MIARA-MONINA

Hodinihina mandritra ny herinandro:

Kol. 3:18-4:6; Efes. 5:22-25,33; Ohab. 22:6,15; 1 Pet. 2:16; 1 Tes. 5:17.

Tsianjery:

"Aoka ny fiteninareo ho amin'ny fahasoavana mandrakariva, ho mamy sira, mba ho fantatrareo izay tokony havalinareo ny olona rehetra." Kol. 4:6

Miatrika zava-tsarotra samy hafa ny olona rehefa miara-monina sy miara-miasa akaiky. Ny tsy fitovian-kevitra dia mety hiteraka tsy fifankahazoana, eny ady mihitsy aza. Arakaraka ny maha ety ny fifandraisana no maha zava-dehibe ny hifanarahan'ny tsirairay tsara ao anatin'izany fifandraisana izany.

Mazava loatra fa ao anivon'ny tokantrano no ahitana ny fifandraisana ety indrindra. Misy fotoana iantsoana ny tokantrano hoe "orinasan'ny mpianakavy." Fomba iray mahaliana hoenti-manoritsoritra ny fomba fiasan'ny mpianakavy ao an-tokantrano izany. Misy fitoviana tokoa eo amin'ny fomba fitantanana orinasa sy ny fitondrana tokantrano. Tokony hisy ny fifanarahana ankapobeny eo amin'ny soatoavina sy ny tanjona hokendrena. Tokony hifanara-tsaina ny rehetra ary hanao ny anjara asany tsara mba hampizotra ny toe-javatra. Azo ampiharina amin'ny fiangonana koa izany fitsipika izany, amin'ny maha fianakaviana lehibe ny fiangonana.

Manome fitsipika manan-danja tokoa i Paoly ao amin'ny andalan-teny ataontsika tsianjery amin'ity herinandro ity, mahakasika ny fomba tsara indrindra mampirindra ny fiainan'ny ankohonana kristianina, Koa satria tokony hofehezin'ny fitsipika ara-Baiboly ny tokantranon'ireo Romanina tamin'ny andron'i Paoly izany. Manolotra fitsipika tokantrano kristianina, dia tokony ho samy hafa amin'ny sarobidy koa i Paoly, izay hitondra soa ho antsika ao anatin'ny fifandraisana samihafa ifandraisantsika amin'ny hafa, na eo anivon'ny tokantrano izany na any ivelany.

NY MPIVADY

NY RAY AMAN-DRENY SY NY ZANAKA

Mitana anjara toerana lehibe eo amin'ny fiainan-tokantrano ny zanaka. Tsara ny hampahafantarana azy ireo fa tiana izy ary omena tombambidy amin'ny maha isan'ny ankohonana sy olom-pirenen'ny fanjakan'ny lanitra azy. Manan-danja tokoa ny fiaraha-mivavaka ataon'ny mpianakavy, fivavahana izay tsotra nefa mitohy, ary atao marain-tsy hariva. Raha mbola kely ny ankizy dia efa afaka manampy ny ray aman-dreny amin'ny fanadiovana sy ny andraikitra hafa. Ary ny zava-dehibe indrindra, dia tokony hanaraka ny baiko nomen'i Paoly izy ireo, manao hoe: "Hianareo zanaka, maneke ny ray aman-dreninareo amin'ny zavatra rehetra; fa ankasitrahana ao amin'ny Tompo izany." - Köl. 3:20.

Vakio ireto andalan-tSoratra Masina manaraka ireto. Inona avy ny fitsipika omena ao mikasika ny fitaizana?

Ohab. 22:6,15

Mat. 19:14

Deo. 6:6,7

Ohab. 1:8,9

Ho fitahiana ho an'ny fianakaviana sy ny fiangonana ary ny hafa koa ny zanaka raha toa beazina araka ny tokony ho izy ho an'ny Tompo, amin'ny alalan'ny fampianarana sy ny ohatra. Ary ny torolalana omen'i Paoly ny ray aman-dreny. tahaka izay nomeny ny mpivady, dia mifandanja sy mifamaly koa: "Hianareo ray, aza mampahasosotra ny zanakareo, fandrao hamoy fo izy." - Kōl. 3:21. Misy fiantraikany lalina eo amin'ny fitaizana ny fomba fifandraisan'ny ray aman-dreny amin'ny zanaka (ny ray indrindra indrindra) sy ny fifehezany azy ireo.

