NY ASA FANOMPOAN'I PAOLY TAO KORINTO - FAMPIDIRANA

Hodinihina mandritra ny herinandro:

1 Kor. 1:1, Gal. 1:1, Asa. 17:16-34, 1 Kor. 5:9-11, Asa. 18:4-10, 2 Kor. 2:4.

Tsianjery

"Ary ny Tompo niteny tamin'i Paoly tamin'ny fahitana nony alina ka nanao hoe: Aza matahotra, fa mitenena ihany, ka aza mangina; fa Izaho momba anao, ary tsy hisy olona hihazona anao hanisy ratsy anao; fa manana olona maro amin'ity tanana ity Aho." -Asa. 18:9,10.

Filazan'ilay misionera anglisy malaza antsoina hoe William Carey ny hoe: ny manamboatra kiraro no asa fivelomako, kanefa ny tena asany dia ny mamabo fanahy.

Toy izany koa i Paoly, ny manao lay no fivelomany (Asa. 18:1-3), nefa ny tena asany, mazava loatra, dia ny mamabo ny olona ho an'i Kristy.

Hojerentsika vetivety amin'ity herinandro ity ny asa fano mpoana nataon' i Paoly tao amin'ny fiangonana tany Korinto. Feno olana io fiangonana io, araka ny ho hitantsika, ary maro amin'izany no mitovy amin'izay atrehin'ny fiangonantsika ankehitriny, efa ho roa arivo taona aty aoriana. Eny tokoa, na iza na iza no efa ela tao anatin'ny fivavahana kristianina, na efa nandray anjara tamin'ny asan'ny fiangonana, dia afaka mametraka fanontaniana hoe: Efa nahita vondrona kristianina ve ianao, izay tsy manana olana mihitsy? Mazava loatra ny valiny.

Niatrika olana maro i Paoly tao Korinto, saingy ny hafatra momba ny hazo fijaliana no nentiny niatrika izany (1 Kôr. 2:2). Ny fandraisana amim-pahatokiana izany hafatra izany koa no fomba tokony hiatrehantsika ireo olantsika ankehitriny. Araka ny ho hitantsika amin'ity herinandro ity sy mandritra ity telovolana ity, dia azo ampiharina tsara amin'ny fiainantsika koa ny hafatry ny 1 sy 2 Korintiana.

PAOLY, NANTSOIN'ANDRIAMANITRA HO APOSTOLIN'I JESOSY KRISTY

Mampahafantatrany tenany ho apostolin'i Jesosy "noho ny sitrapon'Andriamanitra" - 1 Kor. 1:1 (ampitahao amin'ny 2 Kor. 1:1) i Paoly eo am-panombohana ny epistiliny ho an'ny Korintiana. Mafy orina ny faharesen-dahatra nananany momba ny maha-izy azy ao amin'i Jesosy, hany ka saika izany mandrakariva no formba anombohany ny epistiliny rehetra.

Vakio ny 1 Kor. 1:1 sy ny Rom. 1:1. Inona Ireo singa roa asongadina ao amin'ny fanompoan'i Paoly ao amin'ireo andininy Ireo? (Jereo koa ny Gal. 1:1.)

Miresaka ny amin'ny fiantsoana azy sy ny maha-apostoly azy i Paoly ho toy ny fanatanterahana ny sitrapon'Andriamanitra. Resy lahatra izy fa tsy avy amin'ny olona ny fiantsoana azy, fa avy amin'Andriamanitra (Gal. 1:1). Tahaka an'i Jeremia dia efa nantsoin'Andriamanitra hatrao an-kibon-dreniny i Paoly (Jer. 1:5) ho fanehoana ny fahasoavan'Andriamanitra (Gal. 1:15), ary izany dia ny mba hitoriany ny filazantsaran'i Kristy any amin'ny jentilisa.

