I KRISTY, AMBONIN'NY ZAVATRA REHETRA

Hodinihina mandritra ny herinandro:

Gen. 1:26.27; Kol. 1:13-19; Jao. 1:1-3; Efes. 1:22: 1 Kor. 12:12-27; 1 Kor. 4:9; Rom. 6:3,4.

Tsianjery:

"Izy [Kristy] no endrik Andriamanitra tsy hita, ny Lahimatoa talohan izao zavatra ary rehetra izao; fa tao aminy no nahariana ny zavatra rehetra any an-danitra sy ety ambonin'ny tany, dia ny hita sy ny tsy hita, na fiandrianana, na fanjakana, na fanapahana, na fahefana, Izy no nahariana ny zavatra rehetra, sady ho Azy izany, ary Izy no talohan'ny zavatra rehetra, sady ao aminy no aharetan'ny zavatra rehetra." - Kol. 1:15-17

Ho tohizantsika ao amin'ny lesona mandritra ity herinandro ity ny fandinihana momba ny epistily ho an'ny Kolosianina (jereo ny Lesona 1 sy 2). Hitantsika tao amin'ny lesona 2, fizarana Alakamisy, fa nivavaka ho an'ireo mpino tany Kolosia i Paoly ao amin'ny Köl. 1:9-12, ary nangataka ny hananan'izy ireo fiainana mifanaraka amin'ny sitrapon'Andriamanitra. Mampitaha fanjakana roa izy ao amin'ny and. 12 sy 13: ny mazava sy ny maizina, "ny fanjakan'ny mazava" (Kol. 1:12, dikanteny NIV) sy ny "fahefan'ny maizina" - Köl. 1:13. Nomen'Andriamanitra Ray antsika ny toetra ilaina mba hahafahantsika miombona amin'ny lova maharitra mandrakizay ao amin'ny fanjakan'ny mazava. Efa nafahany tamin'ny fahefan'ny maizina isika ary nafindrany "ho amin'ny fanjakan'ny Zanany malalany, Izay ananantsika fanavotana, dia ny famelana ny helotsika." - Köl. 1:13,14.

Tahaka izao izany raha lazaina amin'ny teny hafa: ao amin'i Jesosy, izay Andriamanitra Mpamorona antsika koa, no ahazoantsika fanavotana. Izy no nahatanteraka ny fanavotana ho antsika, ary amin'ny alalan'ny finoana Azy no namindrana antsika avy amin'ny fanjakan'ny maizina ho amin'ny fanjakan'ilay Zanaka malalan'Andriamanitra.

Hojerentsika amin'ity herinandro ity ny anankiray amin'ireo fanambarana feno sy miezinezina indrindra momba an'i Jesosy ao amin'ny Testamenta Vaovao. Inona no hevitr'izao: i Jesosy dia sady "endrik'Andriamanitra tsy hita no "Lahimatoa talohan'izao zavatra ary rehetra izao - Kol. 1:15?

ENDRIK'ILAY ANDRIAMANITRA TSY HITA

Rehefa mijery fitaratra na mijery sary isika dia mahita ny endritsika, saingy fisaka izany ary ny lavany sy ny sakany ihany no azontsika refesina aminy. Amin'ny lafiny sasany, dia ny sary sokitra no manome sary mazava kokoa nefa tsy mbola mahatoraka ny tena izy izay sady miaina no mihetsika izany. Mbola midadasika noho izany anefa ny hevitry ny Baiboly rehefa miresaka momba ny endrika, na dia ireo fanehoana latsadatsaka kokoa ireo aza no entina milaza izany.

Vakio ny Gen. 1:26,27; Gen. 5:3; 1 Kor. 15:49; 2 Kor. 3:18 ary ny Heb. 10:1. Fintino ny hevitra samy hafa fonosin'ny "endrika" ao amin'ireo toko sy andininy ireo. Ahoana no maha samy hafa izany amin'ny fanoritsoritana an'i Jesosy ho endrik'Andriamanitra?

Nohariana hanana fitoviana be amin'Andriamanitra, araka izay tratra, ny olombelona: ara-batana, ara-panahy, ara-pifandraisana ary eo amin'ny lafin'ny asa. Na izany aza dia lafiny voafetra ihany no anehoantsika taratra ny endrik Andriamanitra, ary efa nosimban'ny fahotana aza izany. Amin'ny alalan'i Jesosy kosa, dia azontsika atao ny "mahita" ilay Andriamanitra tsy hita maso. "Izay nahita Ahy dia nahita ny Ray hoy Izy (Jao. 14:9). "Mitovy tanteraka amin'ny an'Andriamanitra ny maha izy Azy"-Heb. 1:3, DIEM. Izy no fisainan Andriamanitra natao ren'ny sofin'ny olona ary toetran'Andriamanitra navela ho hitan'ny maso.

