FIANGONANA

Eto amin'izao tontolo anjakan'ny aterineto sy ny tambajotra sosialy ary ny fitaovana maro samihafa izao, dia sarotra ny mahazo an-tsaina ny fahasahiranana natrehin'i Paoly tamin'ny fiezahana hanampy ny fiangonana mba hahatsapa fa manana anjara amin'ny zavatra lehibe lavitra noho ny fiangonany eo an-toerana izy ireo.

Vakio ny Kol. 4:10,11. Ankoatra ny fandefasana sy fandraisana vaovao amin'ny alalan'ny iraka (Kol. 4:7-9), inona avy ireo fomba hafa nampiasain'i Paoly mba hanamafisana ny fifandraisana? Raha jerena ny sasany amin'ireo olana izay noresahin'i Paoly ao amin'io epistily io, inona no hafatra mety ho nampitaina tamin'ny alalan'ireo fanaovam-beloma ireo?

Manorina sy manamafy ny fifandraisana eo amin'ny samy mpino i Paoly amin'ny alalan'ireo fanaovam-beloma ireo. Hitantsika eto fa havan'i Barnabasy i Marka. Koa mampiomana i Paoly ta ho avy hamangy any Kolosia koa i Marka. «Mpiara-mifatotra amiko» no ilazan'ı Paoly an'i Aristarko; izany hoe, gadra niaraka tamin'i Paoly izy. Samy miaramila mitafy «ny fiadian'Andriamanitra» izy roa lahy (Efes. 6:10,11), miady mba hanafahana ireo gadran'i Satana ho amin'ny fanompoana ao amin'ny fanjakan Andriamanitra (jereo ny 2 Tim. 2:1-4). I Jesosy/Josto koa (anarana jiosy sy romanina izay saika mitovy fanononana amin'ny teny grika, toy ny Saoly/Paoly) dia nambarany tamin'izy ireo ho mpiara-miasa azo itokiana amin'ny fampandrosoana ny filazantsara.

Nomarihin'i Paoly fa i Aristarko, i Marka, ary i Josto dia mpino jiosy («avy amin'ny voafora»). Avy eo manonona anarana Jentilisa telo izy: i Epafra, i Lioka, ary i Demasy (Kol. 4:12-14). Zava-dehibe ny hoe: na somary nisy fifandirana aza teo amin'ny Jiosy sy ny Jentilisa tao am-piangonana, dia afaka niara-niasa tsara tamim-pahombiazara tamim-pahombiazara izy ireo, tao anatin'ny firaisan-tsaina sy ny firindrana. Nefa amin'ny filazan Paoly hoe «ireo ihany», dia toa manambara fahadisoam-panantenana izy fa ny ankamaroan'ny Kristianina jiosy dia tsy mba nanohana azy tamin'ny fahoriany. Na izany aza, zava-dehibe tamin'io fotoana io ny nisehoan'i Jaona Marka, izay nandao an'i Paoly sy i Barnabasy taona vitsivitsy teo aloha, naneritra ny dia misionera voalohany nataon'izy ireo (Asa. 13:13), İzay tsy vitan'nyhoe mahatoky fa tonga «fampiononana>>> ho an'i Paoly koa (Asa. 15:36-40).

Misy mikendry handrava mandrakariva ny firaisana, ary tsy zava-baovao izany. Vao tsy ela izay, tao alatin'ny taona vitsivitsy, dia nisy fiovana lehibe ny Fiangonana Advantista satrianiely patrana manerana izao tontolo izao, ary nisy hery namely ny firaisana nisy teo aminy. Tsapa eo amin'ny ambaratonga rehetra ao am-piangonana ny fahasirotana eo amin'ny fampiraisana.

Ahoana no ahafahana, ao amin'ny fiangonana misy anao, miasa mba hampihena ireo zavatra nandrahona ny handrava ny firaisantsika? Inona avy ireo olana eo an-toerina, ary inona no azo atao hamahana izany?

