Sekoly Sabata - Sabbath School | Fanantenana ho Anao

Mitombo amin'ny fifandraisana amin'Andriamanitra

FAMPIDIRANA

Na lehibe tao amin'ny fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito ianao na zazavao amin'ny finoana, na efa namaky Taridalana fianarana Baiboly ho an'ny lehibe maro na vitsy, ary farany, na manao ahoana na ahoana toe-panahinao ankehitriny, ny lohahevitra mikasika ny fomba hitomboana amin'ny fifandraisana tsara amin Andriamanitra dia zava-dehibe tokoa.

Misy fiantraikany amin'ny lafiny hafa rehetra io lohahevitra io. Mety ho voaloto na manjavozavo ny endrik Andriamanitra ao an-tsainao, raha izany no izy, mivavaha mba hanananao fahitana mazava kokoa eo am-pianarana. Mety hanontany tena ianao hoe: ahoana no hanavaozana ny fiainako ara-panahy (vavaka sy fianarana Baiboly)? Na mety dinihinao ireo lafiny hafa izay misy akony amin'ny fifandraisanao amin Andriamanitra, toy ny avonavona sy ny fanetren-tena, ny finoana sy ny fahalalana, ny ota sy ny lalan'Andriamanitra, ny fibebahana sy ny famelan-keloka, ny fomba handresena ireo sakana sy tsy fahombiazana, ary ny fomba hampaherezana ny hafa eo amin'ny diany miaraka amin'Andriamanitra.

Ny fifandraisanao amin'Andriamanitra no fifandraisana tokana manan-danja indrindra eo amin'ny fiainanao. Aza mangataka andro amin'ny fanorenana izany. amin'ny fanolokoloana izany, ary amin'ny fanamafisana izany araka izay azo atao. Ankehitriny fa tsy amin'ny fotoana hafa any aoriana no fotoana tokony hanorenanao io fifandraisana io, izay hisy akony amin'ny zavatra hafa rehetra ny fiainam-panambadianao (raha manam-bady), ny fanabeazana ny zanakao (raha misy), ny fisakaizanao, ny fanapahan-kevitrao momba ny vola, ny fialambolinao, пу fanirianao... ary mazava loatra, ny hoavinao mandrakizay.

Satria hita manerana ny Baiboly ity lohahevitra ity- dia ny fanirian Andriamanitra hanana fifandraisana amin'ny olombelona dia fomba fijery, tantara, ary andalan-tsoratra maro samihafa ao amin'ny Baiboly no azo isafidianana hampianarana io lohahevitra lehibe io. Vitsy amin'ireo ihany no azontsika jerena noho ny endriky ny Taridalana fianarana Baiboly ho an'ny lehibe.

Na manao ahoana na manao ahoana fifandraisanao amin Andriamanitra ankehitriny, dia nosoratana ho anao manokana ity lesona ity. Ny faniriana dia mba hifoha indray ny fitiavanao sy ny fanoloran-tenanao ho an'i Jesosy Kristy amin'ny alalan'ireto lesona fohy telo ambin'ny folo sy voafantina ireto, eo am-pitadiavanao Azy indray amin'ity telovolana ity. Satria momba ny fifandraisana ny lohahevitra, dia somary miavaka amin'ireo teo aloha ny nanoratana ity Taridalana fianarana Baiboly ho an'ny lehibe ity. Miompana kokoa amin'ny tena manokana izany, satria mikasika an'Andriamanitra Izay Persona, te hahafantatra anao manokana.

Hoy i Ellen G. White: «Fahagagana lehibe ny fiainana mifanaraka amin'i Kristy.>>> IFM, t. 434. Mampiasa sary an'ohatra momba ny hazakazaka ny Baiboly mba hamaritana ny diantsika miaraka amin'Andriamanitra. Satro-boninahitra tsy mety lo (1 Kôr. 9:24,25) sy fiainana mandrakizay miaraka amin'Andriamanitra no lokantsika. Hazakazaka lavitra ezaka ny diantsika ara-panahy, fa tsy hazakazaka fohy hifaninanana izay ho haingam-pandeha indrindra. Mety mijanona tsy mihazakazaka isika na potraka mihitsy aza indraindray. Ary amin'izany, miarina fotsiny isika dia manohy mandroso indray. Tsy maintsy tohizantsika ny hazakazaka, na eo aza ny fitsapana sy ny zava-tsarotra tsy azo ihodivirana (Heb. 12.4-11). Ary tsy mihazakazaka irery isika; misy mpihazakazaka hafa izay tia an'i Jesosy sy ny Teniny miara-mihazakazaka amintsika.

Ny tena manan-danja indrindra, nampanantena i Jesosy fa hanome antsika Mpanampy sy Mpampahery. "Ary Izaho hangataka amin'ny Ray, ary Izy hanome anareo Mpananatra hafa (Mpanampy, Mpampahery, Solovava) mba ho eo aminareo mandrakizay, dia ny Fanahin'ny fahamarinana, Izay tsy azon'izao tontolo izao horaisina, satria tsy hitany na fantany; fa hianareo no mahafantatra Azy, satria mitoetra eo aminareo Izy, ary ho ao anatinareo." - Jao. 14:16,17.

Tsy irery isika eo amin'ny hazakazaky ny fiainana-tsy vitan'ny miaraka amintsika fotsiny ny Mpananatra fa mitoetra ao anatintsika mba hampahery sy hanohana antsika eo am-pihazakazahana sy eo am-pibanjinantsika an'i "Jesosy, Tompon'ny finoantsika sy Mpanefa azy." - Heb. 12:2.

Mivavaka aho eo am-panoratana, mba hiasa ao amintsika tsirairay sy ao amin'ny fiangonana maneran-tany ny Fanahy Masina, mba hitarika antsika hanakaiky kokoa an Andriamanitra mihoatra noho ny teo aloha. Azo antoka mantsy fa tsy misy zava-dehibe ho antsika mihoatra noho ny fananana fifandraisana matanjaka amin Andriamanitra.

Koa, andeha isika hiara-mandinika, hianatra, ho tia, ary hitoetra ao Aminy.

Nina Atcheson dia tonian-dahatsoratra sy mpitantana ny fandaharam-pampianarana Sekoly Sabata "Velona ao amin'i Jesosy" ao amin'ny Foibe maneran-tany. Ny fiainany dia natokany hampaherezana sy hanofanana ny hafa mba hahafantatra lalina sy manokana an'Andriamanitra amin'ny alalan'ny Teniny. Manambady an'i Matt i Atcheson, ary manan-janaka telo tanora izy ireo.

FANAFOHEZAN-TENY AMPIASAINA MANDRITRA NY FIANARANA

and. andininy

b. boky

DHK Ny Dia Ho eo amin'i Kristy/Steps to Christ, EGW

ed. edisiona

EGW Ellen G. White

Ev Evangelism, EGW

EW Early Writings, EGW

FA Finoana sy Asa/Faith and Works, EGW

FLB The Faith I Live By, EGW

FK Ny Fanabeazana Kristianina/Education, EGW

HF Henoinareo ny Fanoharana/Christ's Object lesson, EGW

HM Hery Mifanandrina/The Great Controversy, EGW

IFM Ilay Fitiavana Mandresy/The Desire of Ages, EGW

MM Mpaminany sy Mpanjaka/Prophets and Kings, EGW

Ms Manuscript, EGW

пр nasim-panovana

PM Patriarka sy Mpaminany/Patriarch and Prophets, EGW

SlM Selected Message, EGW

TFC Testimonies for the Church, EGW

TMF Tanamasoandron'ny Fahasalamana/The Ministry of Healing, EGW

t. Takila

tt. Takila roa farafahakeliny

TIK Talohan'i Kristy

TT Testamenta Taloha

TV Testamenta Vaovao

VM Vavolombelona Mahery/The Acts of the Apostles, EGW

Natontan'ny Trano Pirinty Advantista Soamanandrariny
BP 1134 Antananarivo 101
Lalam-pirenena mankany Toamasina (RN2), PK6
Tel. 037 23 107 18-037 37 107 25-034 86 606 99
e.mail impriad@mea.adventist.mg

Voatolotra ara-dalána: DL: 839-D/01.26

Ny natonta: 14 800 isa

Lesona 6: MPITOLONA AM-BAVAKA

MPITOLONA AM-BAVAKA

Vakiteny ho an’ity Herinandro ity:

Dan. 2:20–23; Dan. 6:10, 11; Asan’ny Apostoly 20:36; Gen. 5:22–24; Eks. 33:15–23; Eks. 32:31, 32.

