Fampidirana - HENOY IZAO!

Hodinihina mandritra ny herinandro:

Nom. 13:26-30; Jer. 36:20-26; 2 Tant. 36:15,16; Mat. 23:30-35; 1 Kôr. 10:6-12.

Tsianjery

"Ary izany dia nanjo azy mba ho anatra, sady voasoratra izany ho fananarana antsika izay niharan'ny faran'izao tontolo izao." - 1 Kôr. 10:11

Maro ny olona amin'izao andro izao no ampirisihina hilaza izay heveriny manokana ho "fahamarinana" — izany hoe ny fanandramana niainany, ny heviny, ny zavatra ilainy, ny fetra apetrany tsy azo ihoarana, ary ny faharesen-dahatra ananany, na inona izany na inona. Araka io fomba fisainana io, dia manan-kery ny "fahamarinana" rehetra ka tsy tokony hosakanana na hampanginina. Inona kosa no mitranga raha toa mifanohitra amin'i Jesosy Kristy ilay Fahamarinana, sy ny Teniny voasoratra, ny sasany amin'ireo "fahamarinana" inoan'ny olona lalina ao am-pony ireo?

Izao no zava-mitranga: misy olona manaiky ireo fahamarinana ara-Baiboly ka miala amin'ny fahadisoany; fa ny hafa kosa mifikitra amin'ny laingany ihany. Misy ireo manova ny fitondrantenany rehefa mahalala ny fahamarinana, fa ny hafa kosa manohitra izany. Tahaka izany ny tantaran'ny olombelona hatramin'izay.

Matetika ireo mpaminany ao amin'ny Baiboly no nantsoina hitondra hafatra izay tsy tian'ny olona horenesina. Vokatr'izany dia maro tamin'izy ireny no nahazo fanakianana, nailiky ny fiarahamonina, ary nisy aza norahonana ho faty na novonoina mihitsy (Heb. 11:32–38). Na teo aza izany rehetra izany, dia nanambara tamim-pahatokiana ny hafatra nomena azy ireo mpaminanin'Andriamanitra, satria tsy safidiny ny fanendren'Andriamanitra azy ho mpaminany, fa toromarika mamonjy aina ho an'ny vahoakan'Andriamanitra. Noho izany, dia tsy maintsy nambara ny hafatra, na inona na inona sandany naloan'ilay mpaminany manokana.

TEZITRA TAMIN'NY MPITONDRA HAFATR'ANDRIAMANITRA

I Mosesy, ilay mpitarika nofidin'Andriamanitra, dia nahafantatra tsara ny fifaliana sy ny fahoriana ateraky ny fitarihana vahoaka maro samihafa namakivaky ny efitra ho any amin'ilay Tany Nampanantenaina.

Vakio ny Nom. 14:4-11. Inona no mitranga ao amin'ireo andalan-teny ireo? Nahoana ny olona no tezitra tamin'i Mosesy sy i Arona?

Raha mamaky tsara ireo andininy ireo isika, dia hahita fa tezitra tamin'Andriamanitra ny Zanak'Isiraely, satria tsy natoky Azy. Mora tamin'izy ireo ny nampitodika ny fahatezerany tamin'i Mosesy sy i Arona, izay solontenan'Andriamanitra teo amin'ny fitarihana azy ireo. Filana fototra ao anatin'ny olombelona rehetra ny faniriana hahatsapa fiarovana ara-batana sy ara-tsaina. Rehefa tandindomin-doza ny iray amin'ireo lafiny maha olona antsika ireo, na koa rehefa heverintsika fa manohintohina ny fahasalamantsika ara-batana na ara-tsaina ny zavatra iray, dia mety ho tezitra isika na manao zavatra tsy amim-piheverana mihitsy aza.

Vakio ny Nom. 13:26-30. Nahoana no natahotra mafy ireo Isiraelita? Inona ny teny fampaherezana nataon'i Kaleba ho azy ireo?