MITOETRA MARINA, KA HATOKY TSARA

Boky maro no voasoratra momba ny fiainana misy tanjona sy ny fiangonana misy tanjona. Na tsy ny tanjona loatra aza no mitarika eo amin'ny fiainana, dia tena ilaina kosa ny mifantoka amin'ny tanjona mazava mba hahatanterahana ny asa manan-danja rehetra. Hita teo amin'ny fiainan'i Paoly sy ny asany izany, ary koa teo amin'ny mpiara-miasa aminy sy ny apostoly hafa (jereo ny Fil. 3:13,14). Ny vokatra dia miresaka ho azy-niparitaka haingana eran'ny Fanjakana Romanina sy tany ankoatra izany ny filazantsara (Kol. 1:23). Ilaina izany fifantohana izany ankehitriny.

Vakio ny Kol. 4:12,13. Inona no tanjona voalaza eto, ary ahoana no tokony hanatrarana izany?

Araka ny voalaza ao amin'ny lesona teo aloha, dia inoana fa nanana anjara lehibe tamin'ny fampielezana ny filazantsara tany Kolosia sy tany amin ireo tanana manodidina toa an'i Laodikia sy Hierapolia i Epafra (jereo ny lesona 1). Ny fampamangiana sy ny vavaka nataony ho an'ireo fiangonana ireo dia tsy isalasalana fa tena nampahery ny mpino tao. Nifantoka tamin'ny tanjona mazava ny vavak'i Epaframba «hitoeran' tsara amin'izay rehetra mety ho sitrapon'Andriamanitra» - Kōl. 4:12. Andeha hitoeran'ny Kolosiana marina, ka hatoky hodinihintsika akaiky kokoa ny votoatin'io vavaka io.

Hitoetra. Midika hoe mijoro mafy sy tsy mihetsika io teny io, izay tsy azo atao raha tsy mafy orina sady tafatoetra» amin'ny finoana sy ny fitokiana amin'ny fahamarinan'ny filazantsara (Kol. 1:23). lo teny io ihany no ampiasain'i Paoly imbetsaka rehefa miresaka momba ny ady atao amin'ny «fanangolen'ny devoly>> izy (Efes. 6:11) sy ny fanoherana ny herin'ny maizina amin'ny herin'Andriamanitra amin'ny alalan'ny fitafiana «ny fiadian'Andriamanitra rehetra» (Efes. 6:10-18: ampitahao amin'ny 2 Tim. 2:19).

Marina. lo teny io dia manondro fahatanterahan-toetra izay miseho amin'ny endriny faratampony amin'ny alalan'ny fitiavana izay manao sorona ny ainy (Mat. 5:44,48), avy amin'ireo izay tsy hilaza ny tenany mihitsy fa «efa tanteraka» (Fil. 3:12-15).

Hatoky tsara. Izao no hevitr'io teny manan-danja io: manome fahafaham-po tanteraka, na manaozavatra amin'ny nyfahafenoany. fahafenoany. Nampiasaina io teny io nilazana momba an'i Abrahama izay natoky indrindra» fa izay nolazain'Andriamanitra dia hainy hatao tokoa, na dia tsy hain'ny olombelona aza izany (Rom. 4:21), sy tamin'ny nampaherezan'ny Tompo an'i Paoly fa «hotanterahina tokoa amin'ny ataony ny fitorian-teny» (2 Tim. 4:17).

Amin'izay rehetra mety ho sitrapon'Andriamanitra. Mahafaoka be ny teny hoe «rehetra». Nivavaka i Paoly mba hofenoina fahalalana tsara ny sitrapon Andriamanitra ny Kolosianina, «mba handehanany miendrika ny Tompo hanaovana ny sitrapony amin'ny zavatra rehetra» - Kol. 1:9,10 «araka ny herin'ny voninahiny» - Kol. 1:11.

ΜΙΑΙΝΑ ΕΤΟ ΑΜΙΝ'ΙΖΑO TONTOLO IZAO FA TSY ISAN'IZAO TONTOLO IZAO

Vakio ny Kol. 4:14,15 sy ny 2 Tim. 4:10,11. Inona no mampiavaka an'i Lioka amin'i Demasy ary nahoana?

Hoy ny apostoly Jaona: "Aza tia izao tontolo izao, na izay zavatra eo amin'izao tontolo izao. Raha misy olona tia izao tontolo izao dia tsy ao anatiny ny fitiavana ny Ray. -1 Jao. 2:15. Nahatonga an'i Lioka hiaraka tamin'i Paoly hatramin'ny farany, na inona na inona mety hitranga, ny fitiavany an'i Jesosy sy ny fanjakany, fa i Demasy kosa tia izao tontolo izao mihoatra noho ilay tontolo ho avy.