Vakio ny Mat. 11:27 sy ny Jao. 1:1,2,14,18. Nahoana no i Jesosy irery ihany no afaka maneho ny Ray?

Mariho ireo fomba hafa nanoritsoritan'i Jesosy ny fifandraisany amin'Andriamanitra Ray:

"Ny Raiko miasa mandraka ankehitriny, ary Izaho koa miasa." - Jao. 5:17

"Izaho sy ny Ray dia iray ihany." - Jao. 10:30

"Tsy misy olona mankany amin'ny Ray, afa-tsy amin'ny alalako." - Jao. 14:6

Imbetsaka koa no niresahan'i Jesosy momba ny tenany tamin'ny alalan'ny fiteny manondro an'Andriamanitra: "IZAHO (...)" (jereo ny Eks. 3:14); "Izaho no mofon'aina" - Jao. 6:35; "Izaho no fahazavan'izao tontolo izao" Jao. 8:12; "Izaho no Mpiandry Tsara" - Jao. 10:11,14; "Izaho no fananganana ny maty sy fiainana" - Jao. 11:25; "Izaho ao amin'ny Ray, ary ny Ray ato amiko" - Jao. 14:11; ary "Fony tsy mbola ary Abrahama, dia Izy Aho." - Jao. 8:58.

Raha toa ka tsy Andriamanitra i Jesosy, inona moa no hevitr'izany, afa-tsy hoe naniraka zavaboary iray ho faty ho antsika Andriamanitra Ray? Nahoana no samy hafa tanteraka amin'izany-ary manan-danja lehibe -ny hoe Andriamanitra mihitsy, ao amin'i Kristy, no maty ho antsika?

LAHIMATOA TALOHAN'IZAO ZAVATRA ARY REHETRA IZAO

Ao amin'ny Testamenta Vaovao, ny teny hoe "Lahimatoa" dia saika manondro an'i Jesosy mandrakariva (jereo ny Lio. 2:7; Rôm. 8:29; Heb. 1:6; Apők. 1:5), anisan'izany ny ao amin'ny Kolosiana. Kanefa, na dia manondro olona hafa aza izany teny izany, dia tsy voatery izay teraka voalohany no tondroiny. Ny hevitry ny "lahimatoa" ao amin'ny Baiboly dia manasongadina ny fifandraisana manokana ifandraisan'ny zanaka lahy amin-drainy, na fahafiry na fahafiry ny filaharany eo amin'ny fahaterahana. Ankoatra izany, dia misy ny ohatra mikasika ireo zanaka lahy tanora kokoa nefa nanana fahamboniana noho ny rahalahiny: i Isaka sy i Jakoba ary i Josefa, raha tsy hitanisa afa-tsy izy ireo isika.

I Davida, na dia zandriny indrindra aza tamin'ireo zanakalahin'ny rainy izay niisa valo, dia nohosorana ho mpanjaka (1 Sam. 16:10-13), ary io mpanao saiamo io no nilazan'Andriamanitra hoe: "Ary Izaho kosa hanao azy ho lahimatoa, ambony indrindra amin'ny mpanjakan'ny tany." - Sal. 89:27. Izao koa no nolazain Andriamanitra tamin'i Mosesy: "(...) Zanako lahimatoa Isiraely -Eks. 4:22. Araka izany, dia manondro fahamboniana izany teny izany.

Vakio ny Kol. 1:15-17. Inona no antony mahatonga an'i Paoly miantso an'i Jesosy hoe "Lahimatoa talohan'izao zavatra ary rehetra izao"?

Mazava loatra ny tian'i Paoly hambara: tsy i Jesosy no voary noforonina voalohany indrindra. Raha ny marina aza dia manilika tanteraka izany fiheverana izany mihitsy izy. Indroa no nilazany tamin'ny fomba samy hafa fa i Jesosy no nahary ny zavatra rehetra. Izy no nahary ireny ary ho Azy izany (Köl. 1:16). Ao anatin'izany, dia i Jesosy no notendren Andriamanitra manokana mba hanatanteraka ny famoronana (jereo koa ny Efes. 3:9; Jao. 1:1-3; Apok. 4:11).