Natahotra mafy ireo Isiraelita rehefa nahita ny fihaikana maro niandry azy ireo amin'ny fidirana sy ny fakana ny Tany Nampanantenaina. Ara-dalàna izany tahotra izany, "nefa rehefa avelan'ny olona hanjaka ao am-pony ny tsy finoana, dia mametraka ny tenany ho eo ambanin'ny fifehezan'i Satana izy, ary tsy misy mahalala ny hiafaran'ny lalana izay hitarihany azy ireo." - Ellen G. White, PP, t. 389. Niatrika fanamby lehibe saika tsy hay resena i Mosesy tamin'izany fotoana izany, teo amin'ny fitarihana ny vahoaka. Vetivety dia nivadika ho fahatezerana niantefa taminy sy i Arona ny fahatahoran'ny vahoaka, ary niafara tamin'ny fikomiana mivantana tamin'Andriamanitra izany. Rehefa nitady mpitarika vaovao hisolo ilay mpaminany no sady mpitarika nofidin'Andriamanitra ny vahoaka (Deo. 34:10–12; Nom. 14:4), dia nandriatra ny fitafiany i Josoa sy i Kaleba ary nitalaho tamin'izy ireo mba hatoky an'Andriamanitra na dia natahotra aza: *"Raha sitrak'i Jehovah isika, dia hitondra antsika ho amin'izany tany izany Izy, ka homeny antsika, dia tany tondra-dronono sy tantely. Fa aza miodina amin'i Jehovah hianareo, ary aza matahotra ny tompon-tany."* - Nom. 14:8,9.

Mora ny matoky an'Andriamanitra rehefa mizotra tsara ny zavatra rehetra, sa tsy izany? Fa ahoana kosa rehefa tonga ny loza sy ny fahoriana? Ahoana rehefa midika ho fiatrehana zava-tsarotra sy famoizana ny fiadanana ny fitokiana amin'Andriamanitra? Manao ahoana ny fitokianao Aminy amin'izany fotoana izany?

NOPOTEHINA NY HAFATRA: FIZARANA 1

Vakio ny Jer. 36:20-26. Inona no niseho tao an-dapa, ary ahoana no nasetrin'ireo mpitarika ny fampitandremana ny mpaminany?

I Jeremia no mpitondratenin'Andriamanitra ho an'ny firenen'i Joda raha nandindona azy ireo ny fahoriana sy ny loza. Nandritra ny taona maro no nanomezan'Andriamanitra fampitandremana ho azy ireo, tamin'ny alalan'i Jeremia, izay nilazany fa tsy sitrany ny lalan'izy ireo. Tamin'izany no nilazany fa handresy azy ireo i Babylona ary hitondra azy ho babo (Jer. 6:8-19; Jer. 26). Nitady hamonjena azy ireo i Jehovah, fa ny fankatoavana kosa no fepetran'izany.

Marobe ny fahotan'ny firenen'i Joda, niharihary izany ary tsy nahitana fiovana. Zavatra nahazatra ny olona tamin'ny andron'i Jeremia ny fanompoan-tsampy, ny fanaovana sorona zazakely, ny fijangajangana ary ny fampahoriana ny hafa. Kanefa tsy mba nohenoina ny fampitandremana sy ny antson'io mpaminany io. Rehefa akaiky hifarana ny asa maha mpaminany an'i Jeremia, dia nihadodona ny antso nataon'Andriamanitra ho an'ireo zanany nania, ary ny ezaka rehetra nataony dia nokendrena ho amin'ny famonjena azy ireo. Ao amin'ny Jer. 32, ohatra, dia nasain'Andriamanitra nividy tany iray i Jeremia ary nasainy nitahiry ny taratasy manamarina ny maha tompon'ny tany azy, *"fa izao no lazain'i Jehovah, Tompon'ny maro (...): Mbola hisy trano sy saha ary tanimboaloboka hovidina indray eto amin'ity tany ity."* - Jer. 32:15.

Fitiavana no nanosika an'Andriamanitra hampanoratra an'i Jeremia hafatra iray izay azo lazaina ho antso farany ho amin'ny fibebahana sy ny fanavaozana. Nefa fanamavoana an'Andriamanitra sy ny Hafany ary ny irany no nasetrin'i Joiakima izany.

Vakio ny Jer. 36:27-31. Ahoana no navalin'Andriamanitra ny fihetsika mitory fihaikana sy fikomiana nataon'i Joiakima?