Ambaran'i Paoly ho isan'ireo nisehoan'i Kristy taorian'ny nitsanganany tamin'ny maty ny tenany ao amin'ny 1 Kôr. 15:8 (1 Kôr. 15:5-7). Any amin'ny andininy any aoriana, dia milaza izy fa vokatry ny fihaonany tamin'i Jesosy ny fiantsoana azy ho apostoly (1 Kôr. 15:9-11).

Mahafaoka foto-kevitra maromaro ny anarana hoe "apostolin'i Jesosy". Voalohany, ilazana olona izay nirahin'i Jesosy izany. Ampiasain'i Paoly koa anefa io teny io hamaritana ny tenany ho mpanompon'i Kristy (Rôm. 1:1, Tit. 1:1, Gal. 1:10), ary koa ho mpitory teny sy mpampianatra (1 Tim. 2:7, 2 Tim. 1:11). I Kristy mandrakariva no misongadina na mitory izy na mampianatra. Raha tsorina, apostolin'i Jesosy i Paoly.

Tsy ivon'ny maha-apostoly an'i Paoly fotsiny i Jesosy, fa ivon'ny flainany manontolo mihitsy. Feno ny fanatrehan'i Jesosy ny fisainan'i Paoly sy ny fihetseham-pony. Porofon'izany ny firesahany imbetsaka momba an'i Jesosy ao amin'ny teny fampidirana sy ny teny fisaorana ataony ao amin'ny 1 Kôr. (in-tsivy ao anatin'ny andininy sivy). Tiany tokoa i Jesosy ka tsy hainy ny tsy hisaintsaina sy tsy hiresaka momba Azy. Naniry hizara an'i Jesosy tamin'ireo olona teo ambany fiahiany izy mba ho ivon'ny fiainan'izy ireo koa i Kristy. Raha nantsoina ho apostoly i Paoly, izy ireo kosa dia nantsoina ho mpanara-dia an'i Jesosy mahatoky amin'izay asa rehetra iantsoan'ny Tompo azy.

Nantsoina ho apostoly | Paoly. Ary lanao? Ahoana no ahafantaranao ny fiantsoana anao? Raha mihevitra lanao fa tsy mba antsolna, Inona no mety ho lesoka eo amin'ny fifandraisanao amin'Andriamanitra?

AVY ANY ATENA HATRANY KORINTO

Vakio ny Asa. 17:16-34. Taiza I Paoly talohan'ny nandehanany tany Korinto, ary inona no nataony tany?

Manoritsoritra ny asa fitorian'i Paoly tamin'ny Atenianina mialoha ny nandehanany tany Korinto ny Asa. 17:16-34. Hita fa tsy fikasany ny hitsidika an'i Atena tamin'io fotoana io, fa ireo namany nanampy azy no nitondra azy tao noho ny fanenjehana niseho tao Beria (Asa. 17:13-15).

Niverina tany Beria ireo namana niaraka tamin'i Paoly nankany Atena, nitondra hafatra ho an'i Timoty sy Silasy mba hankanesan'izy ireo faingana any amin'i Paoly (Asa. 17:15). Momba izay nataon'i Paoly teo am-piandrasana azy ireo no resahina ao amin'ny As Asa. 17:16-34. Niresaka momba an'i Jesosy izy tao amin'ny synagoga, teo an-kianja, ary tao Areopago. Tsy hainy mihitsy ny tsy hiresaka momba an'i Jesosy ary nohararaotiny ny fotoana rehetra nanaovana izany.

Vakio ny Asa. 18:1-11. Inona no nataon'i Paoly rehefa tonga tany Korinto izy, sy nandritra ny fotoana rehetra nitoerany tao amin'izany tanana Izany?

Nankany Korinto i Paoly tamin'ny diany misionera faharoa. Herintaona sy tapany no nitoeran'i Paoly tao araka ny lazain'i Lioka.

Tao amin'ny synagoga no nanombohan'i Paoly ny asa misionerany (Asa. 18:4-6). Fanaony izany, araka ny voalazan'ny Asa. 17:1,2. Narahiny ilay paikady hoe "amin'ny Jiosy aloha" (Rôm. 1:16, Asa. 13:46), araka ny nandidian'i Jesosy ireo apostoliny (jereo ny Asa. 1:8).