Asehon'ny fikarohana koa fa raha mankany am-piangonana ny ray sy ny reny, dia ambony kokoa ny tahan'ny fankanesan'ny zanaka any am-plangonana tsy tapaka. Mifanohitra amin' amin'izany no mitranga raha ny ray na ny reny ihany no mankany am-piangonana. Mahagaga kokoa noho izany anefa, fa ny fankanesan'ny raim-pianakaviana any am-piangonana, mihoatra noho ny fandehanan'ny reny no mahatonga ny olona maro hazoto ho any am-piangonana tsy tapaka rehefa tonga olon-dehibe. Araka izany, dia tsy tokony hatao ambanin-javatra ny anjara asan'ny raim-pianakaviana eo amin'ny famolavolana ny zanany amin'ny lafiny ara-panahy. Zava-dehibe loatra ny hanaovany izany amim-pahamatorana.

Na izany aza, dia tsy ny raim-pianakaviana rehetra no mendrika halain'ny zanany tahaka (raha lazaina amin'ny fomba malefaka kokoa izany). Mitondra ny fanasitranana ilaintsika kosa ny fahafantarana fa Raintsika Andriamanitra, indrindra raha niteraka ratra lalina tao amintsika ny ray niteraka antsika. Amin'ny fomba ahoana?

NY FIFANDRAISANA ARAKA ASA

Vakio ny Kol. 3:22-25 sy ny Kol. 4:1. Inona no torolalana omena ny mpanompo? Inona no fitsipika omena eto mahakasika ny fifandraisana araka asa ankapobeny?

Ampiasain'ny olona amin'izao fotoana izao indraindray ny resaka momba ny fanandevozana mba hanilihana ireo torohevitry ny Baiboly tamin'ny lasa, na hanaovana tsinontsinona tanteraka ny Soratra Masina mihitsy aza. Amin'izany anefa, dia tsy jeren'izy ireo mihitsy ny tontolon-kevitra ara-tantaran'ny Isiraely tamin'ny Testamenta Taloha sy ny fiangonan'ny Testamenta Vaovao. Noforonina araka ny endrik'Andriamanitra ny olombelona, ary nohariana hanana fahalalahana, tahaka ireo voary rehetra manan-tsaina izay noforonina. Noraran'ny lalan'i Mosesy ny hitanana ny Isiraelita iray ho andevo mandrakizay (Deo. 15:12) ka notendrena ho enin-taona farafahabetsany ny fotoana hanaovana fanompoana ho fanefana trosa (Eks. 21:2-6; Lev. 25:39-43). Ny fanandevozana ao amin'ny Baiboly anefa, na dia manelingelina ny fisainantsika moderina aza, dia tsy tahaka ny fanandevozana feno fomba fanao mampivarahontsana toy ny tany amin'ny tontolo tandrefana, izay loza sy heloka bevava manohintohina ny maha olona.

Tamin'ny andron'ny Testamenta Vaovao indray, dia tsy maintsy niaina tao anatin'ny rafitra napetraky ny lalana romanina ny fiangonana, izay nanome lalana ny fananana andevo. "Tsy tahaka ny fanandevozana moderina kosa ny lalåna romanina izay nanome zo sy tombontsoa maro ho an'ny andevo, ary azo inoana fa ho nanakana ny fandrosoan'ny filazantsara ny fikasana handrodana izany fomba fanao izany. Clinton Wahlen, "Culture, Hermeneutics, and Scripture: Discerning What Is Universal," in Frank M. Hasel, ed., Biblical Hermeneutics: An Adventist Approach (Silver (Silver Spring, MD: Biblical Research Institute/Review and Herald Academic, 2020), t. 166.

Raha ny marina, tao anatin'ny fiangonana, tsy tahaka ny tao amin'ny fanjakan-dehibe romanina ankapobeny, ny adidy voalohan'ny andevo na ny mpanompo dia miantefa amin'ny Tompo. Ary nomena torolalana ny tompon'izy ireny mba hitondra azy ara-drariny, "satria fantatrareo fa hianareo koa mba manana Tompo any an-danitra." - Kol. 4:1. Ankoatra izany, dia nanome torolalana an'i Filemona I Paoly mba tsy hitondra an'i Onesimosy ho toy ny andevony intsony fa ho toy ny rahalahiny (Filem. 16). Ao amin'ny Testamenta Taloha sy Vaovao, dia antsoina hoe mpanompon'Andriamanitra ny mpino (jereo ohatra ny Sal. 34:22; Lio. 17:10; 1 Pet. 2:16).

Na dia tsy tiantsika aza ny sasany amin'ireo tontolon-kevitra ara-kolontsaina nanoratana ny lahatsoratra sasany ao amin'ny Baiboly, dia tsy maintsy manaiky ny fahefan'izany andalan-teny izany hatrany isika. Raha tsy izany mantsy dia mametraka ny tenantsika sy ny kolontsaintsika ho ambonin'ny Soratra Masina isika. Izao no safidy tsara indrindra: ny mandinika izay rehetra voalazan'ny Balboly mikasika ny lohahevitra iray alohan'ny hisintonana fehin-kevitra ny amin'izay tian'ny Baiboly hampitaina momba izany.