Tsianjery:

"Izaho tia an'i Jehovah, satria efa nandre Ny feon'ny fifonako Izy. Satria efa nanongilana ny sofiny tamiko Izy, Dia hiantso aho, raha mbola velona koa." (Salamo 116:1, 2).

Alaivo sary an-tsaina ange raha toa ianao ka zara raha miresaka amin’ny namanao akaiky indrindra na amin’ny vadinao e. Tsy ho ela dia hikorosy fahana izany fifandraisana izany, ary hisy olana hitranga. Tahaka izany koa, ny vavaka dia ampahany tena ilaina amin’ny fananana fifandraisana akaiky amin’Andriamanitra. Fahazarana ara-panahy lehibe izy io, izay ilaintsika tsirairay ary azontsika ampitomboina. Raha tsy mivavaka matetika sy lalandava isika, dia hirona hiala amin’ny Tompo na ho ela na ho haingana.

Ao amin’ny Baiboly, isika dia mianatra momba ny fiainan’ny olona samy hafa izay nivavaka tamin’ny fomba maro samihafa. Afaka mijery ny lasa isika ary mahita topy maso ny fomba nandraisan’ny firaisany amin’Andriamanitra anjara tamin’ny fifandraisany taminy, ny fomba sy ny zavatra azontsika ivavahana koa, ary ny fomba nanovan’ny vavaka nataon’izy ireo ny fiainan’ny hafa. Marina tokoa izany: ny fiainam-pivavahantsika dia tsy misy fiantraikany amintsika ihany fa amin’ny hafa koa.

Tahaka ny fandalinana ny Baiboly, ity lohahevitra momba ny vavaka ity dia sady midadasika no manan-danja, ary malalaka lavitra noho izay azo resahina ao anatin’ny tapa-bolana monja. Amin’ity herinandro ity, isika dia hianatra lesona avy amin’ny sasany amin’ireo olona ao amin’ny Baiboly izay nivavaka, ka nampiseho tamintsika ny maha fototry ny vavaka amin’ny fananana fifandraisana mafy orina amin’Andriamanitra. Andao isika hianatra avy amin’ny ohatra nasehon’izy ireo.

DANIELA NAHATOKY

I Daniela dia iray amin’ireo mahery fo lehibe ao amin’ny Baiboly. Fantatsika tsara ilay tantara voalohany (jereo Daniela 1): "Daniela ninia tao am-pony fa tsy handoto ny tenany tamin'ny anjara hanina avy amin'ny fihinanan'ny mpanjaka" (Dan. 1:8). Ary koa, ho an’i Daniela sy ireo namany telo lahy, "Andriamanitra nanome fahalalana sy saina ho azy efatra lahy tamin'ny literatiora sy ny fahendrena rehetra; ary Daniela nahafantatra ny fahitana sy ny nofy rehetra" (Dan. 1:17). Ny Baiboly dia mamaritra an’i Daniela ho hendry (Dan. 1:20; Dan. 2:14, 21, 23, 48) satria tao aminy ny Fanahin’Andriamanitra (Dan. 4:9, 18; Dan. 5:14; Dan. 6:3), ary tian’ny Lanitra indrindra izy (Dan. 9:23, Dan. 10:11). Ireo no anisan’ny mamaritra ny lehilahy iray nanana fifandraisana mafy orina sy maharitra tamin’Andriamanitra.

Ao amin’ny Daniela 2, fony i Nebokadnezara mpanjaka namoaka didy ho faty ho an’ny olon-kendry rehetra tany Babylona, dia nitady ny famindram-pon’Andriamanitra i Daniela mahakasika ny tsiambaratelon’ny nofin’ny mpanjaka (Dan. 2:18). Rehefa nambaran’Andriamanitra tamin’i Daniela ny nofin’ny mpanjaka, dia nivavaka avy hatrany izy.

Vakio ny Daniela 2:20–23. Nahoana no nivavaka i Daniela, ary inona no azontsika ianarana avy amin’izany vavaka izany?

Rehefa nandeha ny taona ary nifandimby ireo mpanjaka, dia nijanona ho mpanolotsainan’ny mpanjaka hatrany i Daniela ary voalaza fa niavaka izy "satria nisy fanahy tsara dia tsara tao aminy; ary ny mpanjaka nikasa hanendry azy hanapaka ny fanjakana rehetra" (Dan. 6:3). "Nahatoky izy, ka tsy nisy hadisoana na tsiny hita taminy" (Dan. 6:4). Na dia teo aza ny fialonana mahery vaika sy ny teti-dratsy (Dan. 6:5–9) nataon’ireo mitovy laharana taminy, dia nijanona ho tsy niova sy tsy natahotra foana i Daniela teo amin’ny fiainam-pivavahany.

Vakio ny Daniela 6:10, 11. Inona no lazain’ireo andininy ireo amintsika momba an’i Daniela?

Rehefa nifanehatra tamin’ny fahasahiranana i Daniela, dia nivavaka izy. Na dia nisy loza nandrahona ny ainy aza, dia tsy niova izy ary nanam-paharetana tamin’ny vavaka (intelo isan’andro, araka ny fanaony), ary azo nampoizina ny nataony (teo am-baravarankely nivoha intelo isan’andro rehefa nivavaka nankany Jerosalema izy). Ny vavaka nataony dia fihetsika hita maso (nandohalika izy) ary nifantoka tamin’ny fisaorana sy ny fifonana.

Manoloana ny tantara tahaka izao, hatraiza ny fahalemen’ny fialan-tsiny ataonao rehefa tsy mivavaka ianao?

NY FOMBA SY NY TOETRY NY VATANA AMIN'NY VAVAKA

Rehefa misy zavatra tsy mandeha amin’ny fiainantsika, ny ankamaroantsika dia miantso namana akaiky mba hiresaka momba izany. Rehefa manana vaovao tsara isika, dia mitady olona hizarana izany. Afaka manao izany koa isika amin’Andriamanitra. "Ny vavaka dia ny fanokafana ny fo amin’Andriamanitra toy ny amin’ny namana."—Ellen G. White, Steps to Christ, p. 93 (Hany Lalana, p. 101).

Ny vavaka dia tsy mitazona antsika hifandray amin’Andriamanitra fotsiny, fa manambara amin’ny devoly koa hoe an’iza isika. Rehefa mandohalika mivavaka isika nony maraina, dia toy ny fanambarana hita maso eo anatrehan’ireo herin’ny haizina izany fa mifidy an’Andriamanitra isika amin’ity andro ity. Tsy izany ihany, fa mandefa anjely ho eo anilantsika Andriamanitra rehefa mivavaka isika, ka lasa voaro sy voasaron’ny fiarovana manoloana ny fahavalon’ny haizina (Salamo 91).