Nony tafaraka taminy tany Korinto ihany i Silasy sy Timoty, dia "voaterin'ny teny Paoly ka nanambara tamin'ny Jiosy fa Jesosy no Kristy"- Asa. 18:5. Ny "nampianatra ny tenin'Andriamanitra" no nataon'i Paoly anton-draharaha nandritra ny nitoerany tao Korinto (Asa. 18:11). Tao anatin'izany tontolon-kevitra izany koa no nanambarany ireo teny malaza hoe: "Fa ninia tsy hahafantatra zavatra hafa teo aminareo [Korintianina] aho, afa-tsy Jesosy Kristy, indrindra fa Izy voahombo tamin'ny hazo fijaliana" - 1 Kör. 2:2.

Inona no azontsika lanarana avy amin'ny asa misionera nataon'l Pably tany Atena sy Korinto momba ny fanararaotana ny fotoana rehetra hitoriana ny filazantsara? Eritrereto ireo fotoana ahafahanao mizara an'l Jesosy amin'ny hafa sy ny fomba hamplasana Izany.

NY TANANAN'I KORINTO

Vakio ny Asa. 18:1-3, 1 Kor. 5:9-11, ary 1 Kor. 8:4. Inona no azontsika lazalna momba ny toekarena, ny fitondrantena ary ny flainana ara-pivavahana tao Korinto?

Ivon-toerana manan-danja teo amin'ny tontolo fahiny i Korinto, izay nalaza tamin'ny firoboroboan'ny varotra tao. Noravan'i Roma ny tanana tamin'ny taona 146 TIK. ary naorin'i Jolio Kaisara indray tamin'ny maha-zanatany romana azy tamin'ny taona 44 TIK. Io Korinto romanina io no ao amin'ny Testamenta Vaovao. Tamin'ny andron'i Paoly dia iray amin'ireo mpifaninana amin'i Atena i Korinto, ary efa nihoatra azy tamin'ny lafiny maro aza. Nanana seranantsambo roa lehibe i Korinto izay nanamora ny fifanakalozana entana sy ny fampandrosoana ny varotra tao aminy.

Nifidy an'i Korinto tokoa i Paoly noho ny lazany sy ny toerana tsara ara-jeografika nisy azy. "Toy izany no nahafahana nampiely ny filazantsara. Rehefa tafiditra ao Korinto izany, dia ho mora ny hampita azy any amin'ny faritra rehetra eo amin'izao tontolo izao." Sketches From the Life of Paul, t. 99.

Ankoatra izany dia nanamora ny asa fiveloman'i Paoly tamin'ny alalan'ny fanamboarana sy fivarotana lay ny firoboroboan'ny varotra tao Korinto, sady nahafahany nitory ny filazantsara tao amin'izany tanana izany (Asa. 18:2,3). Mazava loatra fa tsy maintsy misy ny olana rehefa manao asa misionera any amin'ny tanàna lehibe sy manan-karena. Nampiavaka an'i Korinto ny fivavahana amin'andriamanitra maro samihafa (1 Kôr. 8:5), izay hita taratra amin'ireo tempoly maro naorina ho fanomezam-boninahitra ireo andriamanitra toy an'i "Apollon", "Athéna", ary "Aphrodite", sy ny maro hafa, ary na dia ny fivavahana amin'ireo andriamanitra egyptianina toa an'i "Sérapis" sy "Isis" aza.