Diniho ny fomba azo ampiharana ireo toko sy andininy ireo eo amin'ny fifandraisanao araka asa. Ahoana no mety hanampian'ny fitsipika voalaza ao anao, amin'ny maha mpampiasa na mpiasa anao?

MIFAMPIVAVAKA

Vakio ny Kol. 4:2-4. Inona no fitsipika mahakasika ny vavaka hitanao ao amin'ireo toko sy andininy ireo? Inona no antom-bavaka ataon'i Paoly eto?

Anisan'ireo teny manan-danja indrindra azontsika lazaina amin'ny olona iray miatrika toe-java-tsarotra samihafa (na mahakasika ny fianakaviana izany na ny fahasalamana, na vola na ny hafa koa) ny hoe: "mivavaka ho anao aho." Izany no fomba fifandraisana sy fifaneraserana nofidin'ny lanitra ho an'ny olombelona. "Isan'ny soritr'asa nataon'Andriamanitra ny hanome antsika, ho valin'ny vavaky ny finoana, izay tsy natolony raha tsy nangatahintsika." - HM, t. 546 (ed. 1983).

Mariho ireo teny manan-danja nampiasain'i Paoly mikasika ny vavaka: "Mahareta", "amin-kafanam-po" (dikanteny NKJV), "miambena", ary "amin'ny fisaorana izay maneho fa vavaky ny finoana izany (Kol. 4:2). Milaza amintsika izy mba hivavaka "mandrakariva" (Efes. 6:18) ka "aza mitsahatra" - 1 Tes. 5:17. Izao no mahagaga indrindra: na dia "tsy fantatsika izay vavaka tokony hataontsika" dia "ny Fanahy no mifona amin'ny fitarainana tsy azo tononina. Rom. 8:26.

Avereno vakina ny Kol. 4:3. Inona no "varavarana ho an'ny teny" mety hosokafan'Andriamanitra ho anao hahafahanao mizara ny finoanao?

Tamin'ny fombamanan-danjatokoanonangatahan'iPaolytamin'Andriamanitra ny teny tokony holazainy. Indraindray isika rehefa mamaky ny epistily nosoratany na ny lahateniny ao amin'ny Asan'ny Apostoly, dia mieritreritra fa olona mahay mandaha-teny mandrakariva ity apostoly ity ary tsy mba misalasala ny amin'izay tokony holazainy. Kanefa eto dia mivavaka izy mba "hanazavako tsara" ny hafatra (Kol. 4:4, DIEM). Mampiasa teny grika iray tena manan-danja koa izy (del) ao amin'ny fiafaran'io andalan-teny io, izay azo adika hoe "araka ny tokony hitenenako"; manondro ny adidy masina amin'ny fitoriana ny filazantsara izany. Tsapany ary nekeny fa zava-dehibe ny hitondrana ny hafatra amin'ireo olona manan-kaja tao amin'ny fitondram-panjakana romanina, anisan'izany ireo tao an-tranon'i Kaisara.

"Tsy ilaina mandrakariva tsy akory ny hiondrika raha hivavaka. Kolokoloy ny fahazarana miresaka amin'ny Mpamonjy rehefa irery ianao, rehefa mandeha ary rehefa sahirana amin'ny asa andavanandro. Aoka hisandratra mangina tsy an-kijanona ny fo hanao fangatahana fanampiana, fahazavana, hery, fahalalana. Aoka ny fofonainao rehetra ho vavaka." - TMF, t. 342 (ed. 1997).

MANDEHA AMIN'NY FAHENDRENA

Inona no fahamarinana manan-danja indrindra natao ho fantatsika amin'ny maha Kristianina antsika? fahotantsika izany, ary koa ny fahazoantsika ny fiainana mandrakizay amin'ny Mazava loatra fa ny fahafatesan'i Jesosy Kristy noho ny alalan'ny finoana Azy. Fahamarinana izay tsy ho fantatsika samirery mihitsy izany, fa tsy maintsy ambara na ampahafantarina antsika. Ary ao amin'ny Tenin Andriamanitra no anambarana azy.

Marobe tokoa ny fahamarinana sy fahalalana ary fahendrena izay tsy ho fantatsika mihitsy raha tsy nambaran'Andriamanitra antsika tao amin'ny Teniny. Tsy nomena antsika amin'ny maha fahalalana azy na zavatra tokony ho fantatra fotsiny anefa izany fahamarinana sy fahalalana ary fahendrena izany, fa tokony hiainantsika mihitsy.