Ny fihetsika ara-batana toy ny fandohalehana ho mariky ny fankatoavana dia mampiseho toetra feno fanetren-tena. Somary hafa kely izany raha oharina amin’ny mipetraka eo amin’ny seza na mandry eo am-pandriana rehefa mivavaka, na dia afaka mivavaka amin’ireo toerana ireo koa aza isika. Na izany aza, rehefa mandohalika eo anatrehan’Andriamanitra isika, dia mampiseho fa vonona hanompo Azy amin’ny fontsika rehetra, ary ny tenintsika dia manambara fa Izy no Manam-pahefana fara-tampony ary isika dia zanaka noforoniny fotsiny ihany.

Vakio ireto andinin-tsoratra masina manaraka ireto ary saintsaino ny fiainan’ireto olona nandohalika ireto rehefa nivavaka: Dan. 6:10, Lioka 22:41, Asan’ny Apostoly 7:60, Asan’ny Apostoly 9:40, Asan’ny Apostoly 20:36.

Ny mitsangana mivavaka dia fanao mahazatra tamin’ny andron’ny Baiboly (2 Tant. 20:5, 6, 13; 1 Sam. 1:26; Joba 30:20; Lioka 18:11, 13). Ny Baiboly koa dia mizara ohatra momba ny olona nipetraka rehefa nivavaka (2 Sam. 7:18). Ny hafa kosa niankohoka teo anatrehan’Andriamanitra, ka ny tavany nitehika tamin’ny tany—na dia tsy dia nifandray loatra tamin’ny vavaka aza io paika io, fa kosa mariky ny fankatoavana eo anatrehan’ny lehibe kokoa (1 Mpanj. 1:47, Marka 14:35).

Inona no paika mahazatra anao rehefa mivavaka? Ny Baiboly dia tsy mitaky amintsika ny hivavaka amin’ny paika manokana iray, nefa zava-dehibe ny paikan’ny vatana, satria taratry ny fanajantsika, ny fihetseham-pontika anaty, ary ny faniriantsika hanolo-tena amin’Andriamanitra izany. Misy olona tsy afaka mandohalika; noho izany, ny toetry ny fo no zava-dehibe indrindra amin’ny farany. Raha afaka mandohalika ianao nefa tsy fonao ny manao izany, nahoana raha manandrana mandohalika amin’ny manaraka rehefa mivavaka, ary jereo ny fiantraikan’izany amin’ny fotoana iarahanao amin’Andriamanitra?

Ny Baiboly dia manasa antsika "hivavaka tsy mitsahatra" (1 Tes. 5:17), izay midika ho faharetana (Kol. 4:2) sy fikirizana (Rom. 12:12). Anio, na mitsangana ianao, na mipetraka, na mandry, na mandeha, dia atodiho any amin’Andriamanitra ny eritreritrao ary miresaha Aminy toy ny amin’ny Namanao. Atombohy dieny izao.

ENOKA NIARAKA SY NIRESAKA TAMIN'ANDRIAMANANITRA

Vakio ny Jenezy 5:22–24. Inona marina no fantatsika momba an’i Enoka?

Tsy dia mizara zavatra betsaka momba ny fiainan’i Enoka ny Baiboly, saingy milaza amintsika kosa izy fa niara-nandeha tamin’Andriamanitra nandritra ny 300 taona i Enoka mandra-pitan’Andriamanitra azy ho any an-danitra. Endrey ny hakanton’ny hoe ny fanoloran-tena lalandava ho an’Andriamanitra no mamaritra ny fiainan’ny olona iray!

Ny zavatra iray fantatsika dia tsy maintsy ho olona "naharitra tamin’ny fivavahana" i Enoka (Rom. 12:12), nanam-paharetana ary nifandray akaiky kokoa hatrany tamin’Andriamanitra tamin’ny alalan’ny finoana teo amin’ny zavatra niainany isan’andro. Nihamaro hatrany ny faharatsiana teto an-tany tamin’ny fotoana niainany, ary niasa mafy tamin’ny fanompoana an’Andriamanitra i Enoka, saingy tsy ho voatanany tsara izany raha tsy nitoetra tao Aminy izy.

"Tao anatin'ny fiainana feno asa mafy, dia nitazona hatrany ny firaisany tamin'Andriamanitra i Enoka. Arakaraka ny nisian’ny asa lehibe sy maika no vao mainka naha-lalandava sy naha-mifantoka ny vavaka nataony. . . . Rehefa avy niara-nitoetra tamin’ny olona nandritra ny fotoana fohy izy, niasa ho tombontsoan’izy ireo tamin’ny alalan’ny fampianarana sy ny ohatra nasehony, dia niala izy mba handany fotoana mitokana, noana sy mangetaheta ny fahalalana an’Andriamanitra izay Izy irery ihany no afaka manome izany. Noho izany firaisana tamin’Andriamanitra izany, dia nihitratra tamin’i Enoka hatrany ny endrik’Andriamanitra. . . . Na dia ny olona tsy natahotra an’Andriamanitra aza dia gaga nahita ny endriky ny lanitra nasehon’ny tarehiny."—Ellen G. White, Patriarchs and Prophets, pp. 86, 87 (Patriarka sy Mpaminany, pp. 71, 72).

Andriamanitra dia tsy mangataka antsika hiaina toy ny mpitoka-monina na moanina, izay tafasaraka tanteraka amin’izao tontolo izao ka tsy misy ilana antsika eto an-tany. Tahaka an’i Enoka, isika dia afaka ny ho mazoto miasa sy mahatsikaritra ny zavatra ilain’ny manodidina antsika, saingy amin’ny alalan’ny fiarahana mandeha sy miresaka amin’Andriamanitra ao anatin’ny fifandraisana tsy tapaka sy mitoetra ihany no ahafahany mampitaratra ny toetrany mahafinaritra amin’ny alalantsika.

Afaka mivavaka isika amin’ny fotoana rehetra sy amin’ny toerana rehetra. Tsy misy toerana eto an-tany izay tsy hitan’Andriamanitra na tsy andrenesany antsika (Sal. 139:7–12); mandre ny fitarainan’ny fontsika foana Izy, na aiza na aiza misy antsika (vakio ny Fitomaniana 3:55–57). Na izany aza, misy tombony ny mivavaka amin’ny feo avo fa tsy ao an-tsaina fotsiny. Rehefa mivavaka am-po isika, dia mety ho variana na tsy mahavita akory ny eritreritsika na ny fehezanteny feno, ary mety ho sarotra kokoa amin’ny eritreritsika ny hitoetra ho mifantoka. Fa rehefa mivavaka amin’ny feo avo isika, na mibitsibitsika izany na amin’ny feo mahazatra, dia fampahatsiahivana ho antsika izany fa misy tokoa Andriamanitra, fa mihaino Izy, ary manana zavatra voafaritra tsara holazaina Aminy isika.

Eo am-panatanterahana ny asanao anio, aiza na amin’ny fomba ahoana no hibitsibitsika vavaka hiraisana amin’i Jesosy ianao?

MOSESY, MPITARIKA TIA AN'ANDRIAMANITRA

Na dia hita mazava aza fa nanana fifandraisana akaiky dia akaiky tamin’Andriamanitra i Enoka, dia manana fahalalana bebe kokoa isika momba ny fifandraisan’i Mosesy tamin’Andriamanitra, ary afaka mamaky tantara maro mihitsy aza momba ny resaka nifanaovan’i Mosesy taminy. Rehefa miara-dia amin’i Mosesy isika ao anatin’ny fiakarana sy ny fidinan’ny fiainan’ity mpitarika feno fanetren-tena ity, dia hitantsika miverimberina fa ny ampahany manan-danja indrindra amin’ny fiainany sy ny tsiambaratelon’ny fahombiazany tamin’ny naha-mpitarika tia an’Andriamanitra azy, dia ny fifampiresahana lalandava sy ny fifandraisana mitoetra tamin’Andriamanitra.