Vakio ireto andininy manaraka ireto. Inona no torohevitra omena ao ho an'ireo miandry ny fiavian'i Kristy fanindroany?

Mar. 13:32-37

Tit. 2:11-14

2 Pet. 3:10-14

Apok. 3:17-21

Nampitandrina antsika matetika i Jesosy sy ny apostoly mba "hiambina", ho mailo, ary ho vonona mandrakariva ho amin'ny fiavian'ny Tompo mba tsy ho tampoka amintsika izany. Indrisy anefa, toy ireo mpianatra izay tsy nitandrina ny baikon'i Jesosy hoe "Miareta tory hianareo, ka mivavaha" - Mar. 14:38, dia maro no tsy hanatanteraka ny fiomanana ilaina. Miankina armin'izay ataontsika tompon'ny fontsika izany rehetra izany, satria tsy mahay manompo tompo roa isika.

Ao amin'ny hafatra ho an'i Laodikia dia manome antsika toromarika mazava I Jesosy. Voalohany, mila mibebaka amin'ny fahotantsika isika. Faharoa, mila manokatra ny fontsika ho an'i Jesosy isika ary mamela Azy hifehy, izay avy eo (fahatelo) hahatonga antsika hanana finoana tsara lavitra noho ny « volamena» sy fitiavana voazaha toetra ary handresy ny fakam-panahy.

Inona avy ireo toetra manokana mety hangatahin'i Jesosy mba hibebahanao eo amin'ny fiainanao? Inona amin'ireo toromarik'i Jesosy no tena ilainao indrindra?

HAFATRA HO AN'I LAODIKIA

Eo am-pisaintsaina momba ny hafatr'i Jesosy ho Vakio ny Kol. 4:16-18; ampitahao amin'ny Kol. 2:1-3. an'l (jereo lesona omaly), inona ny fifandraisana hitanao amin'ny hafatra ho an'ny Kolosianina, izay natao hovakina ao amin'ny fiangonan'i Laodikia tamin'ny andron'i Paoly koa?

Rehefa dinihina ny fiainan'ny vahoakan'Andriamanitra hatramin'izay ka hatramin'izao, dia mitovy hatrany ireo olana miverimberina. Nananatra ny Isiraely ireo mpaminany noho ny faniriany hivavaka araka ny fomban'izao tontolo izao ary nandrisika azy ireo hibebaka haingana andrao tratra aoriana loatra. Nisento mihitsy aza i Isaia, nanao hoe: "Indrisy! tonga janga ity tanana mahatoky" Isa. 1:21, ary nampirisika ny olona izy hiverina amin'Andriamanitra mba hahazoany famelan-keloka sy fanadiovana (Isa. 1:16-20). Samy niantso ny Isiraelita hibebaka i Jaona mpanao batisa (Mat. 3:2, 8-10) sy i Jesosy (Mat. 4:17; Mat. 12:33-37), ary hitondra voa izay hahajoro eo anatrehan'ny fitsarana amin'ny andro farany. Nitondra hafatra mitovy amin izany koa ireo apostoly (Asa. 2:38; Asa. 3:19; Asa. 17:30; 2 Kor. 7:9,10).

Ampitahao ireto andinin-tSoratra Masina manaraka ireto: ny Isa. 60:1-3 sy ny Apok. 18:1-4, ary ny Isa. 62:1-5 sy ny Apok. 19:7,8. Inona no mampitovy ny hafatra entin'ireo boky roa ireo?

Hampiray ny lanitra sy ny tany Andriamanitra. Saingy noho ilay fifanandrinana lehibe (eo amin'ny tsara sy ny ratsy), dia tsy maintsy atao miandalana, manaraka dingana izany:

1. Tao Kalvary, verin'i Satana hatreo ny fitiavana rehetra nananan'ny mponin'ny lanitra ho azy (Jao. 12:31).

2. Amin'ny alalan'ny asa fitsarana ataon'i Kristy ao amin'ny fitoerana masina any an-danitra, dia «tanteraka (...) amin'ny asa tsara rehetra hanao ny sitrapony ny vahoakan'Andriamanitra (Heb. 13:21), ary voaomana ho any an-danitra.