Fanambarana feno araka izay tratra no nataon'i Paoly. Ny rehetra dia tena midika ho rehetra - amin'ny erana (ny lanitra sy ny tany), amin'izay rehetra misy (ny hita maso sy ny tsy hita), ary amin' amin'ny asa (seza fiandrianana, fanapahana, fanjakana ary fahefana). Ity farany dia hoenti-manondro ireo anjely (jereo ny Efes. 3:10; Efes. 6:12). Toa tian'i Paoly ny hahazo antoka fa tsy ho diso ny fandraisana ny hevitra ambarany, ka nolazainy koa fa efa nisy "talohan'ny zavatra rehetra" i Jesosy (Kôl. 1:17 (Kôl. 1:17). Ny teny grika ilazana izany dia midika ho fahamboniana na fizokiana eo amin'ny laharana sy ny fotoana, saingy ao amin'ny ohatra hafa resahin'ny asa soratr'i Paoly, dia manondro ny fotoana izany (jereo ohatra ny 1 Kör. 2:7; Gal. 1:17; Efes. 1:4).

Antony iray hafa hoentin'i Paoly milaza ny fahambonian'i Jesosy koa izao: "ao Aminy no aharetan'ny zavatra rehetra" - Köl. 1:17. Ny teny grika (synistemi) dia midika ara-bakiteny hoe: "mampitambatra" na "mampiray". I Jesosy no mampiray an'izao rehetra izao, tsy noho ny maha Mpamorona Azy fotsiny fa noho ny maha Mpanavotra Azy koa.

Maty ho antsika Andriamanitra, ilay Mpamorona. Inona no azon'ny asantsika anampiana amin'izany? Nahoana no fitenenan-dratsy ny anaran'Andriamanitra ny fiheverana fa mety hanampy ny zavatra efa vitan'i Kristy ny asantsika?

LOHAN'NY FIANGONANA

Vakio ny Efes. 1:22 sy ny Kol. 2:10. Inona no hevitry ny "loha" ao amin'ireo toko sy andininy ireo? Inona no tian'i Paoly hambara amin'ny fiantsoany an'i Jesosy hoe "Lohan'ny fiangonana" (Efes. 5:23)?

Mandeha ho azy ny fampiasana ny loha ho sary an'ohatra maneho ny fitarihana; hita taratra eo amin'ny tenim-pirenena tsy tambo isaina maneran-tany izany. Hitantsika manerana ny Testamenta Taloha sy Vaovao koa ny fampiasana izany. Mariho ny fampiasana ny "loha" ao anatin'ireto toko sy andininy manaraka ireto:

1. 1. "Dia nofidin'i Mosesy izay lehilahy mahay tamin'ny Isiraely rehetra ka nataony lohan'ny olona hanapaka azy, dia ho mpifehy arivo sy ho mpifehy zato sy ho mpifehy dimam-polo ary ho mpifehy folo." - Eks. 18:25

2. "(...) lohan'ny fianakaviana" - Nom. 31:26

3. Hataon'i Jehovah "ho lohany (...), fa tsy ho rambony" Isiraely raha toa mankato Azy (Deo. 28:13).

4. 4. "Fa ny lohan'i Syria dia Damaskosy, Ary ny lohan'i Damaskosy dia Rezina." Isa. 7:8

5. "(...) ny taranak'i Joda sy ny taranak'lsiraely (...) hifidy anankiray ho lohany." - Hôs. 2:2

6. "Mba henoy izao, ry lohandohany eo amin'ny taranak'i Jakoba." - Mika 3:9, DIEM

7. "Kristy no lohan'ny lehilahy rehetra." - 1 Kôr. 11:3

Araka izany, amin'ny maha Lohan'ny fiangonana Azy, dia mitarika sy manoro ary mamelona Izy mba hisian'ny firaisana sy ny fitomboana ao amin'ny fiangonana (jereo ny Köl. 2:19).

Vakio ny 1 Kor. 12:12-27. Tahaka ny "tena" iray no anoritsoritan'i Paoly ny fiangonana eto. Inona ireo lafiny hafa eo amin'ny fiangonana izay asehon'izany sary an'ohatra izany?

Tahaka ny tena izay tsy velona raha tsy misy loha, rehefa tsy eo na maratra ny momba ny tena, dia ho sarotra kokoa ny miaina. Matetika isika no tsy mahatsapa ny tena lanjan'ny zavatra iray raha tsy efa tsy eo amintsika intsony izany.

Raha toa ianao tsy maintsy mamoy rantsam-batana iray na maso iray, inona no fidinao hafoy amin'ireo? Inona no asehon'izany momba ny tombambidy lehibe ananan'ny tsirairay amin'ny maha mambran'ny fiangonana azy?

ILAY "VOALOHANY" (NO SADY LOHA)

Vakio ny Kol. 1:18. Inona no fifandraisana misy eo amin'ny maha Loha an'i Kristy sy ny maha "voalohany" Azy?