Ankoatra izany savorovoro ara-pivavahana izany, dia nalaza tamin'ny fahalotoam-pitondrantena koa i Korinto. Milaza i Strabon, mpahaitoetany sy manam-pahaizana momba ny tantara grika, fa vehivavy janga 1.000 no natokana hanompo an'i Aphrodite tao amin'ny tempoliny tany Korinto. Na maro aza ireo mpandinika misalasala ny amin'izany ary mampifandray io filazana io amin'ny tsaho nataon'ny Atenianina hanoherana an'i Korinto, dia fanao mahazatra teo amin'ny tontolo fahiny ny fijangajangana ara-pombam-pivavahana. Olana tao Korinto, toy ny any amin'ny toerana hafa rehetra ny fahalotoam-pitondrantena. Efa nanjary fiainana isan'andro ny fanompoan-tsampy sy ny fahalotoam-pitondrantena, ary izany zava-misy mampalahelo izany no manazava ny ampahany betsaka amin'ny votoatin'ny epistily voalohany sy faharoa ho an'ny Korintiana.

Tojo olana maro mifandralka amin'ny flarahamonina mpanompo sampy sy tia ny filan'ny nofo I Paoly nandritra ny asa misionera nataony tao Korinto. Inona avy Ireo olana amin'ny kolontsaina ankehitriny Izay mety hanasarotra ny fitoriana ny filazantsara? Ahoana no ahafahantsika mandresy Izany? Inona no maha-samihafa an'i Korinto sy ny tananantsika ankehitriny, raha misy?

OLONA MARO AMIN'ITY TANANA ITY

Vakio ny Asa. 18:4-8. Inona no vokatry ny asa fitorian'i Paoly?

Tsy nahitam-bokatra araka ny nantenainy ny asan'i Paoly teo amin'ny Jiosy tany Korinto. Tsy maintsy niatrika fanoherana sy fankahalana izy. "Nanohitra sy niteny ratsy ireo-Asa. 18:6, hoy ny Baiboly. Rehefa olombelona no iantefan'ilay matoanteny grika hoe blasphemeő ("miteny ratsy"), dia midika izany fa alaim-baraka sy haratsina izy. Raha lazaina amin'ny teny hafa, dia nikasa ny handoto ny lazan'i Paoly izy ireo, sy hanakana ny ezaka misionera ataony tsy hahomby.

Soa ihany fa tsy very maina ny asan'i Paoly tao amin'ny synagoga tany Korinto. Andriamanitra rahateo tokoa no tompon'ilay iraka. Nanome toky Izy hoe: "ny teniko (...) tsy hiverina amiko foana" - Isa. 55:11. Tsy nanampo ny Jiosy sasany fa hanaiky an'i Jesosy ho Mesia ary hatao batisa i Krispo, mpanapaka ny synagoga, mbamin'ny ankohonany (Asa. 18:8). Tsy izy ireo ihany, fa "maro koa ny Korintiana, rehefa nandre, dia nino ka natao batisa" - Asa. 18:8. Azo inoana fa noho ny hery miasa mangina avy amin'i Krispo koa izany.

Vakio ny Asa. 18:9, 10. Inona no azontsika lazaina momba ny fihetseham-pon'i Paoly manoloana ny olana natrehiny tao Korinto? Inona no nataon'Andriamanitra mba hampaherezana ny mpanompony?

Vantany vao niala tao amin'ny synagoga i Paoly, dia nahazo fampaherezana. I Kristy mihitsy no niteny taminy tamin'ny alalan'ny fahitana ny alina, izay mampahatsiahy ny ao amin'ny Isa. 41:10: "Aza matahotra hianao, fa momba anao Aho". Niaiky tokoa i Paoly "azon'ny fahalemena sy ny fahatahorana ary ny fangovitana be" izy tany Korinto (1 Kôr. 2:3). Tsy maintsy niala tany Beria nankany Atena izy noho ny fanoherana mafy. Mety ho nihevitra izy fa tsy maintsy handao an'i Korinto koa noho io antony io ihany: ny fanoherana mafy. Saingy tsy nitranga izany tamin'ity indray mandeha ity. Hoy i Jesosy taminy: "Manana olona maro amin'ity tanana ity Aho" -Asa. 18:10. Ary i Paoly no fitaovana nampiasainy hitondra ny vaovao mahafalin'ny famonjena ho azy ireo.