3. Amin'ny alalan'ny fitsarana mandritra ny arivo taona sy ny fitsarana farany aorian'ny arivo taona, dia voavaha mandrakizay ny olana rehetra nampametra-panontaniana, ary levonina mandrakizay ao amin'ny farihy afo, izay manadio ny tany koa, ny ota sy ny mpanota tsy nibebaka (Apok. 21:8).

4. Rehefa foana hatreo ny ota, izay ihany vao mety hiray ny lanitra sy ny tany amin'ny farany (Apok. 21:3).

Inona no azonao atao (tsy mijery olon-kafa) mba hitoeranao ho mahatoky amin'Andriamanitra sy amin'ny fahamarinana nomeny antsika? Izany hoe, inona avy ireo safidy ataonao izay manambara hoe iza marina no tompon'ny fonao?

FIANARANA FANAMPINY:

Ny fanahy izay milefitra amin'i Kristy, dia manjary tanana mimanda ho Azy, izay anjakany eo anivon'izao tontolo izao mikomy aminy, ary ny kasainy dia tsy hisy fahefana hafa hekena ao afa-tsy ny Azy irery ihany. Ny fanahy izay voatahirin'ny anjelin'ny lanitra ho an'Andriamanitra toy izany, dia mahatohitra ny fanafihan'i Satana. Nefa raha tsy manolo-tena tokoa hofehezin'i Kristy isika, dia hotapahin'ilay ratsy. Tsy maintsy ho eo ambanin'ny fifehezan'ny anankiray amin'ireo hery lehibe roa izay milofo mafy ho tompon'ny fahefana fara tampony eto amin'izao tontolo izao isika. Tsy ilaintsika ny hinia hifidy ny hanompo ny fanjakan'ny maizina mba hahatonga antsika ho ambanin'ny fanapahany. Ampy ho antsika ny hanao antsirambina ny firaisantsika hina amin'ny fanjakan'ny mazava dia tonga ho azy izany. Raha tsy miara-miasa amin'ny anjelin'ny lanitra isika, dia hanjaka ao ampo i Satana, ka hanao izany ho fonenany. Ny hany fiarovana amin'ny ratsy dia ny fitoeran'i Kristy ao amin'ny fo amin'ny alalan'ny finoana ny fahamarinany. Raha tsy manana firaisana velona amin Andriamanitra isika, dia tsy ho afaka na oviana na oviana hanohitra ny vokatra tsy masina ateraky ny fitiavan-tena, sy ny fampanaranam-po ny tena ary ny fakam-panahy hanota. Azontsika atao ny miala amin'ny fahazaran-dratsy maro, eo amin'ny fotoana mety isarahantsika amin'i Satana; nefa raha tsy misy firaisana mitondra aina amin'Andriamanitra, amin'ny alalan'ny fileferantsika Aminy mandritra ny fotoana rehetra, dia ho resy isika. Raha tsy misy fifankazaran'ny tena manokana amin'i Kristy, sy firaisana lalandava Aminy, dia afaka hanao amintsika araka izay tiany ilay fahavalo, ka amin'ny farany dia hanatanteraka ny baikony isika.» - IFM, tt. 257,258

FANONTANIANA hifanakalozan-kevitra

1. Mariho ny tenin'i Ellen G. White etsy ambony. Mazava fa roa ihany ny sokajy misy ao anatin'ilay fifanandrinana lehibe, ary raha tsy misafidy an'i Kristy amim-pisainana tsara isika, dia hiandany amin'i Satana (Lio. 11:23). Na mety hanelingelina antsika aza ny fieritreretana izany, dia tsy adidin'Andriamanitra ny hanao ny fomba rehetra mba hahatonga ny fahamarinany tsy handratra antsika. Inona no ambaran'izany zava-misy izany aminao momba ny maha zava-dehibe ny fametrahana ny sitraponao eo an-tanan'i Kristy?

2. Vakio ny Apok. 14:14-16. Ny ranonorana aloha tamin'ny Pentekosta dia nanome hery ny voan'ny filazantsara hitsimoka sy hitombo, fa ny ranonorana farany kosa dia manomana ny tany ho amin'ny fijinjana farany. Ahoana no ifandraisan'ny Apok. 14:12 amin'izany?

3. Misy fiantraikany amintsika ve ny kolontsaina sy ny tontolo manodidina antsika, amin'ny maha fiangonana antsika sy amin'ny maha mpino isam-batan'olona antsika? Amin'ny fomba ahoana avy no isehoan izany? Ahoana no hiarovantsika tena amin'ny fitaoman-dratsin'izao tontolo izao. izay olana mandrakariva ho an'ny vahoakan Andriamanitra nandritra ny vanim-potoana rehetra?

