MANANA FINOANA - Fampidirana.

Hodinihana mandritra ny herinandro:

Marka 8:11, 12; Matio 15:21–28; Lioka 7:1–10; Efesianina 2:8; Hebreo 11; Apokalypsy 14:12.

Tsianjery:

“Ny finoana dia fahatokiana ny amin’ny zavatra antenaina, fampisehoana ny zavatra tsy hita” (Hebreo 11:1, NLT / dikan-teny hita ao amin'ny DIEM).

Nisy olona nilaza indray mandeha hoe: “Ny finoana dia toy ny WiFi. Tsy hita maso izy io, saingy manana hery mampifandray anao amin’izay zavatra ilainao.” Tsy misy fisalasalana izany: raha tsy misy ny finoana, dia tsy hisy ny fifandraisana amin’Andriamanitra.

Manao ahoana ny finoanao ankehitriny? Efa nohozongozonina ve ny finoanao an’Andriamanitra indraindray? Angamba ianao efa nandalo zavatra izay nisedra anao tokoa, hany ka tsy fantatrao intsony izay fomba handrosoana amin’ny fifandraisanao amin’Andriamanitra. Sa kosa ny finoanao dia tahaka ny raozy izay mitombo avy amin’ny tahony maitso, lasa tsimoka kely, ary avy eo misokatra ho lasa voninkazo tsara tarehy sy miloko marevaka, ka mameno ny efitrano amin’ny hanitra tsy hay hadinoina? Satria marina tokoa fa “ny finoana dia fahatokiana ny amin’ny zavatra antenaina, fampisehoana ny zavatra tsy hita” (Heb. 11:1). Tsy zavatra azontsika amboarina ho azy avy amintsika samirery izany, satria “Andriamanitra efa nampisaraka hery tamintsika rehetra araka ny ohatry ny finoana” (Romana 12:3). Fanomezana avy amin’Andriamanitra ny finoana (Efesianina 2:8, 9), ary na izany aza, ny finoantsika an’Andriamanitra dia tsy ho tanteraka raha tsy noho ny zavatra efa ataon’Andriamanitra sahady ao anatintsika sy ho antsika.

Amin’ity herinandro ity, andao hojerentsika akaiky ny lohahevitry ny finoana: inona no tokony hatao manoloana ny fisalasalana sy ny tsi-finoana; manao ahoana ny endriky ny finoana matanjaka araka ny nambaran’i Jesosy; ary inona no dikan’ny hoe manana “ny finoan’i Jesosy”.

OMEO FAMANTARANA FOTSINY AHO!

Angamba efa nandre olona niteny ianao hoe: “Raha mba hitako fotsiny mantsy ny fisarahan’ny Ranomasina Mena, na ny mana teo amin’ny tany, na i Jesosy nanasitrana jamba, dia ho nino aho.” Na angamba ianao mihitsy no efa nanana izany eritreritra izany.

Nahoana moa no tokony ho mora kokoa amintsika ankehitriny ny hanana finoana noho ny tamin’ireo olona tamin’ny andro taloha ao amin’ny Baiboly? Ny Israelita mantsy tsy nanana Baiboly manontolo, ary tsy nanana tantara lava be toy ny antsika azony jerena any aoriana. Nanantitrantitra ny lanjan’ny fijerena ny lasa i Mosesy mba hahatsiarovana ny fitondran’Andriamanitra sy ny fahatsarany (jereo ny Deoteronomia 4:7–10; Deoteronomia 8:2, 3). Tsy tahaka ny Israelita, isika dia manana tantara ao amin'ny Baiboly mahatratra 6 000 taona azontsika itovizana sy hantsakana hery (jereo ny Jaona 20:30, 31).

Ny taranaka tsirairay dia samy maniry famantarana avokoa, ary tsy miavaka amin’izany koa ny antsika. Saingy efa manodidina antsika ny famantarana. Raha mamaky ny Matio 24 ianao, dia ho hitanao hoe firy ny zavatra efa tanteraka ary mbola tanteraka ankehitriny.

Na dia ny olona tamin’ny andron’i Jesosy aza dia nitady famantarana hanaporofoana fa tena Zanak’Andriamanitra tokoa Izy, na dia efa nahazo famantarana maro be aza izy ireo. Inona no navalin’i Jesosy? (Jereo ny Marka 8:11, 12).

Moa ve isika miady hevitra amin’i Jesosy sy misedra Azy tahaka ny nataon’ny Fariseo? Moa ve isika mampisento dia mianalina ny Fanahiny (Marka 8:12) noho ny tsy fahampian’ny finoantsika, nefa Izy efa nanome antsika izay rehetra ilaintsika mba hinoana?