Misy ifandraisany ny voambolana hoenti-milaza ny loha (ro's) sy ny fiandohana na ny voalohany (rë 'Sit) amin'ny teny hebreo. Ao amin'ny Gen. 1:1 no ahitana ny ohatra voalohany amin'ny teny hoe "voalohany" ao amin'ny Soratra Masina: Tamin'ny voalohany Andriamanitra nahary ny lanitra sy ny fany." I Jesosy no lohan'ny taranak'olombelona sy ny fiangonana, tsy noho ny fahatongavany nofo ihany fa noho ny maha Mpamorona Azy koa. ho

Amin'ny teny grika, dia mivelatra tokoa ny hevitry ny teny ilazana ny hoe voalohany (arche). Ny "voalohany" eto dia manondro an'i Jesosy amin'ny maha loharano nipoiran'ny fiangonana Azy (Köl. 1:18); Izy no Loha araka izany, tahaka ny maha "voalohany" na Mpamorona Azy.

Tsy tompon-kevitra amin'ny famoronana sy ny fanorenana ny fiangonana fotsiny i Jesosy, fa noho ny fitsanganany tamin'ny maty koa (Rôm. 6:3,4), dia manao famoronam-baovao Izy. Koa satria fahafatesana no tambin'ny ota, ny fandreseny ny fahafatesana dia maneho amintsika koa fa resiny ny ota ary manana fahefana hamorona antsika indray ho araka ny endriny Izy. Izany rehetra izany no maneho ny antony maha "Lahimatoa tamin'ny maty Azy (jereo ny lesona tamin'ny Alatsinainy mikasika ny hevitry ny hoe "lahimatoa"). Ny fitsanganany tamin'ny maty no ambony indrindra amin'ny fitsanganana, na dia tsy izany aza no voalohany indrindra (i Mosesy no natsangana tamin'ny maty voalohany, izany no nahatonga ny devoly niady ny amin'ny fatiny [Joda 91). Raha tsy nitsangana tamin'ny maty i Kristy, dia tsy misy azo atsangana amin'ny maty na dia iray aza.

Manampy antsika indrindra ny famerenana fohifohy ireo antony mahatonga an'i Paoly hilaza fa manana toerana ambony sy alohan'ny zavatra rehetra i Jesosy:

1. Izy no fanehoana tonga lafatra an'ilay Andriamanitra tsy hita maso.

2. Izy no nahariana ny zavatra rehetra.

3. Efa nisy talohan'ny zavatra rehetra Izy, ary Izy no mihazona ny zavatra rehetra.

4. Izy no Lohan'ny fiangonana, ary tenany izany.

5. Izy no tompon-kevitra sady Mpanao ny famoronana sy ny famoronam-baovao.

6. Efa nandresy ny fahotana sy ny fahafatesana Izy ka manan-jo hanangana amin'ny maty izay rehetra mitoky Aminy sy manao Azy ho Mpamonjy.

7. Efa nisy hatrizay i Jesosy, nefa ankehitriny, noho ny amin'ireo rehetra ireo, dia manjary manana ny toerana ambony sy aloha indrindra Izy amin'ny maha Lohan'ny taranak'olombelona Azy sy Lohan'ny fiangonana Azy.

Inona no tsy maintsy ovanao mba hahafahanao miaina bebe kokoa ny fanandraman'ny fahambonian'i Kristy eo amin'ny fiainanao?

MAMPIHAVANA NY ZAVATRA REHETRA AMINY

Vakio ny Kol. 1:19,20. Inona ny fampihavanana natao teo amin'ny hazo fijaliana, ary ahoana no mahatonga izany hahafaoka ny zavatra rehetra?

Fomba fiteny mahaliana tokoa, amin'ny teny grika, no amaranan'i Paoly ny fanoritsoritana ataony momba an'i Jesosy, izay manondro amin'ny fomba tsy mivantana ny Ray. Hita ao amin'ny Köl. 1:12 izany. Ny Fahafenoan'ny Ray no sitrany hitoetra ao amin'i Jesosy (ampitahao amin'ny Köl. 2:9). Inona moa izany "fahafenoana" izany? Voalazan'i Jaona fa ny voninahitry ny Ray izany, izay "feno fahasoavana sy fahamarinana." - Jao. 1:14.