Indraindray isika dia manana fironana hino fa raha lavintsika na potehintsika ny hafatr'Andriamanitra na ireo irany, dia ho levona miaraka amin'izany koa ny hafatra. Kanefa tsy manafoana ny hafatra tian'Andriamanitra hampitaina amintsika ny tsy fetezantsika hihaino ny tenin'Andriamanitra ambaran'ny mpaminany. Ny fanaovana tsinontsinona izany aza no vao mainka mampitombo ny loza mety hihatra amintsika sy amin'ny fianakaviantsika, noho ny finiavantsika tsy hihaino sy hahalala, na noho ny fikomiantsika. Fampitandremana mafonja ho an'ny olombelona rehetra no hita ao amin'ny faminanian'i Jeremia momba ny fiafaran'i Joiakima mpanjaka (Jer. 36:30,31): mampididoza antsika ny tsy firaihana manoloana ny fampitandremana omen'Andriamanitra, satria tsy maintsy hijinja ny vokatry ny fahotantsika sy ny faharatsiantsika isika.

Inona no ambaran'izany amintsika momba ny toetran'Andriamanitra be fitiavana, ka nanao izay hahatrarana ny vahoakany hatrany Izy na dia teo aza ny fanoheran'izy ireo Azy?

NOPOTEHINA NY HAFATRA: FIZARANA 2

Mety hiseho amin'ny endriny samihafa ny valintenin'ny olona manoloana ny fanomezam-pahasoavan'ny faminaniana. Tamin'ny andron'i Mosesy, dia latsaka tao anatin'ny fikomiana mivantana tamin'i Mosesy sy i Arona ny zanak'Isiraely, noho ny fahatahoran'izy ireo ny fahavalo mety hifanehatra aminy rehefa hiditra ao amin'ilay tany nampanantenaina. Taona maro tatỳ aoriana indray, dia nodoran'i Joiakima mpanjaka ny taratasy nisy ny hafatr'Andriamanitra, satria nantenainy fa ho foana amin'izany ny tenin'Andriamanitra nambaran'ny mpaminany.

Tsy ireo ihany anefa no tranga tahaka izany. Ny tantaran'ny Isiraely sy Joda fahiny, afa-tsy tamin'ny fotoana vitsy dia vitsy, dia tantaran'ny fandavan'ny vahoaka ireo mpaminany nirahin'Andriamanitra.

Vakio ny 2 Tant. 36:15–16. Ahoana no navalin'ny firenen'i Joda ireo hafatra nalefan'Andriamanitra tamin'izy ireo tamin'ny alalan'ny mpaminany? Ary nony farany, ahoana no nasetrin'Andriamanitra ny fitondrantenan'ny firenen'i Joda sy ny fihetsik'izy ireo?

Nandritra ny fotoana nanjakan'i Josia, Joiakaza, Joiakima, Jekonia, ary i Zedekia no nanaovan'i Jeremia ny asa fanompoan'ny mpaminany. Efa teo am-bavahadin'ny firenen'i Joda izao ny fanjakan'i Babylona, izay notarihin'i Nebokadnezara. Saika efa tanteraka avokoa ny faminanian'i Jeremia rehefa niakatra ho eo amin'ny seza fiandrianana ny tovolahy iray 21 taona, antsoina hoe Zedekia (2 Tant. 36:11). Hoy ny Baiboly: *"Ary nanao izay ratsy eo imason'i Jehovah Andriamaniny izy, fa tsy nanetry tena teo anatrehan'i Jeremia mpaminany, izay nilaza ny tenin'Andriamanitra."* - 2 Tant. 36:12.

Mariho ny fomba iresahana momba ny fanomezam-pahasoavan'ny faminaniana nananan'i Jeremia. Aseho ho toy ny miteny amin'ny anaran'i Jehovah izy. Kanefa tsy nanetry tena teo anatrehan'ity mpaminany ity i Zedekia. I Jeremia, izay olombelona ihany, dia mpanota tahaka antsika rehetra, nefa solontenan'Andriamanitra izy ary niteny tamin'ny Anarany.