Fizaràna I: Topi-maso

Tsianjery: Kolosiana 4:6

Toko Ifantohan’ny Fandalinana: Kol. 3:18–4:6

Ny Kolosiana 3:18–4:1 dia mirakitra andiana fitsipika mifehy ny tokantrano. Fintinin’i Paoly ny fomba tokony hitondran’ny vehivavy sy ny lehilahy mpivady, ny zanaka sy ny ray aman-dreny, ary ny mpanompo sy ny tompo ny tenany manoloana ny hafatry ny filazantsara. Araka ny ho hitantsika, i Paoly dia tsy mitongilana amin’ny fanehoan-kevitra ataony. Manana toromarika manokana ho an’ireo vondrona rehetra ireo izy ary manantena azy ireo hanatanteraka ny adidiny ho fanehoana ny fahatokiany an’Andriamanitra. Noho izany, ny vehivavy dia asaina manaiky ny vadiny “araka izay mety hatao ao amin’ny Tompo” (Kol. 3:18); ny zanaka dia tsy maintsy mankatò ny ray aman-dreniny satria “izany no ankasitrahana ao amin’ny Tompo” (Kol. 3:20); ary ny mpanompo dia tsy maintsy mankatò ireo “tompony araka ny nofo,” amin’ny “fahatahorana an’Andriamanitra” (Kol. 3:22).

Ny zavatra mahaliana dia izao: “isaky ny sokajy, ny ankolafy izay heverina ho marefo kokoa no iresahana voalohany. Ireo baiko ho an’ny ankolafy marefo dia ampifandraisina amim-pahendrena amin’ny baiko manokana ho an’izay manana fahefana bebe kokoa. Miantso ireo manam-pahefana i Paoly mba tsy hanararaotra ny fahefany fa hampiasa izany amim-pahendrena. Izany dia mamela ireo marefo hanaiky an-tsitrapo kokoa an’ireo manana fahefana.” — Douglas Mangum, ed., “The Christian Home ([Col.] 3:18–4:1),” Lexham Context Commentary. Rehefa avy niresaka ireo olana ireo i Paoly, dia mitodika amin’ny famporisihana manokana momba ny herin’ny fijoroana vavolombelona any ivelany izay azon’ny mpivavaka aseho amin’ny alalan’ny vavaka, ny fahendrena, ary ny fitenenana voalanjalanja rehefa manolotra ny finoany amin’ny olona ivelany.

Ny lesona amin’ity herinandro ity dia manasongadina lohahevitra roa lehibe:

1. Ireo torolalana ara-Baiboly momba ny fifandraisana ao an-tokantrano sy ny any am-piasana.

2. Ireo toromarika momba ny fivavahana miambina, ny fitondrantena feno fahendrena, ary ny fitenenana misy fahasoavana.

Fizaràna II: Fanazavana (Commentary)

Fifandraisana ao amin'ny Fianakaviana sy ny Asa mifototra amin'ny Baiboly

Ao amin’ny Kolosiana 3:18–4:1, i Paoly dia miresaka mivady telo amin’ny fifandraisan’ny olombelona, miaraka amin’ny famporisihana manokana ho an’ny tsirairay. Marihina fa ny vondrona voalohany voalaza dia ny vadiny (vavy sy lahy). Tsy kisendrasendra io fandaharana io, satria tian’i Paoly hotsindriana fa ny fanambadiana no fototry ny karazam-pifandraisana hafa rehetra eo amin’ny olombelona. Ny fifandraisana eo amin’ny lehilahy sy ny vehivavy ao anatin’ny fanambadiana dia lohahevitra manan-danja tokoa ka averimberin’i Paoly imbetsaka ao amin’ireo epistily nosoratany (1 Kor. 7:1–7, 27–31; 1 Kor. 11:3; ary Efes. 5:21–33).