Raha araka io toko sy andininy io anefa, dia mahafaoka zavatra betsaka izany "fahafenoana" izany. Voafaokan'izany avokoa ny maha mandrakizay an'Andriamanitra sy ny fisiany tsy nisy nahary ary ny fahefana ananany izay hahafahany mamorona sy manao famoronam-baovao. Ny zava-dehibe indrindra, dia ny fanasongadinan'io teny io ny fahendren'Andriamanitra tamin'ny nandreseny ny ota sy ny fahafatesana tamin'ny fomba tsy takatry ny saina indrindra: ny hazo fijaliana. Tamin'izany no nanovany io zavatra manala baraka indrindra io ho fanehoana ny fitiavany mandrakizay amin'ny voary tsirairay nohariany. "Fa toy izao no nitiavan'Andriamanitra izao tontolo izao: nomeny ny Zanani-lahy Tokana, mba tsy ho very izay rehetra mino Azy, fa hanana fiainana mandrakizay." - Jao. 3:16.

Izao fahamarinana be voninahitra izao no mamintina ny fomba tokana nahafahana nandresy tanteraka ny ota sy nampihavanana ny zavatra rehetra araka izay azo natao indrindra: Tia Andriamanitra - tiany izao rehetra izao, ary tiany loatra isika ka nahafoy ny zavatra rehetra Izy mba hamonjena antsika tamin'ny alalan'ny fahafatesan'i Kristy teo amin'ny hazo fijaliana. Kosmos no teny grika iantsoana an'izao tontolo izao; mahafaoka an'izao rehetra izao izany teny izany. Miresaka momba io fanehoan-javatra amin'izao rehetra izao io, ao anatin'ny tontolon-kevitry ny fanarahana an'i Kristy, i Paoly: "fa izahay dia natao ho fizahan'izao rehetra izao, na anjely na olona." - 1 Kor. 4:9.

"Ny lanitra dia ory sy talanjona nijery an'i Kristy nihantona teo amin'ny hazo fijaliana (...) Noho ny fiainam-pikomiany, Satana sy ireo niray taminy dia mametraka nytenany eo amin'ny toerana mifanipaka indrindra amin'Andriamanitra ka manjary afo mandoro ho azy na dia ny fanatrehan'Andriamanitra aza. Handringana azy ny voninahitr'llay Fitiavana. Tamin'ny fiantombohan'ny ady lehibe, dia tsy azon'ny anjely izany. (...)

Nefa tsy ho toy izany rehefa hifarana ilay ady lehibe. Amin'izay, dia ho tanteraka ny drafitry ny fanavotana, haseho amin'ny voary rehetra manan-tsaina ny toetra amam-panahin' Andriamanitra. (...)

Eny, tamin'izay dia afaka niravoravo ny anjely raha nijery ny hazo fijalian'ny Mpamonjy. (...) Azon'i Kristy an-tsaina tanteraka kosa ny ho vokatry ny sorona nataony tao Kalvary. Ireny rehetra ireny no notazaniny mialoha raha teo amin'ny hazo fijaliana Izy ka niantsoany tamin'ny feo mahery hoe: 'Vita!"- IFM, tt. 819, 825 (ed. 1983).

"Ny lehilahy iray izay olona ihany nefa nilaza ireo zavatra nambaran'i Jesosy dia tsy azo lazaina ho mpampianatra lehibe momba ny fitondrantena tsara. Na izany olona izany adala - tahaka ny olona iray milaza ny tenany ho atody vakina ambony rano mafana na koa devolin'ny helo. Tsy maintsy misafidy ianao na izany lehilahy izany Zanak Andriamanitra, na adala na ny ratsiratsy kokoa noho izany. Na ianao miantso Azy ho adala ka mandrora sy mamono Azy toy ny olon-doza, na miankohoka eo an-tongony ka hiantso Azy ho Tompo sy Andriamanitra. Aoka kosa ianao tsy ho tonga amin'ny fanambaniana tsy misy heviny ka hiantso Azy ho mpampianatra lehibe fotsiny. Tsy napetrany ho antsika izany safidy izany. Tsy izany no nokasainy hatao. - C. S. Lewis, Mere Christianity (New York, Collier Books, 1952), t. 41.

"Andriamanitra feno sy tanteraka ny Ray; tsy hitan'ny mason'izay mety maty Izy. Andriamanitra feno sy tanteraka ny Zanaka. Ambaran'ny Tenin'Andriamanitra fa Izy no 'endriky ny tenany indrindra."- Ellen G. White, Ev., t. 614,

"I Kristy no llay Zanak Andriamanitra izay efa nisy hatrizay ary tsy nisy nahary. (...) Rehefa miresaka momba ny fisiany hatrizay i Kristy dia ny fotoana hatramin'ny taloha indrindra no tiany ho ao an-tsaintsika. Manome toky antsika Izy fa tsy mbola nisy mihitsy fotoana izay tsy nananany fifandraisana ety tamin'ilay Andriamanitra mandrakizay. (...) Tahaka an'Andriamanitra Izy, tsy voafetran'ny fotoana ary Tsitoha. (...) Izy ilay Zanak'Andriamanitra mandrakizay sady tsy nohariana." - Ellen G. White, Ev., t. 615.