Vakio ny Eksodosy 33:15–23. Inona no votoatiny sy ny fomba nifampiresahan’i Mosesy sy ny Tompo?

Alaivo sary an-tsaina ange hoe manao ahoana izany miresaka amin’Andriamanitra sy mandre ny feony mazava tsara izany e. Mahagaga raha tsy nitady izany karazam-piraisana amin’Andriamanitra izany ny Isiraelita, fa nitalaho tamin’i Mosesy kosa mba hiteny amin’izy ireo amin’ny anaran’Andriamanitra (Eks. 20:18–21). Kanefa, efa nanomana an’i Mosesy ho amin’izany Andriamanitra, nanomboka tamin’ny fifampiresahan’izy ireo teo amin’ilay roimemy mirehitra, teo amin’io tendrombohitra io ihany. Na dia mamaky ny momba ny vavaka manokan’i Mosesy hafa aza isika, dia hitantsika fa saika teo anatrehan’Andriamanitra hatrany izy, nangataka fitarihana sy nifona ho an’ny olona izay notarihiny.

Tamin’ny fotoana roa samy hafa, i Mosesy dia nifona ho an’ny olona ao amin’ny fianakaviany. Inona avy ireo toe-javatra nanodidina ny fifonany, ary inona no ho nitranga raha tsy niditra an-tsehatra izy mba hanajary ny fihavanana?

Arona: Eks. 32:1–14, 31–34; Deo. 9:20
Miriama: Nom. 12:13

Ny tena mahagaga amin’ny fifandraisana tamin’i Miriama dia i Mosesy mihitsy no niharan’ny ratsy nataony sy ny fialonany. Afaka nijanona fotsiny izy ary namela an’Andriamanitra hanasazy an’i Miriama sy i Arona araka izay nendrika azy ireo. Kanefa kosa, malaky namela heloka izy ary nifona ho an’ny fanasitranana ny anabaviny. Endrey ny fanehoana mahery vaika ny fahasoavan’Andriamanitra mamela heloka ny mpanota hita eto amin’ny fihetsik’i Mosesy!

Vakio ny Matio 5:44 sy ny Kolosiana 3:13. Ahoana no hianaranao hanao izay voalaza eto? Nahoana no zava-dehibe ny hanaovanao izany?

MOSESY MIFONA HO AN'NY FIRENENA IRAY

Vakio ny Eksodosy 32:31, 32. Inona no ampianarin’izany antsika momba an’i Mosesy sy ny vavaka?

Nifona tamim-pahasahiana ho an’ny vahoakan’Andriamanitra imbetsaka i Mosesy. Nitodika tamin’Andriamanitra izy tamin’ny fotoana nangetahan’ny vahoaka (Eks. 15:25, Eks. 17:2–6), tamin’ny fotoana nahitoman’ny vahoaka noho ny hanoanana (Nom. 11:21, 22), ary tao anatin’ny famoizam-po tanteraka (Nom. 11:11–15).

Rehefa nanamboatra ilay zanak’omby volamena ny Isiraelita, fotoana fohy taorian’ny nanaovan’Andriamanitra fanekena tamin’izy ireo, dia tsaroan’i Mosesy hoe: "’Fa natahotra ny fahatezerana sy ny fahavinirana Izay nitatezeran'i Jehovah taminareo aho, saiky handringana anareo Izy. Fa nihaino ahy koa Jehovah tamin'izay’" (Deo. 9:19).

Rehefa niverina avy tany amin’ny tany nampanantenaina ireo mpisafo tany, dia hoy ny tsiahin’i Mosesy: "’Dia niankohoka teo anatrehan'i Jehovah efa-polo andro sy efa-polo alina aho, satria efa nilaza Jehovah fa handringana anareo’" (Deo. 9:25).

Rehefa navahana tamin’ny firenena hafa ny Levita mba hanompo ao amin’ny fitoerany masina, dia hoy ny tsiahin’i Mosesy: "’Ary izaho nijanona tany an-tendrombohitra tahaka ny tamin'ny voalohany, dia efa-polo andro sy efa-polo alina; ary nihaino ahy koa Jehovah tamin'izay ka tsy nety nandringana anao’" (Deo. 10:10). Nandre ny fitarainan’i Mosesy Andriamanitra.

Afaka mianatra zavatra betsaka avy amin’ny fiainan’i Mosesy isika raha ny momba ny vavaka sy ny fihazonana mafy an’Andriamanitra no resahina:

Nanana fitiavana lalina an’Andriamanitra i Mosesy ary nanana sary mazava momba ny toetrany. Namaritra ny tenany tamin’i Mosesy Andriamanitra ao amin’ny Eksodosy 34:6: "’Jehovah, Jehovah, Andriamanitra mamindra fo sy miantra, mahari-po sady be famindram-po sy fahamarinana’".
Sady be herim-po no nahatoky i Mosesy raha nihazona an’Andriamanitra tao anatin’ny fiakarana sy ny fidinan’ny dia mandreraka nankany amin’ny tany nampanantenaina. Na dia nisedra fahasahiranana tahaka antsika rehetra aza izy, dia natoky ny herin’Andriamanitra, ny fanatrehany, ary ny fitarihany teo amin’ny fiainany i Mosesy (Eks. 33:13).
Nampahatsiahivin’i Mosesy an’Andriamanitra ny fanekeny (Eks. 32:13), nitaky ny fampanantenan’Andriamanitra ho an’ny vahoakany izy (Deo. 7:8), ary nahatsiaro ny fitarihan’Andriamanitra tamin’ny lasa (Deo. 8:2).
Nekeny Mosesy ny valim-bavaka nomen’Andriamanitra azy, na "eny" izany na "tsia". Ny fananana fifandraisana akaiky amin’Andriamanitra dia tsy midika ho azy fa hahazo izay tiantsika foana isika (Deo. 3:23–29), nefa tokony hivavaka amim-paharetana hatrany isika (Lioka 18:1–8).

Iza no mila ny vavaka fifonanao amin’izao fotoana izao? Inona no manakana anao tsy hivavaka dieny izao?

Fianarana fanampiny:

Amin'ny farany, tokony hivavaka isika satria tia an'Andriamanitra, ka tsy afaka ny tsy hizara ny zava-drehetra eo amin'ny fiainantsika Aminy: ny fifaliantsika sy ny "fandresena" azontsika, ny enta-mavesatra sy ny fanahiantsika, ny fangatahintsika ary ny zavatra ilaintsika isan'andro. "Afaka mitoetra ho akaiky an'Andriamanitra isika, ka amin'ny fitsapana tsy nampoizina rehetra, dia hitodika Aminy ny eritreritsika, toy ny fironan'ny voninkazo manatrika ny masoandro. Apetraho eo anatrehan'Andriamanitra ny zavatra ilainao, ny fifalianao, ny alahelonao, ny fiahianao, ary ny tahotrao. Tsy afaka manome enta-mavesatra Azy ianao; tsy afaka mandreraka Azy ianao. Ilay manisa ny volon-dohanao dia tsy mivadi-piera amin'ny zavatra ilain'ny zanany. . . . Voatendrin'ny alahelontsika ny fony feno fitiavana, eny fa na dia ny fitantarantsika izany aza. Ento any Aminy ny zavatra rehetra mampikorontan-tsaina. Tsy misy zavatra lehibe loatra ka tsy zakany, satria Izy no manohana an'izao tontolo izao, Izy no manapaka ny raharaha rehetra eo amin'izao rehetra izao. Tsy misy zavatra mahakasika ny fiadanantsika izay kely loatra ka tsy ho voamariny. Tsy misy toko amin'ny tantaram-piainantsika izay maizina loatra ka tsy ho vakiny; tsy misy fahasarotana sarotra loatra ka tsy ho voavahany. Tsy misy loza mety hanjo ny kely indrindra amin'ny zanany, tsy misy fanahiana mandreraka ny fanahy, tsy misy fifaliana mampahery, tsy misy vavaka vokatry ny fo mivoaka ny molotra, izay tsy hitan'ny Raintsika any an-danitra, na tsy mahaliana Azy avy hatrany. . . . Ny fifandraisana misy eo amin'Andriamanitra sy ny fanahy tsirairay dia miavaka sy feno, toy ny hoe tsy misy fanahy hafa teto an-tany hizarana ny fiahiany, na fanahy hafa nanomezany ny Zanany malalany."—Ellen G. White, Steps to Christ, pp. 99, 100 (Hany Lalana, pp. 108, 109).