Vakio ny Kol. 4:5,6. Amin'ny toe-javatra manao ahoana no anambaran'i Paoly fa ilantsika ny "mandeha amin'ny fahendrena"? Nahoana?

Mampalahelo fa indraindray dia tsy hita na tsapa mihitsy ny maha Kristianina antsika! Ary araka izay voalazan'i Paoly (raha mamerina ny teny ao amin'ny Isa. 52:5 izy), Isiraely koa dia vato fanafintohinana ho an'ireo tsy mpino: "hianareo no itenenana ratsy ny anaran'Andriamanitra any amin'ny jentilisa." - Rom. 2:24. Manan-danja tokoa ny zavatra ataontsika amin'ny hafa, indrindra amin'ireo tsy ao amin'ny finoana (jereo ny Tit. 2:5; 2 Pet. 2:2). Ny tokantrano kristianina, ny fahatsaram-panahy aseho amin'ny fomba tsotra, ny toetra tony sy feno faharetana dia milaza zavatra betsaka amin'ireo izay manara-maso antsika mba hahitany raha marina tokoa na tsia ny fitononantsika tena ho Kristianina.

Mifantoka manokana amin'ny teny ataontsika i Paoly ao amin'ny Kol. 4:6: *Aoka ny fiteninareo ho amin'ny fahasoavana mandrakariva." Tsy tokony ho tsara fanahy sy hahalala fomba fotsiny isika rehefa miteny, fa ny teny izay ataontsika dia tokony ho vonton'ny fahasoavan'Andriamanitra, eo ambany fiasan'ny Fanahy Masina.

"Ho mamy sira." Mifanohitra amin'ny famaritan'izao tontolo izao ny teny hoe "masira", ny tenintsika dia tokony ho mendrika sy mahasarika manoloana ireo olona itenenantsika azy.

"Mba ho fantatrareo izay tokony havalinareo ny olona rehetra." Ny Fanahy Masina irery ihany no afaka manisy ny teny tokony holazaina ao am-bavantsika amin'ny fotoana mety, ho amin'izay tanjona tokony ho izy. Izy irery koa no mahay manomana ny sain'ireo mpihaino handray ny hafatra "tokony" hoentintsika (eto koa, dia mbola ny teny hoe dei no ampiasaina - jereo ny famelabelarana omaly mikasika ny Köl. 4:4).

Eritrereto ny teny sy ny asa ataonao ary ny fomba fiainanao manoloana ny hafa. Inona no hafatra ampitainao mikasika ny finoanao sy ny hevitry ny hoe "Kristianina"?

FIANARANA FANAMPINY:

ankohonana dia tokony hahatsapa ny andraikitra "Ny tsirairay avy ao anatin'ny ananany ka hanao izay tandrify azy mba hisian'ny fiadanana sy ny filaminana ary ny firindrana ao an-tokantrano. Tsy misy tokony hiasa hanohitra ny hafa. Ny rehetra no tokony hiara-miezaka mba hifanohana sy hifandrisika; aoka izy ireo haneho fahalemem-panahy sy faharetana, tsy hampiaka-peo fa ho tony ka hanalavitra ny fikorontanana; ary ny tsirairay no tokony hanao izay tratrany mba hanamaivanana ny enta-mavesatra entin'ny renim-pianakaviana. (...)

Tokony ho takatry ny tsirairay avy ao anatin'ny ankohonana ny anjara andraikitra tokony hataony miaraka aminny hafa. Ny rehetra, manomboka amin'ny zaza enin-taona no ho miakatra, dia tokony hahatakatra fa takina aminy ny hanao ny anjara raharaha sy ny andraikitra tandrify azy." - AH, tt. 179, 180.

"Tsy maintsy avelantsika hiditra ao am-pontsika sy ao an-tokantranontsika i Kristy raha tiantsika ny handeha amin'ny mazava. Tokony ho toerana azo antoka sy mampahazo aina ary mitondra ffaliana ny tokantrano. Aoka izany ho sombin-danitra ety an-tany, dia toerana iray hanolokoloana ny fitiavana fa tsy hangejana azy. Miankina amin'ny fanolokoloantsika ny fitiavana sy ny firaisam-po ary ny fifanajana ny fahasambalantsika. (...) Tokony hanadino ny "izaho" isika ka hijery mandrakariva ny fotoasa fanararaotra, na dia kely monja aza, hahafahana maneho fankasitrahana amin'ny hafa noho izay efa nataony ho antsika. Tokony hijery fotoana handrisihana ny hafa sy hanamaivanana ny alahelony isika amin'ny alalan' mitory fitiavana. Ireny fanehoam-pitiavana volatry ny fo ireny, izay miantomboka nin'ny alalan'ny asa mitory fahalemem-panahy sy fihetsika kely ao amin' amin'ny ankohonantsika ary miitatra any ivelan'ny tokantrano, no miara-miasa mba hanorina fiainana sambatra; ny finaovana tsirambina ireny zava-madinidinika ireny kosa no mahatonga ny fiainana ho feno fangidiana sy alahelo." -TFC, b. 3, tt. 539, 540.