FANONTANIANA hifanakalozan-kevitra

1. Saintsaino bebe kokoa ny maha Andriamanitra mandrakizay an'i Jesosy. Diniho lalina ny fiantraikan'ny drafi-pamonjena iray manontolo sy ny hevitry ny sorona natao teo amin'ny hazo fijaliana raha toa i Jesosy ka tsy Andriamanitra mandrakizay - llay tsy nohariana fa efa nisy hatramin'ny fahagola. Nahoana no zava-dehibe tokoa izany fampianarana izany? Raha toa i Jesosy ka tsy mandrakizay fa nohariana tamin'ny fomba iray na fomba hafa, midika inona izany? Resaho ao amin'ny kilasy ny hevitr'izany. Averina amintsika indray, inona no very eo anatrehan'izany fomba fisaínana izany?

2. Rehefa mieritreritra momba an'i Jesosy sy ny filazantsara ary ny drafi-pamonjena, nahoana no tokony hazonintsika ao an-tsaina koa fa izao rehetra izao manontolo no voakasik'izay nataon'i Jesosy tety an-tany sy liana ny amin'izany? Inona no mety ho tao an-tsain'izy ireo rehefa nahita ny Mpamorona azy, ilay Mpahary azy mandrakizay, teo amin'ny hazo fijaliana? Mahatalanjona izany ho antsika, saingy izao tontolo izao tsy lavo kosa nahafantatra Azy tao amin'ny voninahiny mandrakizay. Inona no azo antoka fa tao an-tsain'izy ireo rehefa nanatri-maso an'llay niankohofany tany an-danitra maty teo amin'ny hazo fijaliana?

3. Inona no holazainao amin'ny olona iray izay tsy mino fa niara-nisy hatrizay Andriamanitra Ray sy ny Zanaka? A Zanaka? Ahoana no maha fahamarinana manan-danja izany? Tsy nisy mihitsy ny fotoana tsy niarahan'ny Ray tamin'ny Zanaka, afa-tsy teo amin'ny hazo fijaliana, tao anatin'ny fisarahana lalína nefa voafetra teo amin Andriamanitra telo izay iray. Ahoana no hanazavanao izany? (jereo ny SDABC, b. 7, t. 924).

Fizarana I: Topimaso

Tsianjery: Kolosiana 1:15–17

Toko fototry ny fianarana: Kol. 1:15–20

Milaza ny Baiboly fa manana ny fanalambaniana (preeminence) amin’ny zavatra rehetra i Jesosy (Kol. 1:18). Inona anefa no dikan’izany? Maro ny dikan-teny amin’ny teny vahiny mandika ny teny grika prōteuō ho "laharana voalohany" fa tsy "fanalambaniana". Indray mandeha monja io matoanteny prōteuō io no hita ao amin’ny Testamenta Vaovao, izay manondro fa nofidina tamim-pitandremana izy io noho ny antony manokana. Manasongadina ny toerana manokan’i Jesosy izay tsy misy mpanindry izy io.

Ny lahatsoratra tany am-boalohany dia milaza fa ny fitsanganan’i Jesosy tamin’ny maty no manome Azy fahefana ho Tompon’ny zavatra rehetra: "Izy no fiandohana, dia ny voalohan-teraka tamin'ny maty, mba ho Izy no ho lohany [hanana ny laharana voalohany] amin'ny zavatra rehetra" (Kol. 1:18). Raha lazaina amin’ny teny hafa, i Jesosy dia efa Tompo ara-drariny; ankehitriny kosa dia lasa Tompo eo amin'ny asa sy ny zava-misy Izy! Ny tampon’ny fahefana sy ny fiandrianana eo amin'izao rehetra izao no vokatra andrasana amin’ny fandreseny ny fahafatesana. Nasongadin'i Jaona mpanambara koa izany hevitra izany tamin’ny filazana fa i Jesosy no "Voalohan-teraka tamin'ny maty ary Lehiben'ny mpanjaka amin'ny tany" (Apok. 1:5). Ny fahafatesan’i Jesosy sy ny fitsanganany tamin’ny maty dia mitondra tsy maintsy ho amin’ny fanjakany amin’ny zavatra rehetra.