Fanontaniana hifanakalozan-kevitra:

Ho faritanao ho zavatra kanto ve ny vavaka sa ho toy ny enta-mavesatra? Inona no nampiova na namolavola ny fomba fijerinao?
Betsaka ny hafatra lalina ao amin'ilay teny nindramina etsy ambony. Inona amin'ireo hevitra ireo no tena manohina ny fonao?
Amin'ireo olona telo ao amin'ny Baiboly nianarana tamin'ity herinandro ity (Daniela, Enoka, ary Mosesy), ny fiainam-pivavahan'iza no tena hitovizanao, ary nahoana?

Fizarana I: Topi-maso (Overview)

Tsianjery: Salamo 116:1, 2

Toko fototra hodinihana : Dan. 2:20–23; Dan. 6:10, 11.

Mivavaka isika satria fantatsika fa mandre ny feontsika Andriamanitra, ary satria fantatsika koa fa hamaly ny vavaka ataontsika Izy (Sal. 116:1, 2). Ny vavaka ataontsika, araka izany, dia valiny omentsika an’Andriamanitra, Izay nanao ny dingana voalohany hamerenana antsika ho Aminy. Manan-danja tokoa ny fahitana fa ny fanompoam-pivavahana ao amin’ny bokin’ny Salamo, izay mirakitra ny vavaky ny Isiraely fahiny, dia voafaritra ho valin-teny ho an’Andriamanitra Mpamorona, Izay Loharanon’aina (Sal. 95:1–6, Sal. 100:1–3). Amin’ny alalan’ny vavaka no iainan’ny fiainantsika ara-panahy. Araka ny nambaran’i Ellen G. White hoe: "Ny vavaka dia fofonain’ny fanahy."—Prayer, p. 12.

Mba hahazoana tsara kokoa ny dikan’ny vavaka sy ny asany, dia nifidy ohatra roa momba ny vavaka isika avy ao amin’ny bokin’i Daniela, boky izay manana anjara toerana lehibe ny vavaka ao aminy. Ireo ohatra roa ireo, izay maneho indrindra ny toetran’i Daniela, dia hita ao amin’ny toko faha-2 sy faha-6.

Ao amin’ny toko faha-2, i Daniela sy ireo namany telo lahy dia nitalaho tamin’ny Tompo mba hanambara ny dikan’ny nofy ara-paminaniana hitan’ny mpanjaka, izay mahakasika ny hoavin’izao tontolo izao (Dan. 2:20–23). Ny vavaka fisaorana nataon’i Daniela ho an’Andriamanitra taorian’ny valim-bavaka tamim-pahasoavana dia nomena tamin’ny endrika tononkalo.

Ao amin’ny toko faha-6, i Daniela, izay governora ambony indrindra tao amin’ny fanjakan’i Persia, dia nifona sy nisaotra an’Andriamanitra, na dia nampidi-doza ny ainy aza ny fanaovana izany (Dan. 6:10, 11). Ity vavaka manokana ity dia tsy voasoratra ao amin’ny bokin’i Daniela, saingy ny toko dia mametraka ity vavaka ity ao anatin’ny tontolon’ny ady natrehin’i Daniela tao an-dapan’ny mpanjaka.

Fizarana II: Fanazavana (Commentary)

Ny Vavaka Apokaliptika (Dan. 2:20–23). Ity fiderana feno fanetren-tena ity no vavaka voalohany ao amin’ny boky. Nisy tranga avy tany ivelany no niteraka ity vavaka ity. Nanana nofy izay nampahory azy ny mpanjakan’i Babylona. Ny ratsy kokoa aza, dia tsy tsaroany ny votoatin’ireo nofy ireo. Tsy nisy tamin’ireo mpanao hatsarany no nahavaly ny fangatahan’ny mpanjaka hanambara ny nofiny sy handika izany. Takatr’i Nebokadnezara tamin’izay fa andiana mpisandoka mpamitaka ireo Kaldeana. Tezitra ny mpanjaka ary nanapa-kevitra ny hamono ny olon-kendry rehetra tany Babylona (Dan. 2:14), anisan’izany i Daniela sy ireo namany telo lahy, izay namaly izany fandrahonana izany tamin’ny vavaka. Na dia tsy voarakitra aza ny teny nitalahoan’izy ireo, ny andinin-teny dia milaza fa i Daniela dia niantso ny fanampian’ireo namany telo lahy mba "hitady famindram-po amin'Andriamanitry ny lanitra" (Dan. 2:18). Ho valin’ny vavaka nataony, dia nambaran’Andriamanitra tamin’i Daniela tamin’ny fahitana tamin’ny alina ny nofy sy ny dikany (Dan. 2:19). Taorian’izay, i Daniela dia nisaotra ny Andriamanitry ny lanitra tamin’ny vavaka fisaorana kanto. Ireo vavaka fifonana sy fisaorana ireo dia manana toetra miavaka maromaro:

Ny maha-tokana azy (Uniqueness). Ny vavaky ny Daniela sy ny namany dia vavaka voafaritra tsara, vavaka manokana, ho valin’ny tranga tsy nampoizina izay nandrahona azy ireo ho faty. Ity ohatra voalohany amin’ny vavaka ao amin’ny bokin’i Daniela ity dia mahakasika "tsiambaratelo" izay tsy misy mahay manambara, tsiambaratelo izay hamonjy ny ain’i Daniela sy ny namany (Dan. 2:18). Noho izany, i Daniela sy ny namany dia tsy nivavaka fotsiny satria fahazarana izany na satria ny vavaka dia ampahany amin’ny kolontsainy. Satria ny vavaka nataony dia mifanaraka amin’ny toe-javatra manokana niainany, dia vavaka vokatry ny fo sy tena izy izany.
Fihaonana. Ny vavaky ny Daniela sy ny namany dia tsy traikefa ara-panahy fotsiny, na fisaintsainana natao mba hampilamina ny saina. Naniry hihaona amin’ny "Olona" iray izay tsy azony fehezina na vinavinaina i Daniela, Olona any ivelany, dia "ny Andriamanitry ny lanitra" (Dan. 2:18). Ity Andriamanitra ity no tena Andriamanitra marina satria manafina ny tenany Izy. Araka ny fanekian’i Isaia hoe: "Marina tokoa fa Andriamanitra manafina ny tenanao Hianao" (Isa. 45:15). Satria manafina ny tavany Andriamanitra (tsy tahaka ny sampy), dia tsy nihevitra i Daniela fa hovaliana ho azy ny fangatahany. Noho izany, i Daniela sy ny namany dia nanatona an’Andriamanitra tamim-panetren-tena, nitady famindram-po taminy. Ny fangatahan’izy ireo dia fifonana, tahaka ny vavaky ny mpitondratena temitra tao amin’ny fanoharan’i Jesosy (Lioka 18:1–8). Ny fikirizany, sy ny an’i Daniela sy ny namany, dia mampahatsiahy ny vavak’i Jakoba tamin’izy nitolona tamin’Andriamanitra hoe: "’Tsy hanaraka Anao aho, raha tsy mitahiry ahy Hianao’" (Gen. 32:26).
Hetsika Midina sy Miakatra. Na dia ny vavaka ataon’ny olombelona aza no mampiakatra ny fanahy ho any amin’Andriamanitra, ny valin-teny avy amin’Andriamanitra kosa dia midika fa midina manatona antsika Izy. Eto no misy ny mahasamihafa ny vavaky ny Daniela sy ny namany amin’ny vavaky ny Kaldeana, izay mampiasa fankatovana. Ho an’ny Kaldeana, ny fanatanterahana ny baikon’ny mpanjaka dia mifantoka amin’ny fahaiza-manao ara-teknika sy ny fomba amam-panao majika eto an-tany ihany. Ho azy ireo, ny fidirana amin’ny tontolon’Andriamanitra dia tsy azo atao satria ny andriamanitra "tsy mitoetra miaraka amin'ny olombelona" (Dan. 2:11).