Ny Fifandraisana eo amin’ny Vehivavy sy ny Lehilahy Mpivady

Ny baikon’i Paoly ho an’ny vehivavy mba hanaiky ny vadiny (Kol. 3:18) dia niteraka adihevitra be dia be. Ny andininy mitovy amin’izany ao amin’ny Efesiana 5:22 dia saika mitovy tanteraka: “Hianareo vehivavy, maneke ny vadinareo araka ny anekenareo ny Tompo.” Na izany aza, talohan’ny nanaovany io fanambarana io, dia nilaza aloha i Paoly hoe: “Mifanekea amin’ny fahatahorana an’i Kristy” (Efes. 5:21). Ny matoanteny hoe “maneke” ao amin’ny Efesiana 5:22 dia tsy hita ao amin’ny lahatsoratra tany am-boalohany amin’ny teny grika, saingy nampiana izany mba ho mazava ny dikany, mifototra amin’ny fisehoany ao amin’ny Efesiana 5:21. Ity fepetra ity dia manome soso-kevitra fa ny Efesiana 5:22 dia mifandray amin’ny Efesiana 5:21 ary tokony hohazavaina ao anatin’izany toe-javatra izany. Noho izany, amin’ny lafiny iray, tsy ny vehivavy ihany no antsoina hanaiky ny vadiny, fa ny lehilahy koa dia antsoina hanaiky ny vadiny “amin’ny fahatahorana an’i Kristy”.

Ny baikon’i Paoly ho an’ny vehivavy hanaiky ny vadiny dia tsy tokony horaisina ho toy ny fanambaniana ny vehivavy. Fa kosa, “ny tiana holazaina eto dia ny hoe amin’ny fanekena an-tsitrapo ny vadiny, ny vehivavy dia tokony handray izany ho toy ny atao ho an’ny Tompo, satria ao anatin’ny fifandraisana amin’ny fanambadiana, ny vadiny dia mitaratra ny Tompo raha izy kosa mitaratra ny Fiangonana.” — Andrew T. Lincoln, Ephesians, Word Biblical Commentary.

Marihina fa na ao amin’ny Efesiana na ao amin’ny Kolosiana, ny toe-tsaina andrasana amin’ny lehilahy manoloana ny vadiny dia mitovy: “Hianareo lehilahy, tiavo ny vadinareo” (Efes. 5:25, Kol. 3:19). Raha toa ka saika mitovy ny baiko ho an’ny vehivavy ao amin’ireo andininy roa ireo, ny baiko ho an’ny lehilahy kosa dia mampiseho fahasamihafana miavaka: “Hianareo lehilahy, tiavo ny vadinareo, tahaka ny nitiavan’i Kristy ny fiangonana koa sy ny nanolorany ny tenany hamonjy azy” (Efes. 5:25), ary ny hoe “Hianareo lehilahy, tiavo ny vadinareo, ary aza sosotra aminy” (Kol. 3:19). Ao amin’ny Efesiana, ny lehilahy dia andrasana haneho fitiavana feno fahafoizan-tena, tahaka ny nataon’i Jesosy ho an’ny fiangonana.

Ao amin’ny Kolosiana, ny baiko ho an’ny lehilahy mba ho tia ny vadiny dia ampiarahina amin’ny toromarika fanampiny hoe “aza sosotra aminy” (na aza mangidy aminy). Ny teny grika ampiasaina dia pikrainō, izay avy amin’ny teny hoe pikros, ampiasaina hamaritana “toetra matetika an’ny mpitondra jadona.” Ny vehivavy dia andrasana hanolotra ny tenany an-tsitrapo amin’ny vadiny, toy ny hanekeny ny Tompo.

Ny Fifandraisana eo amin’ny Zanaka sy ny Ray amandreny

Ny toromarik’i Paoly ho an’ny zanaka sy ny ray aman-dreny dia mifototra amin’ny andraikitra mifanandrina, mitovy amin’ny fomba fiasany tamin’ny mpivady. Ny baiko ho an’ny zanaka mba hankatò ny ray aman-dreniny (Kol. 3:20) dia miorina amin’ny didy fahadimy. Hita miharihary izany fototra izany ao amin’ny Efesiana, izay anoloran’i Paoly ny didy mitovy amin’izany (Efes. 6:1) ary avy eo mitanisa ny Eksodosy 20:12 izy. Ny zanaka dia andrasana tsy ho mpankatò ny ray aman-dreniny fotsiny, fa ho loharanom-pifaliana ho azy ireo koa (Ohab. 15:20, Ohab. 23:24, sns).