“Tsy ireny famantarana ireny no nilain’ny Jiosy. Tsy misy porofo ivelany fotsiny afaka hitondra soa ho azy ireo. Ny zavatra nilainy dia tsy fampianarana ara-tsaina, fa fanavaozana ara-panahy.” — Ellen G. White, The Desire of Ages (Ilay Irina any amin'ny firenena rehetra), p. 406.

Sao dia mby amin’izany koa isika, ka mila fanavaozana ara-panahy — dia ny fiarahana mandeha marina sy tena izy ary isan-tsegondra amin’Andriamanitra? Angamba mantsy tsy mila famantarana isika raha ny marina, satria efa manana fahalalana be dia be eo am-pelatanantsika, indrindra fa avy ao amin’ny Baibolintsika ihany.

Koa ho solon’ny mampisento dia mianalina an’i Jesosy noho ny tsi-finoantsika, ho tsarovantsika anie ny teny nolavin’i Jesosy tamin’i Tomasy hoe: “ ‘Sambatra izay tsy nahita, nfa nino’ ” (Jaona 20:29; jereo koa ny Hebreo 11:1). Tsy mangataka antsika hanana finoana jamba Andriamanitra — efa nomeny antony maro dia maro isika mba hinoana. Ary na izany aza, na eo aza izany antony rehetra izany, dia misy toerana malalaka foana ho an’ny fisalasalana. Ny zava-dehibe dia ny mifantoka amin’izay mankahery ny finoana, fa tsy amin’izay mitondra fisalasalana.

Ao anatin’ny 60 segondra monja, ahoana no hamaritanao ny finoanao an’Andriamanitra? Inona no lazain’ny valin-teninao momba ny fiarahanao mandeha amin’Andriamanitra?

MAHITA NY FINOANTSIKA I JESOSY

Ampitahao ny fomba amaritan’i Jesosy ny finoan’ny mpianany ao amin’ny Marka 4:40 amin’ny finoan’ilay vehivavy ao amin’ny Matio 15:21–28.

Ny fahafahantsika miantso ny tenantsika ho mpanarodia an’i Jesosy fotsiny dia tsy midika ho azy fa matanjaka ny finoantsika. Raha ny marina, nisy olona nihambo ho nino, saingy fantatr’i Jesosy tsara ny zavatra tao am-pon’izy ireo (Jaona 2:23–25).

Vakio ny Lioka 7:1–10. Inona no ianarantsika momba ny finoana avy amin’io tantara io?

Ao amin’ny Marka 9, isika dia mamaky momba ilay lehilahy nanatona an’i Jesosy mba handroahan’i Jesosy ny demonia tamin’ny zanany lahy, saingy ny hery kely nananany tamin’ny finoana dia tsy nahavita niteny afa-tsy hoe: “ ‘Mino aho, Tompo ô; ampio ny tsi-finoako!’ ” (Marka 9:24).

Amin’ireo fifandraisana rehetra ireo, i Jesosy dia nanamarika mandrakariva ny finoan’ny olona, na ny tsi-finoany, ary nanao fahagagana ho vokatry izany finoana izany na mba hanamafisana izany.

Na dia mandrisika antsika hino aza ny Fanahy Masina, ny fahavalon’ny fanahy kosa dia maniry antsika hisalasala na tsy hiraharaha ny fidiran’Andriamanitra an-tsehatra eo amin’ny fiainantsika.

“Ny tsi-finoana izay kolokoloina ao anatin'ny fanahy dia manana hery mpamosavy [na mambabo]. Ny voan'ny fisalasalana izay nafafin'izy ireo dia hamokatra ny fijinjany, saingy tsy maintsy manohy mihady sy miongotra ny fakan'ny tsi-finoana rehetra izy ireo. Rehefa miongotra ireny zavamaniry misy poizina ireny, dia tsy hitombo intsony satria tsy mahazo sakafo amin'ny alalan'ny teny sy ny asa. Ny fanahy dia tsy maintsy mamboly ireo zavamaniry sarobidin'ny finoana sy ny fitiavana eo amin'ny tany lonaky ny fo ary mametraka izany ho eo amin'ny seza fiandrianana.” — Ellen G. White, Faith and Works (Finoana sy Asa), p. 17.

Rehefa manana fisalasalana momba an’Andriamanitra, ny toetrany, na ny Teniny isika, inona no tokony hataontsika amin’izany? Tsy manao tsinontsinona na mandingana ny fisainan’olombelona Andriamanitra, satria namorona antsika araka ny endriny Izy ary manasa antsika hifampidinika Aminy, tahaka ny nataony tamin’i Abrahama, Mosesy, ary Joba. Manasa antsika Andriamanitra mba hianatra hiaina ao anatin’ny lamina lehibe sy tsy manam-petra amin’ny fisainany, na dia misy fotoana aza tsy maintsy itolorantsika tena manoloana izay zavatra tsy azontsika tsara.