Ho an’i Daniela kosa, ny Andriamanitry ny lanitra dia midina ary manambara ny "tsiambaratelon’ny" nofy (Dan. 2:28). Raha mamaly ny vavaka ataontsika Andriamanitra, dia tsy noho ny fahamendrehantsika na ny hatsaran’ny vavaka ataontsika izany. Ny valin-tenin’Andriamanitra dia tsy miankina amintsika fa Aminy sy ny fahamendrehany. Ity hevitra momba ny fiankinana tanteraka amin’ny fahamendrehan’Andriamanitra ity no dikan’ny sorona Levita, izay manondro ny soron’i Kristy. Noho izany antony izany, i Jesosy, Izay fahatanterahan’ny sorona Levita, dia nanoro hevitra antsika mba hivavaka amin’ny Ray amin’ny anarany (Jaona 16:23).

Fisaorana. Satria namaly ny fifonana nataon’i Daniela Andriamanitra, ny fisaorana Azy dia ampahany manan-danja amin’ny vavaky ny Daniela (Dan. 2:20–23). Daniela dia misaotra an’Andriamanitra satria nomeny azy ny "fahendrena sy ny hery" izay an’Andriamanitra (Dan. 2:20). Noho izany, i Daniela dia manaiky ny fiankinany amin’Andriamanitra. Ny tena manan-danja kokoa, dia ny faneken’i Daniela ny fahasoavan’Andriamanitra mamindra fo. Ny zavatra raisintsika avy amin’Andriamanitra dia zavatra omeny maimaim-poana, fahasoavana izay tsy misy ifandraisany amin’ny fahendrentsika manokana (Dan. 2:30).
Faminaniana. Na dia ny valim-bavaka aza no namonjy ny ain’i Daniela sy ny olon-kendry hafa, ny tena manan-danja dia ny famonjena an’izao tontolo izao amin’ny hoavy sy ny famonjena ny mpanjaka. Daniela dia nidera an’Andriamanitra mihoatra noho ny fiarovana ny ainy fotsiny. Ny tena manan-danja dia ny nisaorany an’Andriamanitra noho ny fanatrehany eo amin’ny tantara sy ny fifehezany ny zava-mitranga maneran-tany. Nisaotra an’Andriamanitra koa i Daniela noho ny heriny hanova ny fotoana, hanongana mpanjaka, ary hanangana ny fanjakany mandrakizay (Dan. 2:44). Toy izany koa, ny vavak’i Kristy tao amin’ny Toriteny teo an-tendrombohitra dia nifantoka tamin’izany fanantenana izany ihany: "’Ho tonga anie ny fanjakanao’" (Mat. 6:10).

Ny Vavaky ny Fahendrena (Dan. 6:10, 11). Ao amin’ny Daniela 6, ny vavaka ataon’i Daniela dia tsy miankina amin’ny zava-mitranga fa mitohy na dia eo aza izany. Na dia fantany aza ny fisian’ny didy nankatoavina, izay nandrara ny olona tsy hangataka amin’izay andriamanitra na olona hafa ankoatra ny mpanjaka, dia mbola nanohy nivavaka ihany i Daniela (Dan. 6:10). Izany vavaka izany dia ampahany amin’ny fiainana andavanandro. Ity vavaka ity dia mampiseho toetra miavaka maromaro:

Ny maha-manokana (Privacy). Niditra tao amin’ny efitranony ambony i Daniela mba hivavaka. Araka ny nanoroan’i Jesosy hevitra hoe: "’Fa ianao kosa, raha mivavaka, dia idiro ny efitranonao, ka rehefa voarindrinao ny varavaranao, dia mivavaha amin'ny Rainao’" (Mat. 6:6). Ny vavaky ny Daniela dia sady manokana no an’ny tenany samirery, vavaka any amin’ny "fitoerana mangingina" izay tsy misy mandre afa-tsy Andriamanitra irery ihany. Raha mivavaka isika mba "ho ren’ny olona", ka mieritreritra izay mety ho fiheveran’ny hafa ny tenintsika sy ny lazantsika, dia lasa fisehosehoana fotsiny ny vavaka. Ratsy kokoa aza, lasa fahafahana hieboebo izany fa tsy toerana hihaonana amin’ny Tompo. Ny vavaka feno fieboeboana dia mety hankafizin’ny olona, saingy tsy tonga any amin’Andriamanitra mihitsy.
Fialofana. Nivavaka tao amin’ny efitrano izay natokany ho amin’izany fotoana ara-panahy izany i Daniela. Ny efitrano ambony dia teo an-tampon-trano, lavitra ny tabataba sy ny asa maro. Ny vavaka, araka izany, dia mifandray amin’ny toerana iray izay tafasaraka amin’ny fiahiana mahazatra eo amin’ny fiainana, toerana izay avela eo am-baravarana ny fanahiana sy ny fanelingelenana. Ny toerana toy izany dia fialofana izay tsy ahafahan’ny saintsika ho variana, toerana mangina izay lavitra ny korontan’izao tontolo izao.
Ny fanaovana azy tsy tapaka (Regularity). Nitazona ny fahazarana hivavaka intelo isan’andro i Daniela, ka nanamarika ny gadon’ny andro: ny maraina rehefa mifoha sy miomana amin’ny asan’ny andro; ny mitataovovonana, eo am-panatanterahana ny asany; ary ny hariva, rehefa vita ny asany ary mialoha ny hiomanany hatory. Noho izany, nitazona ny fiainam-pivavahany tamin’ny alalan’ny fifehezan-tena sy ny fahazarana i Daniela. Ity ohatra ity dia mampianatra antsika ny maha-zava-dehibe ny fampidirana ny vavaka ao anatin’ny gadon’ny fiainana mihitsy. Ny vavaka dia tsy tokony hiankina amin’ny fihetseham-pontika. Ny vavaka dia tsy maintsy ampahany amin’ny fandaharam-potoanantsika isan’andro, tahaka ny sakafontsika, ny asantsika, na ny fanao mahazatra hafa.
Fanetren-tena. Na dia mirakitra paika isan-karazany amin’ny vatana aza ny Baiboly (mitsangana mananty tanana, miondrika, sns.), ny tena ankasitrahana indrindra dia ny mandohalika, izay maneho fanetren-tena. Ny fiankohofana eo anatrehan’ny Tompo dia fanekena ny maha-olombelona voafetra antsika sy ny tsi-fahamendrehantsika, ary koa ny fanajantsika sy ny fanoloran-tenantsika hanompo an’Andriamanitra.
Fanantenana. Ny fanaon’i Daniela hivavaka intelo isan’andro dia nifanitsy tamin’ny fotoana fanaovana sorona tao amin’ny tempolin’i Jerosalema (1 Tant. 23:30, 31). Tany Babylona, dia nitodika niankandrefana i Daniela; izany hoe, nankany amin’ny fitodiky ny tempolin’i Jerosalema. Nandritra ny vavaka fitokanana ny tempolin’i Jerosalema, i Solomona dia niresaka momba ny filàna lehibe ny vavaka mandritra ny fotoana fahababoana, rehefa tsy afaka nankany amin’ny tempoly intelo isan’andro ny Isiraelita (1 Mpanj. 8:47–49). Ny fampifandraisana ny vavaka tamin’ny tempolin’i Jerosalema dia mariky ny fanantenana koa izay maneho ny fanirian’ny babo hiverina any Jerosalema eto an-tany, ary koa ny honina any amin’ilay Jerosalema Vaovao any an-danitra.