Vakio ny Isa. 41:10. Inona avy Ireo teny fikasana mahafinaritra omena antsika ao amin'io andalan-tSoratra Masina fohy lo? Inona no tokony ho vokatr'izany eo amin'ny fialnanao isan'andro?

NY EPISTILIN'I PAOLY HO AN'NY KORINTIANINA

Vakio ny 1 Kor. 1:11-13; 1 Kor. 4:14; 1 Kor. 5:11; 1 Kor. 7:1; ary 1 Kor. 14:37,40. Vakio koa ny 2 Kor. 1:12, 2 Kor. 2:9, 2 Kor. 11:3, ary 2 Kor. 13:10. Ahoana no anampian'Ireo andininy Ireo antsika hahatakatra ny antony nanoratan'l Paoly epistily ho an'ny Korintianina?

Tany Efesosy i Paoly no nanoratra ny 1 Kôr. (1 Kôr. 16:5-9). Ny fianakavian'i Kloa no nitondra tatitra tany aminy fa tsy tsara ny toe-draharaha tany Korinto (1 Kôr. 1:11). Resahin'i Paoly ao amin'ny 1 Kôr. 1-6 ny amin'ireo olana notantarain'i Kloa. Anisan'izany ny fisaraham-bazana, ny fahalotoam-pitondrantena, ny fifampitoriana any amin'ny fitsarana, ary ny fijangajangana. Naharay taratasy misy fanontaniana manokana koa i Paoly (1 Kôr. 7:1). Manomboka eo amin'ny toko faha-7 ka hatrany amin'ny farany no amaliany izany. Ireo fanontaniana ireo dia mikasika ny fanambadiana, ny fisaraham-panambadiana, ny maha-mpitovo, ny hena natao fanatitra tamin'ny sampy, ny fitondrantena mandritra ny fanompoam-pivavahana, ny fampiasana ny fanomezam-pahasoavana, ary ny fiheveran-diso momba ny fitsanganana amin'ny maty. Feno olana sy tsy mbola ampy fahamatorana ny fiangonana tao Korinto. Mety manana olana maro ny fiangonana misy anao, nefa azo inoana fa mbola ratsy kokoa noho izany ny fiangonana tany Korinto.

Ny epistily voalohany nosoratan'i Paoly ho an'ny Korintiana dia mihatra amin'izao androntsika izao koa. Rehefa dinihana, tsy mitovy amin'izany rahateo ve ny olana any amin'ny ankamaroan'ny fiangonantsika ankehitriny, amin'ny ambaratonga sasany? Maro ny hafatra ho antsika ao amin'io epistily io. "Anisan'ny feno ventin-kevitra indrindra, sady feno fananarana ary feno fitiavana tokoa tamin'ny epistily rehetra nosoratany" izany - VM, t. 263.

Mety ho nanoratra epistily telo na efatra ho an'ny Korintianina i Paoly (ampitahao amin'ny 2 Kôr. 10:9). Nanoratra epistily voalohany izy talohan'ny 1 Kôr. (1 Kôr. 5:9), saingy very izany. Talohan'ny 2 Kôr., dia nanoratra epistily antsoin'ireo mpandinika hoe "epistily hentitra" izy (2 Kôr. 2:3,4,9; 2 Kôr. 7:8), nefa very koa izany. Misy ireo mihevitra fa ny 1 Kôr. no tiany hambara amin'izany, na hoe voatahiry ao amin'ny 2 Kôr. ny ampahany amin'io epistily io.

Ao amin'ny 2 Korintiana no ahafantarantsika fa nisy fiantraikany tamin'ireo mambra tao Korinto ny kolontsaina manodidina. Nomen'izy ireo lanja ny zavatra toy ny fifaninanana, ny fahefana, ary ny harena; izay rehetra mety ho olana ho an'ny fiangonantsika ankehitriny koa. I Paoly kosa niezaka ny hametraka kolontsaina mifantoka amin'i Kristy, fomba fijery ara-pilazantsara hijerena izao tontolo izao. Zava-dehibe ilaintsika ankehitriny koa izany fomba fijery izany.