Ho setrin’izany, ny ray aman-dreny dia tsy tokony hampahatezitra ny zanany. Misy ny adihevitra momba ny tian’i Paoly holazaina amin’ny teny hoe “mampahatezitra” (Kol. 3:21). Na izany aza, Ellen G. White dia manome fanazavana momba ny dikany rehefa manao fanehoan-kevitra momba ny Kolosiana 3:21: “Faly i Satana rehefa mampahatezitra ny zanany amin’ny fitenenana teny henjana sy feno fahatezerana ny ray aman-dreny. Nanome fampitandremana momba izany i Paoly: ‘Hianareo ray, aza mampahatezitra ny zanakinareo, fandrao ho dany fanahy izy.’ Mety ho diso tokoa izy ireo, saingy tsy afaka mitarika azy ho amin’ny rariny ianareo raha very faharetana aminy.” — Advent Review and Sabbath Herald, January 24, 1907.

Ny Fifandraisana eo amin’ny Mpanompo sy ny Tompo

Farany, niresaka momba ny fifandraisan’ny mpanompo sy ny tompo i Paoly. Na ny mpanompo na ny tompo dia andrasana hanatanteraka ny adidiny manoloana ny andraikiny eo anatrehan’Andriamanitra. Ny mpanompo dia omena baiko roa. Voalohany, tokony hankatò ny “tompony... amin’ny fahatahorana an’Andriamanitra” izy ireo (Kol. 3:22). Ny andian-teny hoe “fahatahorana an’Andriamanitra” dia matetika raisina ho fototry ny baiko faharoa. Ny mpanompo na mpanompo mifatotra dia tokony hotadidiny fa, amin’ny farany, ny fanompoany tompo ety an-tany dia solon’ny fanompoany ny Tompo Jesosy (Kol. 3:23, 24).

Mifanohitra amin’izay mety ho eritreritry ny olona maro, ny fanandevozana tamin’ny taonjato voalohany dia tsy nitovy tamin’ny endrika nisy tany amin’ny tontolo Tandrefana tamin’ny andro vao haingana. Ny fahasamihafana dia ahitana izao: tamin’ny andron’ny Testamenta Vaovao, “tsy nisy idiran’ny resaka volon-koditra na firazanana; namporisihina mafy ny fianarana (ny mpanompo sasany aza dia nahita fianarana ambony noho ny tompony) ary nampitombo ny sandan’ny mpanompo izany; mpanompo maro no nanao asa sosialy saro-pady sy manana andraikitra lehibe; ny mpanompo dia afaka nanana fananana (anisan’izany ny mpanompo hafa!); ny fomban-drazany ara-pivavahana sy ara-kolontsaina dia mitovy amin’ny an’ny olona afaka; tsy nisy lalàna nandrara ny fivorian’ny mpanompo ampahibemaso; ary (angamba ambonin’ny zavatra rehetra) ny ankamaroan’ny mpanompo an-trano dia afaka nanantena ny ho afaka amin’ny faha-30 taonany.” — S. Scott Bartchy, “Slavery: New Testament,” The Anchor Yale Bible Dictionary.

Zava-dehibe ny manamarika fa tsy manamarina ny fanandevozana i Paoly, izay fantatsika fa fanao ratsy tanteraka amin’ny toe-javatra rehetra. Manaiky fotsiny ny zava-misy teo amin’ny kolontsain’ny taonjato voalohany izy. Ny fanafoanana tampoka ny fanandevozana tamin’izany fotoana izany dia mety niteraka fikorontanana ara-toekarena goavana, na dia ho an’ireo mpanompo aza. Ao anatin’izany toe-javatra izany, i Paoly dia manome famporisihana mafy ho an’ny tompon’ny mpanompo, mandrisika azy ireo hitondra ny mpiasa eo ambany fitarihany amin’ny fomba ara-drariny sy marina (Kol. 4:1).