Ny lesona amin’ity herinandro ity dia manasongadina lohahevitra roa lehibe:

1. Ny anaran’i Jesosy (Titles): Araka ny hita ao amin’ny Kolosiana 1:15–20, ireo anarana ireo dia manasongadina ny asan’ny fanavotana nataony ho an’ny taranak’olombelona. Izy no endrik’Andriamanitra tsy hita, ny Voalohan-teraka amin’ny zavatra rehetra noforonina, ny Lohan’ny tena (ny fiangonana), ary ny Fiandohana.

2. Ny asan’i Jesosy: Tonga teto amin’izao tontolo izao Izy mba hanao ny fampihavanana eo amin’Andriamanitra sy ny olombelona, ary koa eo amin’Andriamanitra sy ny zavaboary rehetra amin’ny heviny malalaka kokoa.

Fizarana II: Fanazavana (Commentary)

Fanoharana

"Nisy mpitandrina tany Boston nifanena tamin’ny zazalahy kely iray teo anoloan’ny fiangonana, nitondra tranom-borona harafesina izay nisy vorona maromaro nikopakopa-elatra tamim-pahatahorana. Nanontany ilay mpitandrina hoe: 'Anaka, avy aiza ireo vorona ireo?' 'Nopandriko tany an-tsaha tany,' hoy ilay zazalahy namaly. 'Inona no hataonao amin’ireo?' 'Halaiko ho kilalao, avy eo angamba homeko hohanin’ilay saka antitra any aminay.' Raha niteny ilay mpitandrina fa hividy azy ireo, dia nihiaka ilay zazalahy hoe: 'Tsy tianao ireo, tompoko, voron-dia kely sady tsy mahay mihira tsara akory ireo.' Namaly ilay mpitandrina hoe: 'Homeko dolara roa ianao ho an’io tranom-borona sy ireo vorona ireo.' 'Eny ary, raikitra ny fifanarahana, nefa ianao izany no matiantoka.' Vita ny fifanakalozana, ary lasa nandeha ilay zazalahy sady nitsoka kiririoka, faly tamin’ny volany. Ilay mpitandrina kosa nandeha tany an-tokotanin’ny fiangonana, namoha ny varavaran’ilay tranom-borona kely, ary namela ireo zava-manan’aina ireo hisidina ho eny amin’ny lanitra manga. Ny alahady manaraka, nentiny teo am-pitoriana ilay tranom-borona foana mba ho fanoharana ny amin’ny fiavian’i Kristy hitady sy hamonjy ireo izay — tahaka ireo vorona ireo — efa voatendry ho amin’ny fandringanana. Ny mahasamihafa azy fotsiny dia ny hoe i Kristy dia tsy maintsy nividy ny fahafahantsika tamin’ny ainy manokana."

Araka ny ho hitantsika, ny fomba nanoloran’i Paoly an’i Kristy ao amin’ny Kolosiana 1:15–20 dia tononkalo manandratra ny anjara asany amin'ny maha-Mpamorona (Kol. 1:15–17) sy Mpanavotra (Kol. 1:18–20) Azy. Ao anatin’ireo andininy vitsy ireo, ny tantaran’ny fanavotana dia voatantara amin’ny teny fohy nefa feno hevitra lalina.

Ny anaran’i Jesosy sy ny asan’ny fanavotana nataony

Ny Kolosiana 1:15–20 dia hira fiderana an’i Kristy noho ny asan’ny fanavotana nataony. Amin’ny fampiasana anaram-boninahitra maromaro ho an’i Jesosy, dia miverina amin’ny Testamenta Taloha i Paoly mba hanehoana fa i Jesosy no fahatanterahan’ireo fampanantenana tamin’ny fanekena tamin’ny Testamenta Taloha.

• Endrik’Andriamanitra tsy hita (Kol. 1:15): Ity andian-teny ity dia manondro ny maha-olombelona marina an’i Jesosy, izany hoe ny fahatongavany ho nofo. Ny teny grika nadika hoe "endrika" dia eikōn, izay ampiasaina matetika ao amin’ny Baiboly hanondroana fa ny zavatra iray dia sarin’ny zavatra hafa. Jesosy dia tonga teto amin’izao tontolo izao ho "Adama faharoa" mba hisolo tena sy hampahafantatra an’Andriamanitra. Midika izany fa raha Andriamanitra Ray no tonga teto amin’izao tontolo izao ho solon’i Jesosy, dia ho tahaka an’i Jesosy Izy.