Anankiray amin'ireo maro nitana izany andraikitra izany i Jeremia. Nandritra ny taonjato maro no nanirahan'Andriamanitra mpaminany hankany amin'ny olony (Eks. 3:15; Sal. 105:26; Mal. 3:1; Isa. 6:8; Jer. 25:4; Mat. 11:13; Lio. 11:49, sns), satria *"tsy tiany hisy ho very, fa mba ho tonga amin'ny fibebahana izy rehetra."* - 2 Pet. 3:9. Ny tantaran'ny Isiraely sy Joda fahiny dia tantaran'ny fiezahan'Andriamanitra tsy miato mba hikasika ny fon'ny vahoaka izay nihodina taminy, tamin'ny alalan'ny teny fikasana maro mitory famonjena, raha toa izy ireo ka mibebaka.

Na dia amin'izao ora farany eo amin'ny tantaran'ny Joda izao aza, dia tsy mba noraisiny tamin'ny fanetren-tena sy ny finoana ary ny fibebahana akory ny fahasoavan'Andriamanitra, izay naseho tamin'ny fitarihana sy ny fampiononana tamin'ny alalan'i Jeremia mpaminany. Fihomehezana sy fanarabiana ary fanamavoana no nasetrin'izy ireo izany.

Nanaraby ireo irak'Andriamanitra izy ireo, nanamavo ny Tenin'Andriamanitra, ary nihomehy ireo mpaminaniny. Azo antoka fa tsy hanao sahala amin'izany isika amin'izao andro izao, sa mety hanao toy izany koa isika?

FIHATSARAMBELATSIHY

Efa nisy fotoana ve nijerenao ny zavatra nataon'ny olona taloha ka nieritreretanao hoe: Tsy ho nataoko mihitsy ny zavatra tahaka izany! Raha mitsotra ny marina isika, dia mety tsy hataontsika tokoa ny mitovy tanteraka amin'izay nataon'ny hafa, saingy matetika no anaovantsika fahadisoana mitovitovy amin'izany, ary angamba aza minia manakimpy maso amin'ny fahamarinana momba izay tena ataontsika isika. Izany indrindra no tondroin'i Jesosy amin'izao teny izao: *"Ry mpihatsaravelatsihy, esory aloha ny andry eo amin'ny masonao, ary amin'izay vao ho hitanao tsara ny hanesoranao ny sombin-kazo eo amin'ny mason'ny rahalahinao."* - Mat. 7:5.

Vakio ny Mat. 23:30-35. Inona no hevitra manan-danja nefa maharary ambaran'i Jesosy eto? Inona no fampitandremana tokony horaisintsika avy amin'ireo teniny ireo?

Toa hita taratra ao amin'ireo andininy ireo fa nankahala ny fitondrantenan'ny Fariseo i Jesosy, satria vao mainka nampiharihary kokoa ny fihatsarambelatsihin'izy ireo ny firiziriziany tsy hiova. Efa nahatofoka an'i Jesosy ny fivavahan'ny Fariseo sy ireo mpitondra fivavahana nanao akanjo nirebareba, izay sahala amin'ny fasana voalalotra fotsy nefa ao anatiny feno taolan'ny maty (Mat. 23:27,28). Tsy mba hiaiky ny fahotany izy ireo ary tsy hahafoy ny helony, eny fa na dia ampahafantarina azy aza izany, ary imbetsaka tokoa i Jesosy no nanome azy ireo ny tombontsoa fanararaotra mba hibebahany ka ho voavonjy izy.

Tsy nahagaga raha nantsoin'i Jesosy hoe *"mpihatsaravelatsihy"* ireo olona ireo! Izao matetika no teny filazan'i Jesosy momba azy ireo: *"Lozanareo, mpanora-dalàna sy Fariseo, mpihatsaravelatsihy!"* - Mat. 23:14, 15, 23, 25, 27.

Ny fiainan'izy ireo dia nahitana fifanoheran'izay nolazainy sy izay nataony. Toy izany koa ny fomba nandraisan'izy ireo ny mpaminany. Noheveriny, ohatra, fa manaja ny finoana izy ireo raha mandravaka ny fasan'ireo mpaminany; nefa tsy nanao izay zavatra manan-danja indrindra izy, toy ny fibebahana noho ny tenin'ireo mpaminany. Tiany ny ampifandraisina amin'ny fahefana sy ny fahorian'ny mpaminany, fa tsy amin'ny hafatra nentin'izy ireny. Nodioviny ny fasan'ireny mpanompon'Andriamanitra ireny; tamin'izany no nanehoany fa tsy ho nandatsaka ny ran'ny irak'Andriamanitra mihitsy izy. Kanefa tamin'izany fotoana izany indrindra izy ireo no nikotrika ny hamonoana an'Ilay mihoatra lavitra noho ny mpaminany, dia ny Mesia izany.