Vavaka Miambina, Fitondrantena hendry, ary Fitenenana misy fahasoavana

Marihina fa ny famporisihana ao amin’ny Kolosiana 4:2–6 dia manaraka ny fifanakalozan-kevitra momba ny fifandraisana ao an-tokantrano sy ny asa. Amin’ity fizaràna vaovao ity, i Paoly dia mampiseho ny fiahiany mba hitondran’ny fiangonana fijoroana vavolombelona tsara amin’ny olona ivelany. Ity fifandimbiasan’ny lohahevitra ity dia manoro hevitra fa mba hisy heriny amin’ny olona any ivelany ny filazantsara, dia tsy maintsy mamolavola ny fitondrantenan’ny olona ao anatiny aloha izany, indrindra fa ao an-tokantrano. Araka ny toromarik’i Paoly amin’ity andininy ity, misy dingana telo tokony harahina mba hahatongavan’ny filazantsara amin’ny olona ivelany amin’ny fomba mahery vaika:

1. Voalohany, vavaka miambina (Kol. 4:2–4). Raha te hitory amin’ny olona ho an’i Kristy isika, ny vavaka no toerana fiaingana tsara indrindra. Ny vavaka aza no fomba tsara indrindra hanombohana izany! Nangataka ny fiangonana hivavaka mihitsy i Paoly, tsy ho an’ny tenany ihany, fa ho azy sy Timoty koa, mba hananany varavarana misokatra hitoriana.

2. Faharoa, fitondrantena hendry (Kol. 4:5). Araka ny voalazan’ny dikanteny sasany: “Mandehana amim-pahendrena amin’izay any ivelany, manararaotra ny fotoana.” Ny matoanteny nadika hoe “mandehana” dia ampiasaina matetika ao amin’ny Testamenta Vaovao hanondroana ny fitondrantena na ny fomba fiaina.

3. Fahatelo, fitenenana misy fahasoavana (Kol. 4:6). Amin’ny alalan’ny fitenenana misy fahasoavana, ny tian’i Paoly holazaina angamba dia ireo toetra toy ny fahamendrehana, ny hamoram-po, ary ny hatsaram-panahy, mba hiteraka fahatsapana tsara amin’ny olona any ivelany sy hitarika azy ireo ho amin’ny filazantsaran’i Jesosy.

Fizaràna III: Fampiharana amin'ny Fiainana

Saintsaino ireto lohahevitra manaraka ireto:

“Ny fianakaviana dia tsy vondron’olona miara-mipetraka ao ambany tafo iray fotsiny. Raha izay no famaritana azy, dia ho azo sokajiana ho fianakaviana ny hotely na ny fonja rehetra. Ny fianakaviana dia tsy vondron’olona mitovy anarana fotsiny... Ny fianakaviana dia tsy olona fotsiny fa fanahin’ny firaisan-kina. Fanahy novokarin’ny fitiavana sy ny faniriana, ny hehy sy ny ranomaso, ny fifampizaràna fifaliana sy alahelo, ny fifanampiana amin’ny fahasahiranana sy ny fifanajana, ny finoana sy ny fahatokiana, ary ny fiaraha-mitady tanjona mendrika.” — Herschel H. Hobbs, My Favorite Illustrations. Ny fiangonantsika, amin’ny maha tolo-panampian’ny tokantranontsika azy, dia tokony ho toerana ahitana fitiavana, fampiononana, fanajana, ary fahatsapana lalina ho anisan’ny fianakaviana.

Hoy i Jesosy: “Didy vaovao no omeko anareo, dia ny mba hifankatiavanareo; tahaka ny nitiavako anareo no mba hifankatiavanareo kosa. Izany no hahafantaran’ny olona rehetra fa mpianatro hianareo, raha mifankatia” (Jaona 13:34, 35). Noraisin’ireo mpanoratra ny Testamenta Vaovao ho zava-dehibe tokoa izany. Tahaka ny nataon’i Jesosy, i Paoly sy i Jakoba koa dia nampifandray ny fampiharana ny fitiavana amin’ny fanatanterahana ny lalàna. Ny tokantranontsika dia tokony ho toerana izay anehoan’ny tsirairay izany fitiavana izany amin’ny alalan’ny vavaka, ny fizotran’ny fiainana amim-pahendrena miaraka amin’ny Tompo, ary ny fitenenana misy fahasoavana.

Fanontaniana:

1. Amin’ny fomba ahoana no maha tolo-panampian’ny tokantranonao ny fiangonanao? Inona no azon’ny fiangonanao atao mba hampiroboroboana bebe kokoa ny fanahin’ny fianakaviana eo amin’ny mpikambana ao aminy?

2. Ny fifankatiavantsika no mampiseho fa mpianatr’i Kristy isika. Ahoana no ahafahan’ny fiangonantsika sy ny tokantranontsika maneho izany fitiavana izany amin’ny fomba feno kokoa?