Fizarana III: Fampiharana amin’ny Fiainana

Torohevitra ho an’ny Mpampianatra: Zarao amin’ireo mpianatra ireto hetsika manokana manaraka ireto mba hanampiana azy ireo hampitombo ny fiainam-pivavahany. Amporisiho izy ireo hampiditra ireto toetra sy fahazarana ireto amin’ity herinandro ho avy ity. Asao izy ireo ho vonona hizara amin’ny Sabata ho avy ny fomba nampitomboan’ireo hetsika ireo ny finony sy nanakaiky azy ireo bebe kokoa tamin’i Jesosy.

Hetsika 1: Vavaka manokana: Ny vavaka mahazatra, toy ny fisaorana amin’ny fotoana fisakafoana, dia atahorana ho lasa fanao mekanika fotsiny, hany ka indraindray isika hadino aza fa efa nivavaka!

Manaova fanamby amin’ny tenanao hanao vavaka miavaka amin’ny fotoana fisakafoana hitadiavana ny fitahian’Andriamanitra.
Azonao atao koa ny mamaky vavaka avy ao amin’ny Salamo ho solon’ny vavaka mahazatra fanao amin’ny fisakafoana.

Hetsika 2: Vavaka fisaorana:

Rehefa misaotra an’Andriamanitra ianao, dia fadio ny teny ankapobeny loatra. Lazao mazava tsara ny antony isaoranao Azy.
Isaky ny mifoha maraina, misaora an’Andriamanitra satria velona ianao, satria natsangan’Andriamanitra tamin’ny fahafatesana ara-panahy ianao.
Isaky ny hariva alohan’ny hatory, misaora Azy noho ny zavatra tsara noraisinao sy niainanao.

Hetsika 3: Vavaka feno fanantenana:

Saintsaino ny fiarahaban’ireo Kristiana voalohany hoe Mara’ na’ tha: "Ry Tompo ô, avia!" (1 Kor. 16:22).
Rehefa mivavaka ianao, ataovy fahazarana ny mieritreritra ny fiavian’i Jesosy fanindroany. Angataho ny Tompo mba ho avy.

Hetsika 4: Toerana mangingina sy manokana:

Manokàna efitrano na toerana manokana ao an-tranonao izay ahafahanao mivavaka.
Alamino io toerana io mba hanome fahatoniana sy hanampy amin’ny fisaintsainana.

Hetsika 5: Fotoan’ny fanetren-tena (vakio ny Fitom. 3:29):

Ataovy fahazarana ny mandohalika rehefa mivavaka.
Saintsaino ny tsi-fisian’ny fiainana ara-panahy ao aminao raha tsy misy an’Andriamanitra. Angataho Izy mba hameno anao amin’ny Fanahiny sy hanome anao fiainana vaovao.

Eo afovoan'ny vavaka nataony, dia mampitaha ny Tenin'Andriamanitra amin'ny jiro izay manazava ny tongony ny mpanao salamo (Sal. 119:105). Manomboka amin’ny fitahiana omena ny tsy manan-tsiny izay misafidy ny handeha amin’ny lalàn’ny Tompo sy mitandrina ny teny vavolombelony ny salamo (Sal. 119:1–3). Ary mifarana amin’ny sarin’ny mpandeha an-tongotra koa izany, saingy olona nania ka mivavaka mba hitadiavan’Andriamanitra azy (Sal. 119:176).

Amin’ity lesona ity, isika dia hiezaka hiara-handeha amin’ny mpanao salamo amin’ny fikatsahany fahatakarana lalina kokoa ny Tenin’Andriamanitra. Ity fivahinihana ity dia tohiny fotsiny ny fianarantsika tamin’ny herinandro lasa, izay niresahantsika ny maha zava-dehibe ny fandalinana ny Soratra Masina.

Rehefa mandroso isika, dia hisaintsaina ireo fitsipika tsara indrindra hanatonana ny Soratra Masina. Ny sarin’ny jiro manazava ny lalana maizina amin’ny alina dia milaza ny fandehanana miadana sy amim-pitandremana, izay tsy ahitantsika zavatra mihoatra ny dingana iray izay ataontsika. Ny fandehanana toy izany dia mitaky fotoana, satria fandrosoana isan-dingana izany. Mandritra izany fotoana izany, ny fandehanana toy izany koa dia fitadiavana traikefa (adventure), misy zavatra tsy fantatra: tsy fantatsika marina hoe aiza no hiafarantsika na amin’ny haavo manao ahoana no hitondran’ny diantsika antsika.

Mba hahazoana tombony betsaka indrindra, ny lahatsoratra rehetra dinihina dia tokony hovakina amin’ny fomba tso-po, tsy misy fiheverana mialoha (presuppositions) na fironan-kevitra (biases). Kosa, tsy maintsy mamaky amin’ny saina malalaka isika; ary mba hanohizana ny sarin-teny momba ny fandehanana an-tongotra, dia mila mivoaka amin’ny finoana isika ary mandeha na aiza na aiza mety hitondran’ny Fanahy antsika. Ny famakiana tso-po ny lahatsoratra ao amin’ny Baiboly dia hanampy antsika handre sy handray ny feon’Andriamanitra miteny amintsika avy ao amin’ny Teniny. Amin’izany fomba izany, dia ho hitantsika fa misy dikany, kanto, ara-tsindrimandry, mahaliana ary ara-pitondrantena ny Soratra Masina.

Fizarana II: Fanazavana (Commentary)

Fampidirana. Misy fitsipika enina amin’ny famakiana ny Soratra Masina aroso hodinihintsika eto. Ny voalohany (1–3) dia mahakasika ny fifantohan’ny mpamaky amin’ny lahatsoratra. Ny telo farany (4–6) kosa dia mahakasika ny valintenin’ny mpamaky.