FANONTANIANA hifanckalozan-kevitra

1. Ho an'ny mpivady, inona no fitsipika nanampy anareo eo amin'ny fifandraisana? Inona no torohevitra omenareo ireo tsy mbola manambady, ary ahoana no tokony híonanan'izy ireo ho amin'ireo fihaikana miseho mandrakariva ao anatiriny fanambadiana?

2. Matetika, maro ny ray aman-dreny izay ta sy nikarakara ny zanany ary nitaiza azy ireo tao anatin'ny tokantraio kristianina tsara no tsy maintsy miatrika ny fandavan'ny zanany ny finoana rehefa tonga amin'ny fahalehibeazana ireny zanaka irerv. Inona no torohevitra na fampaherezana azonao omena azy ireny? hona no tsara kokoa raha tsy lazaina mihitsy?

3. Ifanakalozy hevitra bebe kokoa ny amin'ny fnanarana mba "handeha amin'ny fahendrena." Mifanohitra amin'izały, inona no hevitry ny hoe "mandeha amin'ny fahadalana"? Inonano lesona notsoahinao avy amin'ireo fotoana samy hafa izay mety andehananao tamin'ny fahendrena na tamin'ny fahadalana?

Fizaràna I: Topi-maso

Tsianjery: Kolosiana 4:6

Toko Ifantohan’ny Fandalinana: Kol. 3:18–4:6

Ny Kolosiana 3:18–4:1 dia mirakitra andiana fitsipika mifehy ny tokantrano. Fintinin’i Paoly ny fomba tokony hitondran’ny vehivavy sy ny lehilahy mpivady, ny zanaka sy ny ray aman-dreny, ary ny mpanompo sy ny tompo ny tenany manoloana ny hafatry ny filazantsara. Araka ny ho hitantsika, i Paoly dia tsy mitongilana amin’ny fanehoan-kevitra ataony. Manana toromarika manokana ho an’ireo vondrona rehetra ireo izy ary manantena azy ireo hanatanteraka ny adidiny ho fanehoana ny fahatokiany an’Andriamanitra. Noho izany, ny vehivavy dia asaina manaiky ny vadiny “araka izay mety hatao ao amin’ny Tompo” (Kol. 3:18); ny zanaka dia tsy maintsy mankatò ny ray aman-dreniny satria “izany no ankasitrahana ao amin’ny Tompo” (Kol. 3:20); ary ny mpanompo dia tsy maintsy mankatò ireo “tompony araka ny nofo,” amin’ny “fahatahorana an’Andriamanitra” (Kol. 3:22).

Ny zavatra mahaliana dia izao: “isaky ny sokajy, ny ankolafy izay heverina ho marefo kokoa no iresahana voalohany. Ireo baiko ho an’ny ankolafy marefo dia ampifandraisina amim-pahendrena amin’ny baiko manokana ho an’izay manana fahefana bebe kokoa. Miantso ireo manam-pahefana i Paoly mba tsy hanararaotra ny fahefany fa hampiasa izany amim-pahendrena. Izany dia mamela ireo marefo hanaiky an-tsitrapo kokoa an’ireo manana fahefana.” — Douglas Mangum, ed., “The Christian Home ([Col.] 3:18–4:1),” Lexham Context Commentary. Rehefa avy niresaka ireo olana ireo i Paoly, dia mitodika amin’ny famporisihana manokana momba ny herin’ny fijoroana vavolombelona any ivelany izay azon’ny mpivavaka aseho amin’ny alalan’ny vavaka, ny fahendrena, ary ny fitenenana voalanjalanja rehefa manolotra ny finoany amin’ny olona ivelany.