• Ny Voalohan-teraka amin’ny zavatra rehetra noforonina (Kol. 1:15): Ireo anarana rehetra omena an’i Jesosy ao amin’ny Kolosiana 1:15–18 dia manasongadina ny fahamboniany. Ny teny hoe "voalohan-teraka" dia miorina amin’ny Testamenta Taloha. Matetika dia nadika tamin'ny fomba roa izy io: (1) milaza an’i Jesosy ho mpanapaka ny zavatra rehetra noforonina, (2) milaza an’i Jesosy ho efa nisy talohan'ny zavatra rehetra sy ho Mpamorona ny zavatra rehetra. "Satria tao aminy no namoronana ny zavatra rehetra... Izy no nampisy ny zavatra rehetra, ary ho Azy ny zavatra rehetra" (Kol. 1:16). Samy manan-kery ireo hevitra roa ireo ary mifameno.

• Lohan’ny Tena (Kol. 1:18): Ity sary an-teny ity dia manondro ny fahefan’i Jesosy amin’ny fiangonana, nefa koa ny fikarakarany amim-pitiavana azy. Amin’ny maha-Lohan’ny fiangonana Azy, dia manome izay ilaina amin’ny fitomboany Izy (Efes. 4:15) amin’ny alalan’ny famelomana azy (Kol. 2:19). Ny zava-dehibe indrindra dia ny famonjeny ny fiangonana satria tia azy Izy. Mitovitovy amin’ny sarin’ny Mpiandry Ondry ity sarin’ny Loha ity.

• Ny Fiandohana (Kol. 1:18): Ny sarin’i Jesosy amin’ny maha-Fiandohana azy dia fahita matetika ao amin’ny Testamenta Vaovao (Matio 1:1, Marka 1:1, Jaona 1:1). Ny anarana hoe "ny fiandohana" dia manondro ny anjara asan’i Jesosy amin'ny maha-Mpamorona sy Mpanavotra antsika.

• Voalohan-teraka tamin’ny maty (Kol. 1:18): Rehefa mampiasa io anarana io i Paoly, dia manondro an’i Jesosy ho fahatanterahan’ny fampanantenan’ny faneken’Andriamanitra tamin’i Davida. Izy no ilay Zanak’i Davida amin’ny andro farany.

Ny asan’ny fampihavanana nataon’i Jesosy

Ny zavatra rehetra nataon’i Jesosy dia niafara amin’ny fananany ny laharana voalohany amin’ny zavatra rehetra. Araka ny nolazain’i Paoly, i Kristy dia izany rehetra izany satria "sitrak’Andriamanitra ny hitoeran’ny fahafenoana rehetra ao aminy" (Kol. 1:19). Raha lazaina amin’ny teny hafa, i Jesosy dia Andriamanitra tanteraka tamin’izany fotoana izany ihany koa no naha-olombelona tanteraka Azy. Noho izany, dia nahafeno ny fepetra rehetra ilaina amin’ny fampihavanana ny olona amin’Andriamanitra Izy. Tsy ny olona ihany, fa ny zavaboarin’Andriamanitra rehetra koa no hihavana sy haverina amin'ny firindrana tanteraka.

Fizarana III: Fampiharana eo amin’ny fiainana

Saintsaino ireto lohahevitra manaraka ireto:

1. Ao amin’ny Kolosiana 1:15–20, i Jesosy dia aseho ho Tompo nisandratra amin’ny zavatra rehetra noforonina. Ny maha-Tompo an’i Jesosy dia miorina amin’ny fitsanganany tamin’ny maty ho Mpanjaka sy Mpanelanelana antsika ao amin’ny fitoerany masina any an-danitra. Afaka matoky Azy isika ary manolotra ny tenantsika manontolo ho Azy.

2. Ao amin’i Kristy, manana ny fampanantenana ny amin’ny famerenana amin’ny laoniny ny zavatra rehetra isika. "Amin'ny alalan'ny rany teo amin'ny hazo fijaliana" dia manana fihavanana amin’Andriamanitra isika (Kol. 1:20). I Jesosy no Andrian’ny Fiadanana.

3. Mampianatra ny Baiboly fa i Jesosy no Mpamorona sy Mpanavotra antsika. Tonga teto amin’izao tontolo izao Izy ary maty teo amin’ny hazo fijaliana mba hividy antsika hiverina ho Azy. Ilay namorona antsika ihany no tonga tamin’ny nofo mba hanome ny ainy ho mpanavotra ny maro.

Fanontaniana:

• Inona no dikan’ny hoe ampanahafina amin’ny endrik’i Jesosy? Amin’ny fomba azo tsapain-tanana manao ahoana no hitanao fa mitranga eo amin’ny fiainanao izany asan’ny fanovana izany, amin’ny alalan’ny fahasoavan’Andriamanitra?

• Amin’ny fomba ahoana no maha-Tompon’ny fiainanao an’i Jesosy? Inona no dikan’ny fahamboniany (preeminence) amin’ny zavatra rehetra ho anao? Nahoana no manome fanantenana anao ny fahamboniany?