Ahoana no hahazoantsika antoka fa tsy manao zavatra mitovy amin'izany isika: miseho ho mpivavaka ety ivelany, nefa ao am-po feno fikomiana sy fitiavan-tena ary fankahalana?

HO FANANARANA ANTSIKA

Ireo tantara rehetra ao amin'ny Testamenta Taloha ireo, na dia mampalahelo sy feno faharatsiana aza, dia nomena mba hahasoa antsika: hahafahantsika misintona lesona mikasika ny zava-mitranga rehefa mikomy amin'Andriamanitra isika.

Vakio ny 1 Kôr. 10:6–12. Araka ny tenin'ny apostoly Paoly, nahoana Andriamanitra no nanome tsindrimandry ny mpaminany hanoratra izay nosoratany ao amin'ny Baiboly?

Asehon'i Paoly mazava ao amin'ireo andalan-teny ireo fa misy tsipika mahitsy mampifandray ny lasa sy ny ankehitriny, mampifandray ny Isiraely fahiny sy ny fiangonana, ka isika izay manaiky an'i Jesosy ho Tompo sy Mpamonjy dia voafaokan'izany (Gal. 6:14–16).

Nasehon'i Paoly mazava fa tsy tokony hatao tsinontsinona na hohadinoina ny tantaran'ny fanandraman'ny olombelona tamin'ny lasa, na tsara izany na ratsy. Andriamanitra mihitsy no mandray izany ho zava-dehibe ka noraketiny izany mba ho *"tonga anatra ho antsika, mba tsy ho mpila zava-dratsy isika toy ny nilan'ireny"* - 1 Kôr. 10:6. Raha lazaina amin'ny teny hafa, dia amin'ny alalan'ny lasa no hahatakarantsika izay miseho ankehitriny sy hahafantarantsika izay hiseho amin'ny hoavy.

Raha fintinina, dia milaza amintsika Andriamanitra fa tsy voatery hamerina ny fahadisoan'ireo tany aloha isika, raha toa ka mihaino ny fananaran'ny Soratra Masina sy ny hafatra alefany amintsika amin'ny alalan'ireo mpaminaniny. Raha mihaino sy mianatra ary mankatò isika, dia ho tafatoetra sy hambinina (2 Tant. 20:20).

Ho an'ny olona sasany, ny fahombiazana ara-panahy dia matetika no heveriny ho fananana trano tsara tarehy, fiara maro, fitafiana, sy ireo harena ara-nofo hafa. Na dia mampanantena aza Andriamanitra fa hanome izay ilaintsika, dia tiany koa raha hambinina ny fanahintsika (3 Jao. 2). Nefa mitaky fankatoavana ireo hafatr'Andriamanitra ny fahombiazana maharitra eo amin'ny lafiny ara-panahy, ho an'ny Kristianina.

Tsy mba manao teny tsy misy heviny Andriamanitra. Rehefa miteny Izy, dia mandrakizay izany teniny izany. Tsy manam-pahataperana ny fahefan'ny teniny sy ny herin'izany (Isa. 40:8). Omena izany mba *"ho fananarana antsika izay niharan'ny faran'izao tontolo izao."* - 1 Kôr. 10:11. Nitombina izany teny izany fahiny, ary mihoatra lavitra noho izany no mampanan-kery azy amin'izao androntsika izao.

Rehefa mamaky ny tantara momba ny fikomiana sy ny tsy finoana ao amin'ny Baiboly ianao, inona ny lesona azonao sintonina avy amin'izany izay hanampy anao tsy hamerina izany?