Ny lesona amin’ity herinandro ity dia manasongadina lohahevitra roa lehibe:

1. Ireo torolalana ara-Baiboly momba ny fifandraisana ao an-tokantrano sy ny any am-piasana.

2. Ireo toromarika momba ny fivavahana miambina, ny fitondrantena feno fahendrena, ary ny fitenenana misy fahasoavana.

Fizaràna II: Fanazavana (Commentary)

Fifandraisana ao amin'ny Fianakaviana sy ny Asa mifototra amin'ny Baiboly

Ao amin’ny Kolosiana 3:18–4:1, i Paoly dia miresaka mivady telo amin’ny fifandraisan’ny olombelona, miaraka amin’ny famporisihana manokana ho an’ny tsirairay. Marihina fa ny vondrona voalohany voalaza dia ny vadiny (vavy sy lahy). Tsy kisendrasendra io fandaharana io, satria tian’i Paoly hotsindriana fa ny fanambadiana no fototry ny karazam-pifandraisana hafa rehetra eo amin’ny olombelona. Ny fifandraisana eo amin’ny lehilahy sy ny vehivavy ao anatin’ny fanambadiana dia lohahevitra manan-danja tokoa ka averimberin’i Paoly imbetsaka ao amin’ireo epistily nosoratany (1 Kor. 7:1–7, 27–31; 1 Kor. 11:3; ary Efes. 5:21–33).

Ny Fifandraisana eo amin’ny Vehivavy sy ny Lehilahy Mpivady

Ny baikon’i Paoly ho an’ny vehivavy mba hanaiky ny vadiny (Kol. 3:18) dia niteraka adihevitra be dia be. Ny andininy mitovy amin’izany ao amin’ny Efesiana 5:22 dia saika mitovy tanteraka: “Hianareo vehivavy, maneke ny vadinareo araka ny anekenareo ny Tompo.” Na izany aza, talohan’ny nanaovany io fanambarana io, dia nilaza aloha i Paoly hoe: “Mifanekea amin’ny fahatahorana an’i Kristy” (Efes. 5:21). Ny matoanteny hoe “maneke” ao amin’ny Efesiana 5:22 dia tsy hita ao amin’ny lahatsoratra tany am-boalohany amin’ny teny grika, saingy nampiana izany mba ho mazava ny dikany, mifototra amin’ny fisehoany ao amin’ny Efesiana 5:21. Ity fepetra ity dia manome soso-kevitra fa ny Efesiana 5:22 dia mifandray amin’ny Efesiana 5:21 ary tokony hohazavaina ao anatin’izany toe-javatra izany. Noho izany, amin’ny lafiny iray, tsy ny vehivavy ihany no antsoina hanaiky ny vadiny, fa ny lehilahy koa dia antsoina hanaiky ny vadiny “amin’ny fahatahorana an’i Kristy”.

Ny baikon’i Paoly ho an’ny vehivavy hanaiky ny vadiny dia tsy tokony horaisina ho toy ny fanambaniana ny vehivavy. Fa kosa, “ny tiana holazaina eto dia ny hoe amin’ny fanekena an-tsitrapo ny vadiny, ny vehivavy dia tokony handray izany ho toy ny atao ho an’ny Tompo, satria ao anatin’ny fifandraisana amin’ny fanambadiana, ny vadiny dia mitaratra ny Tompo raha izy kosa mitaratra ny Fiangonana.” — Andrew T. Lincoln, Ephesians, Word Biblical Commentary.

Marihina fa na ao amin’ny Efesiana na ao amin’ny Kolosiana, ny toe-tsaina andrasana amin’ny lehilahy manoloana ny vadiny dia mitovy: “Hianareo lehilahy, tiavo ny vadinareo” (Efes. 5:25, Kol. 3:19). Raha toa ka saika mitovy ny baiko ho an’ny vehivavy ao amin’ireo andininy roa ireo, ny baiko ho an’ny lehilahy kosa dia mampiseho fahasamihafana miavaka: “Hianareo lehilahy, tiavo ny vadinareo, tahaka ny nitiavan’i Kristy ny fiangonana koa sy ny nanolorany ny tenany hamonjy azy” (Efes. 5:25), ary ny hoe “Hianareo lehilahy, tiavo ny vadinareo, ary aza sosotra aminy” (Kol. 3:19). Ao amin’ny Efesiana, ny lehilahy dia andrasana haneho fitiavana feno fahafoizan-tena, tahaka ny nataon’i Jesosy ho an’ny fiangonana.

Ao amin’ny Kolosiana, ny baiko ho an’ny lehilahy mba ho tia ny vadiny dia ampiarahina amin’ny toromarika fanampiny hoe “aza sosotra aminy” (na aza mangidy aminy). Ny teny grika ampiasaina dia pikrainō, izay avy amin’ny teny hoe pikros, ampiasaina hamaritana “toetra matetika an’ny mpitondra jadona.” Ny vehivavy dia andrasana hanolotra ny tenany an-tsitrapo amin’ny vadiny, toy ny hanekeny ny Tompo.