Sokajy 1: Fifantohana amin'ny Lahatsoratra

Ny Lahatsoratra ho Misy Dikany. Mandritra ny Salamo 119, dia azo lazaina fa nisaintsaina ny Tenin’Andriamanitra ny mpanao salamo (Sal. 119:15, 48) in-droa ihany: “mandritra ny andro” (Sal. 119:97) sy mandritra ny alina (Sal. 119:148), izany hoe, misaintsaina ny Soratra Masina mandrakariva izy satria izany no fahafaliany (Sal. 119:44, 47). Ny fitiavana ny Tenin’Andriamanitra no manosika ny mpanao salamo handalina (Sal. 119:97, 113, 127). Eny tokoa, ny teny masin’Andriamanitra dia toy ny taratasy fitiavana vakina sy averina vakina, manentana ny mpanao salamo hikaroka ny eritreriny sy ny fikasany lalina indrindra. Ny mpanao salamo dia mampiasa ny fomba fandalinana antsoina hoe "close reading" (famakiana amin’ny antsipiriany). Ity fomba ity dia ny famakiana ny lahatsoratra amim-pitandremana, teny isan-teny, miaraka amin'ny fiheverana fa ny teny tsirairay, ny firafitry ny fehezanteny, ary ny endrika ara-pitsipika dia samy misy dikany avokoa. Ny famakiana toy izany dia misy dikany sy mahafinaritra foana, araka ny fijoroan'ny mpanao salamo ho vavolombelona (Sal. 119:14, 111).
Ny Lahatsoratra ho Kanto. Alohan’ny hahatongavany ho misy dikany anefa, ny lahatsoratra ao amin’ny Baiboly dia kanto. Ny feony sy ny sary omeny dia matetika no ankasitrahana alohan’ny hahafantaran’ny saina ny dikany feno. Noho izany antony izany, ny asa voalohany an’ny mpamaky dia ny mifantoka akaiky amin’ny fomba filaza poety an’ilay lahatsoratra.
Ireo Singan-javatra ao amin'ny Kanto. Ny Salamo 119 dia salamo milahatra araka ny abidy (acrostic). Ity salamo ity dia misy andalana (stanza) 22, iray ho an’ny litera tsirairay ao amin’ny abidy hebreo. Ny andalana tsirairay dia misy andininy valo, izay mitotaly 176 andininy. Ny tanjon’ity rafitra ity dia ny hampianatra antsika ny fahatanterahan’ny Tenin’Andriamanitra. Ao amin’ny andalana misy ny litera NUN (Sal. 119:105–112), ny andininy tsirairay dia manondro ny lalàn’Andriamanitra amin’ny teny samy hafa: “Ny teninao” (and. 105, 107), “Ny fitsaranao” (and. 108), “Ny lalànao” (and. 109), “Ny didinao” (and. 110), “Ny teny vavolombelonao” (and. 111), ary “Ny lalànao” (and. 112). Izany dia manondro ny lafiny samihafa amin’ny Lalàn’Andriamanitra, ka milaza ny fahatanterahany.
Ny Lahatsoratra ho ara-tsoratrasina (Scriptural). Ny andalana NUN dia arahin’ny andalana MEM (Sal. 119:97–104) ary arahin’ny andalana SAMEK (Sal. 119:113–120). Ny hevitra fototra amin’ny andalana MEM dia ny fitiavana ny lalàna, ilay lalana marina nampianarin’Andriamanitra (Sal. 119:102), mifanohitra amin’ny fankahalana ny lalana diso (Sal. 119:101, 104). Izany fomba fisainana izany ihany no miverina ao amin’ny andalana SAMEK. Izany fomba fanatonana ny lahatsoratra ao amin’ny Baiboly izany no amporisihin’i Ellen G. White rehefa miteny izy hoe: “Ny Baiboly no mpanazava ny tenany. Ny Soratra Masina dia ampitahaina amin’ny Soratra Masina. Tokony hianatra hijery ny Teny ho toy ny fitambarana iray ny mpianatra ary hahita ny fifandraisan’ny ampahany ao aminy.” — Counsels to Parents, Teachers and Students, p. 462.

Sokajy 2: Ny Valintenin'ny Mpamaky

Ny Lahatsoratra ho ara-tsindrimandry. Ny lahatsoratra ao amin’ny Baiboly dia tsy mitovy amin’ny sanganasa literatiora hafa. Izany dia satria ny Soratra Masina dia “avy amin’ny fofonain’Andriamanitra” ary ara-tsindrimandry. Noho izany, dia tsy maintsy mampiasa fomba fijery ara-panahy isika amin’ny fianarantsika (1 Kor. 2:13, 14). Tokony hanatona ny lahatsoratry ny Baiboly amin’ny alalan’ny vavaka sy ny fandinihan-tena tsy tapaka isika. Satria isika tsy mpaminany, dia tsy tokony hanantena fa ny dikan’ny lahatsoratra dia haseho amintsika amin’ny alalan’ny nofy na fahitana. Etsy an-daniny, manoro hevitra isika mba hivavaka hangataha fahatakarana avy amin’Andriamanitra izay nanome tsindrimandry ireto soratra ireto. Avy eo Andriamanitra dia haniraka ny Fanahiny hitarika antsika eo am-pikarohana ny dikany amim-pahazotoana sy amim-pahamendrehana.
Ny Lahatsoratra ho Mahaliana (Engaging). Rehefa mamaky sy mandalina ny lahatsoratra ao amin’ny Baiboly ianao, dia ampiharo amin’ny fiainanao ankehitriny izany. Vakio ny lahatsoratra ao amin’ny Baiboly toy ny hoe miteny aminao manokana sy mivantana izy (izay ataony tokoa).
Ny Lahatsoratra ho ara-pitondrantena (Moral). Ny teny ara-tsindrimandry avy amin’Andriamanitra dia misy zavatra mety "hipoaka". Izany hoe, ny Soratra Masina dia misy fampianarana mety handrisika ny fanoherana ao am-pon’ny olombelona, satria mitaky ny fahafoizana ny sampintsika na ireo fahadisoana efa nankamamintsika ela. Noho izany, dia tsy maintsy mitandrina isika amin'ireo fahamarinana ireo amin'ny fitondran-tena, ny fahendrena ary ny fitiavana eo amin’ny fifandraisantsika amin’ny hafa. Mampalahelo ny miteny izany, fa ny Tenin’ny Baiboly dia matetika nampiasain’ny olona hampijaliana sy handratrana fa tsy hanavotana sy hanandratana. Maro ny heloka bevava natao tamin’ny anaran’ny Baiboly. Noho izany, ny fanetren-tena sy ny fo mora ampianarina dia ilaina rehefa mamaky ny Soratra Masina, fandrao hovantsika ho teny fahafatesana ny teny masin’ny fiainana.

Fizarana III: Fampiharana amin'ny Fiainana

Torohevitra ho an’ny Mpampianatra: Ireto hetsika manaraka ireto dia natao hanorenana ny fahaiza-mandalanin’ny mpianatra ny Baiboly sy hampitomboana ny fifaliany amin’ny famakiana azy. Ny hetsika 3–5 dia azo atao any ivelan’ny kilasy.

Hetsika 1 (ao an-dakilasy): Mifidiana andalana (stanza) iray ao amin’ny Salamo 119: Ampiharo ny fitsipika enina amin’ny “fomba fandalinana ny Baiboly” amin’ilay andalana nofidinao.
Hetsika 2 (ao an-dakilasy): Ny fanamby amin’ny fandalinana ny Baiboly: Mifanakaloza hevitra amin’ny kilasy momba ny maha zava-dehibe, ny fifandraisany amin'ny fiainana, ary ny fahasarotan’ny fandalinana ny Baiboly.
Hetsika 3: Fampifanarahana: Anontanio ny mpianatra hoe ahoana no hampifanarahany ny fitsipiky ny fandalinana ny Baiboly amin’ny olona hafa ankoatra ny ao an-dakilasy (ohatra: olona manam-pahaizana, olona tsy mino an’Andriamanitra, silamo, jiosy, mahantra, na mpanan-karena).
Hetsika 4: Tantara: Amporisiho ny mpianatra hitady tantara ivelan’ny Baiboly (tantaram-piainana, traikefa manokana) izay manampy amin’ny fanazavana ny lesona.
Hetsika 5 (Ho an'ny Mpampianatra ihany): Fitaovana teknika: Karohy ireo fitaovana fanampiny sy fanampiana amin’ny fandalinana ny Baiboly (boky, horonan-tsary).