Vakio Indray ny 2 Kor. 2:4. Inona no ambaran'izany amintsika momba ny fiahian'i Paoly Ireto olona Ireto? Manao ahoana ny toe-pontsika amin'ny hafa raha mitaha amin'izany?

Fianarana fanampiny:VM, toko 24.

"Nampiasa fomba hafa noho izay mampiavaka ny asany tany Atena ny apostoly raha nitory ny filazantsara tany Korinto. (...) Tapa-kevitra hanafoana ny fonjan-kevitra sy ny adi-hevitra izy ary 'tsy hahalala zavatra hafa' teo amin'ny Korintiana 'afa-tsy Jesosy Kristy; indrindra Izy voahombo amin'ny hazo fijaliana'." - VM, t. 214.

"Na azo lazaina aza fa nahita fahombiazana i Paoly," dia "nisalasala izy sao tsy fahendrena ny manandrana manorina fiangonana amin'ireo fitaovana nisy tao. Noheveriny ho saha tsy tsara iasana i Korinto, ka tapa-kevitra ny hiala tao izy. (...)

"Raha nanao drafitra hiala ny tanana ho any amin'ny saha mahabe fanantenana kokoa izy, (...) dia niseho taminy tamin'ny fahitana tamin'ny alina ny Tompo ka nanao hoe: 'Aza matahotra fa mitenena ihany (...) fa manana olona maro amin'ity tanana ity Aho'. Baiko mampijanona azy ao Korinto no nandraisan'i Paoly izany, sady antoka fa hampitombo ny voa nafafiny ny Tompo. (...) Nisy fiangonana lehibe niditra ho eo ambanin'ny fanevan'i Kristy." - Sketches from the Life of Paul, tt. 106,107.

"Voalaza fa niasa nandritra ny herintaona sy enim-bolana tao Korinto i Paoly. Tsy voafetra tao amin'io tanàna io ihany anefa ny ezaka nataony. (...) Nataony foibe iaingan'ny asa rehetra i Korinto. (...) Fiangonana maromaro no natsangana. (...) Ny banga noho ny tsy fahatongavan'i Paoly tao amin'ireo fiangonana nahiany ireo dia nofenoina, amin'ny ampahany, tamin'ny fifandraisana (an-taratasy) mavesa-danja sy feno hafatra mafonja, izay noraisin'ny maro ho toy ny tenin'Andriamanitra. (...) Novakina teo anatrehan'ny fiangonana ireo epistily ireo." - Sketches from the Life of Paul, t. 109.

FANONTANIANA hifanakalozan-kevitra

1. Resy lahatra i Paoly fa apostolin'i Jesosy izy, ary fiantsoana avy amin'Andriamanitra izany. Nahoana no zava-dehibe tokoa ny mahafantatra ny maha-isika antsika sy ny fiantsoana antsika?

2. Toa tsy naniry hanohy ny asa misionerany tao Korinto intsony i Paoly tao anatin'ny fotoana fohy, fa hiala ilay tanana. Inona no nahatonga azy hiova hevitra? Ahoana no anampian'izany antsika rehefa te hilavo lefona iny isika amin'ny tetikasa misionera iray? Moa ve mety misy fotoana tokony hialana tokoa?

3. Nisy fiantraikany lehibe tamin'lreo mambran'ny fiangonana tany Korinto ny kolontsaina manodidina. Miharihary fa toy izany koa ny zava-misy eo amintsika ankehitriny. Ahoana no ahaizantsika ho sady eto amin'izao tontolo izao (Jao. 17:11,15) nefa tsy ho voasariky ny "zavatra rehetra eo amin'izao tontolo izao, dia ny filan'ny nofo sy ny filan'ny maso ary ny rehaka momba izao fiainana izao" - 1 Jao. 2:167 Amin'ny fomba ahoana no mety hampisy fiantraikany ratsy ny kolontsaina manodidina eo amin'ny ny fiangonantsika?