Ny Fifandraisana eo amin’ny Zanaka sy ny Ray amandreny

Ny toromarik’i Paoly ho an’ny zanaka sy ny ray aman-dreny dia mifototra amin’ny andraikitra mifanandrina, mitovy amin’ny fomba fiasany tamin’ny mpivady. Ny baiko ho an’ny zanaka mba hankatò ny ray aman-dreniny (Kol. 3:20) dia miorina amin’ny didy fahadimy. Hita miharihary izany fototra izany ao amin’ny Efesiana, izay anoloran’i Paoly ny didy mitovy amin’izany (Efes. 6:1) ary avy eo mitanisa ny Eksodosy 20:12 izy. Ny zanaka dia andrasana tsy ho mpankatò ny ray aman-dreniny fotsiny, fa ho loharanom-pifaliana ho azy ireo koa (Ohab. 15:20, Ohab. 23:24, sns).

Ho setrin’izany, ny ray aman-dreny dia tsy tokony hampahatezitra ny zanany. Misy ny adihevitra momba ny tian’i Paoly holazaina amin’ny teny hoe “mampahatezitra” (Kol. 3:21). Na izany aza, Ellen G. White dia manome fanazavana momba ny dikany rehefa manao fanehoan-kevitra momba ny Kolosiana 3:21: “Faly i Satana rehefa mampahatezitra ny zanany amin’ny fitenenana teny henjana sy feno fahatezerana ny ray aman-dreny. Nanome fampitandremana momba izany i Paoly: ‘Hianareo ray, aza mampahatezitra ny zanakinareo, fandrao ho dany fanahy izy.’ Mety ho diso tokoa izy ireo, saingy tsy afaka mitarika azy ho amin’ny rariny ianareo raha very faharetana aminy.” — Advent Review and Sabbath Herald, January 24, 1907.

Ny Fifandraisana eo amin’ny Mpanompo sy ny Tompo

Farany, niresaka momba ny fifandraisan’ny mpanompo sy ny tompo i Paoly. Na ny mpanompo na ny tompo dia andrasana hanatanteraka ny adidiny manoloana ny andraikiny eo anatrehan’Andriamanitra. Ny mpanompo dia omena baiko roa. Voalohany, tokony hankatò ny “tompony... amin’ny fahatahorana an’Andriamanitra” izy ireo (Kol. 3:22). Ny andian-teny hoe “fahatahorana an’Andriamanitra” dia matetika raisina ho fototry ny baiko faharoa. Ny mpanompo na mpanompo mifatotra dia tokony hotadidiny fa, amin’ny farany, ny fanompoany tompo ety an-tany dia solon’ny fanompoany ny Tompo Jesosy (Kol. 3:23, 24).

Mifanohitra amin’izay mety ho eritreritry ny olona maro, ny fanandevozana tamin’ny taonjato voalohany dia tsy nitovy tamin’ny endrika nisy tany amin’ny tontolo Tandrefana tamin’ny andro vao haingana. Ny fahasamihafana dia ahitana izao: tamin’ny andron’ny Testamenta Vaovao, “tsy nisy idiran’ny resaka volon-koditra na firazanana; namporisihina mafy ny fianarana (ny mpanompo sasany aza dia nahita fianarana ambony noho ny tompony) ary nampitombo ny sandan’ny mpanompo izany; mpanompo maro no nanao asa sosialy saro-pady sy manana andraikitra lehibe; ny mpanompo dia afaka nanana fananana (anisan’izany ny mpanompo hafa!); ny fomban-drazany ara-pivavahana sy ara-kolontsaina dia mitovy amin’ny an’ny olona afaka; tsy nisy lalàna nandrara ny fivorian’ny mpanompo ampahibemaso; ary (angamba ambonin’ny zavatra rehetra) ny ankamaroan’ny mpanompo an-trano dia afaka nanantena ny ho afaka amin’ny faha-30 taonany.” — S. Scott Bartchy, “Slavery: New Testament,” The Anchor Yale Bible Dictionary.

Zava-dehibe ny manamarika fa tsy manamarina ny fanandevozana i Paoly, izay fantatsika fa fanao ratsy tanteraka amin’ny toe-javatra rehetra. Manaiky fotsiny ny zava-misy teo amin’ny kolontsain’ny taonjato voalohany izy. Ny fanafoanana tampoka ny fanandevozana tamin’izany fotoana izany dia mety niteraka fikorontanana ara-toekarena goavana, na dia ho an’ireo mpanompo aza. Ao anatin’izany toe-javatra izany, i Paoly dia manome famporisihana mafy ho an’ny tompon’ny mpanompo, mandrisika azy ireo hitondra ny mpiasa eo ambany fitarihany amin’ny fomba ara-drariny sy marina (Kol. 4:1).