NAHARAY SY NAMPITA HAFATRA

Notombanan'i Arthur White, zafikelin'i Ellen G. White sady talen'ny Ellen G. White Estate teo aloha, fa fahitana sy nofy ara-paminaniana an-jatony eo ho eo no naseho ny renibeny nandritra ny androm-piainany. Naharitra minitra vitsy hatramin'ny ora maromaro ireny fahitana ireny, ary indraindray natrehin'ny olona maro ny fandraisany izany. Tamin'ny fotoana sasany aza, dia nanana fahafahana nandinika azy nandritra ireny fotoana ireny ireo olona nisalasala momba azy.

Tahaka ireo mpaminanin'ny Baiboly, dia niaina fanandramana maneho ny herin'Andriamanitra i Ellen G. White nandritra ny fotoana nandraisany fahitana. Tamin'ny taona 1868, i James White, dia nilazalaza an-tsipiriany ny fihetsik'i Ellen White rehefa mahita fahitana. Hoy izy: "Tsy mahalala na inona na inona momba izay mitranga manodidina azy izy; tsy miaina izy, tonga 'henjana' ny tenany rehetra ka tsy voahetsika, kanefa rehefa mihetsika izy dia toy ny tsy misy maneritery. Ary tsy mikimpy ny masony. Rehefa tapitra ny fahitana dia tsy mahita mandritra ny fotoana voafetra izy, nefa tsy misy fahasimbana akory ny masony. Tsy misy olona afaka mametra ny fotoana hahitany fahitana na ny faharetan'izany, satria na i Ellen White aza matetika dia tsy manampo ny hahita fahitana." (Jereo ny "Life Incidents", nosoratan'i James White, tt. 271–274.)

Tahaka ny tamin'ny andron'ny Baiboly, dia samy hafa ny fandraisan'ny olona ny hafatra. Nanaiky ny torohevitr'Andriamanitra ny sasany, ny hafa kosa nandà izany. Izao no nolazain'i Ellen G. White: "Notendren'Andriamanitra ho mpananatra ny olony aho; ary satria Izy no nametraka amiko izany enta-mavesatra izany, dia Izy no hampamoaka ireo izay mandray izany hafatra izany mikasika ny valintenin'izy ireo. (...) Tsy safidiko ny hanao izao asa mavesatra izao. Asa izay tsy hitondra fankasitrahana na fideran'ny olona ho ahy izany. (...) Hanao izay vitako aho amin'ny anaran'ilay Mpanavotra ahy sy amin'ny heriny. Hampitandrina sy hanoro hevitra ary hananatra sy hampahery araka izay itarihan'ny Fanahin'Andriamanitra ahy aho, na hihaino izany ny olona na hanosi-bohon-tanana. Tsy ny hanao izay mahafalifaly ahy no adidiko, fa ny hanao ny sitrapon'ilay Raiko any an-danitra, izay nanome ahy ny asa." - TFC, b. 4, tt. 231, 232.

Mahaliana tokoa fa maro tamin'ireo izay nandà ny hafatra ara-paminaniana nentiny no nanao izany noho ny tsy finoan'izy ireo manokana na noho ny tsy fitovian-keviny tamin'i Ellen G. White, fa tsy noho ny antony ara-teolojia loatra. Naneho fahasoavana tamin'ireo izay nisalasala momba ny fanomezam-pahasoavan'ny faminaniana nananany anefa i Ellen G. White. Nambarany mazava fa ny olona tahaka izany dia tokony hanehoana "faharetana be sy fitiavan'ny mpirahalahy (...) mandra-pahitany ny toerany ka hahatonga azy ho tafatoetra na hanohitra." - TFC, b. 1, t. 238.

Resy lahatra i Ellen G. White fa ireo hafatra nomen'Andriamanitra azy no porofo manamarina ny fananany ny fanomezam-pahasoavan'ny faminaniana. Ninoany fa raha tena mitady ny fahamarinana amin'ny fo mahitsy ny olona, dia hahatsapa ny maha marina sy azo itokiana izany fanomezam-pahasoavana izany. Niantehitra tamin'Andriamanitra izy mba hitari-dalana azy ireny eo amin'ny fikatsahany ny hahatakatra lalindalina kokoa, nefa nanoratra koa izy fa efa nomen'Andriamanitra antsika ny porofo ampy "hampiorenantsika ny finoantsika amin'ny fahamarinana." — TFC, b. 4, t. 231.