Vavaka Miambina, Fitondrantena hendry, ary Fitenenana misy fahasoavana

Marihina fa ny famporisihana ao amin’ny Kolosiana 4:2–6 dia manaraka ny fifanakalozan-kevitra momba ny fifandraisana ao an-tokantrano sy ny asa. Amin’ity fizaràna vaovao ity, i Paoly dia mampiseho ny fiahiany mba hitondran’ny fiangonana fijoroana vavolombelona tsara amin’ny olona ivelany. Ity fifandimbiasan’ny lohahevitra ity dia manoro hevitra fa mba hisy heriny amin’ny olona any ivelany ny filazantsara, dia tsy maintsy mamolavola ny fitondrantenan’ny olona ao anatiny aloha izany, indrindra fa ao an-tokantrano. Araka ny toromarik’i Paoly amin’ity andininy ity, misy dingana telo tokony harahina mba hahatongavan’ny filazantsara amin’ny olona ivelany amin’ny fomba mahery vaika:

1. Voalohany, vavaka miambina (Kol. 4:2–4). Raha te hitory amin’ny olona ho an’i Kristy isika, ny vavaka no toerana fiaingana tsara indrindra. Ny vavaka aza no fomba tsara indrindra hanombohana izany! Nangataka ny fiangonana hivavaka mihitsy i Paoly, tsy ho an’ny tenany ihany, fa ho azy sy Timoty koa, mba hananany varavarana misokatra hitoriana.

2. Faharoa, fitondrantena hendry (Kol. 4:5). Araka ny voalazan’ny dikanteny sasany: “Mandehana amim-pahendrena amin’izay any ivelany, manararaotra ny fotoana.” Ny matoanteny nadika hoe “mandehana” dia ampiasaina matetika ao amin’ny Testamenta Vaovao hanondroana ny fitondrantena na ny fomba fiaina.

3. Fahatelo, fitenenana misy fahasoavana (Kol. 4:6). Amin’ny alalan’ny fitenenana misy fahasoavana, ny tian’i Paoly holazaina angamba dia ireo toetra toy ny fahamendrehana, ny hamoram-po, ary ny hatsaram-panahy, mba hiteraka fahatsapana tsara amin’ny olona any ivelany sy hitarika azy ireo ho amin’ny filazantsaran’i Jesosy.

Fizaràna III: Fampiharana amin'ny Fiainana

Saintsaino ireto lohahevitra manaraka ireto:

“Ny fianakaviana dia tsy vondron’olona miara-mipetraka ao ambany tafo iray fotsiny. Raha izay no famaritana azy, dia ho azo sokajiana ho fianakaviana ny hotely na ny fonja rehetra. Ny fianakaviana dia tsy vondron’olona mitovy anarana fotsiny... Ny fianakaviana dia tsy olona fotsiny fa fanahin’ny firaisan-kina. Fanahy novokarin’ny fitiavana sy ny faniriana, ny hehy sy ny ranomaso, ny fifampizaràna fifaliana sy alahelo, ny fifanampiana amin’ny fahasahiranana sy ny fifanajana, ny finoana sy ny fahatokiana, ary ny fiaraha-mitady tanjona mendrika.” — Herschel H. Hobbs, My Favorite Illustrations. Ny fiangonantsika, amin’ny maha tolo-panampian’ny tokantranontsika azy, dia tokony ho toerana ahitana fitiavana, fampiononana, fanajana, ary fahatsapana lalina ho anisan’ny fianakaviana.

Hoy i Jesosy: “Didy vaovao no omeko anareo, dia ny mba hifankatiavanareo; tahaka ny nitiavako anareo no mba hifankatiavanareo kosa. Izany no hahafantaran’ny olona rehetra fa mpianatro hianareo, raha mifankatia” (Jaona 13:34, 35). Noraisin’ireo mpanoratra ny Testamenta Vaovao ho zava-dehibe tokoa izany. Tahaka ny nataon’i Jesosy, i Paoly sy i Jakoba koa dia nampifandray ny fampiharana ny fitiavana amin’ny fanatanterahana ny lalàna. Ny tokantranontsika dia tokony ho toerana izay anehoan’ny tsirairay izany fitiavana izany amin’ny alalan’ny vavaka, ny fizotran’ny fiainana amim-pahendrena miaraka amin’ny Tompo, ary ny fitenenana misy fahasoavana.

Fanontaniana:

1. Amin’ny fomba ahoana no maha tolo-panampian’ny tokantranonao ny fiangonanao? Inona no azon’ny fiangonanao atao mba hampiroboroboana bebe kokoa ny fanahin’ny fianakaviana eo amin’ny mpikambana ao aminy?

2. Ny fifankatiavantsika no mampiseho fa mpianatr’i Kristy isika. Ahoana no ahafahan’ny fiangonantsika sy ny tokantranontsika maneho izany fitiavana izany amin’ny fomba feno kokoa?