Eritrereto ny antony lojika rehetra anananao hitazonana ny finoana. Etsy ankilany, aiza ho aiza no mijanona ny lojika ary aiza kosa no tokony hidiran’ny finoana — dia ny finoana mafy orina sy miorina amin'ny antony marim-pototra?

TSY FIHETSEHAM-PO NY FINOANA

Nilaza i Jesosy fa raha manana finoana kely toy ny voan-tsinapy ianao, dia ho afaka hamindra tendrombohitra (Matio 17:20). Raha efa nahita voan-tsinapy ianao, dia fantatrao tsara ny kely rantsany. Nefa, ny fananana finoana kely toy izany dia afaka mitondra fiovana lehibe tokoa. Noho izany, ny finoana dia tsy maintsy ho zava-dehibe indrindra, ary tsy maintsy ho mahery sy matanjaka tsara koa mba hahavitana zavatra mihoatra ny herin'olombelona. Na izany aza, tahaka ny ahafahan'ny voan-tsinapy mitombo ho lasa hazo lehibe (Matio 13:31, 32), ny finoantsika koa dia tokony hitombo fa tsy hitoetra ho tsy miova rano fotsiny.

Eny tokoa, mila ohatra amin'ny finoana isika mba hahafahantsika manana fifandraisana amin'Andriamanitra amin'ny voalohany (jereo ny Romana 12:3).

Inona no lazain'ny Efesianina 2:8 amintsika momba ny ankoatry ny finoana eo amin'ny famonjena? Nahoana ny olona iray no tsy afaka miteny am-pahamarinana hoe: “Tsy manana finoana aho satria tsy mbola nanome ahy Andriamanitra”?

Voalohany, tsy maintsy takatrontsika fa ny finoana dia tsy zavatra azo tsapain-tanana; fa valinteny avy amin'ny olombelona izay avon'ny Fanahy Masina. Andriamanitra no mpanomboka feno fahasoavana, Izay mitaona antsika hanatona Azy amin'ny alalan'ny Fanahy Masina rehefa mamela Azy hanao izany isika (Jeremia 31:3). Novonjena tamin'ny fahasoavana isika, amin'ny alalan'ny finoana, izay valinteny manoloana ny fahasoavan'Andriamanitra nomena antsika tamin'ny alalan'ny fahafatesan'i Jesosy. Novonjena isika satria mino an'Andriamanitra ho vokatry ny fahasoavany. Izany no fototry ny fananana fifandraisana Aminy.

Manaraka izany, tsy maintsy tsarovantsika fa ny finoana dia tsy fihetseham-po.

“Maro no tsy mampihatra izany finoana izany, izay sady tombontsoa no adidiny ny mampihatra azy, fa matetika izy ireo no miandry izany fihetseham-po izay ny finoana irery ihany no afaka mitondra azy. Ny fihetseham-po dia tsy finoana. ... Ny finoana no antsika hampiharina, fa ny fihetseham-po feno fifaliana sy ny fitahiana kosa dia an'Andriamanitra homena.” — Ellen G. White, Early Writings (Soratra Voalohany), p. 72.

Misy olona mety hahatsapa ho toy ny tsy manana finoana satria fotsiny tsy mahatsapa ho akaiky an'Andriamanitra, na tsy mbola araka ny tokony ho izy amin'ny maha-Kristianina azy. Saingy ny finoana dia momba ny finoana sy ny fahatokiana an'Andriamanitra, tsy amin'ny andro mahafinaritra ihany, fa ao anatin'ny haizina na ao anatin'ny tafio-drivotra koa, na dia amin'ny fotoana tsy ahafahanao mahatakatra tsara ny zavatra mitranga eo amin'ny fiainanao aza.

Tsy tokony hamolavola na hanjaka amin'ny traikefa ara-pivavahantsika na ny fifandraisantsika amin'Andriamanitra mihitsy ny fihetseham-po. Efa amin'ny fotoana eritreretintsika ho lavitra an'Andriamanitra indrindra no tena ilantsika mampihatra ny finoantsika sy miantso Azy (tahaka ilay ray tao amin'ny Marka 9:24).

Jereo ireto andininy ao amin'ny Baiboly manaraka ireto ary raiso ho anao ho toy ny asa fanehoam-pinoana mba hanamafisana ny fifandraisanao amin'Andriamanitra ankehitriny: Hebreo 12:1, 2; 2 Tantara 15:7; Romana 3:23–26; Lioka 7:50. Tonony mafy izany ho ampahany amin'ny fivavahanao amin'Andriamanitra.

IREO OHATRA AMIN'NY FINOANA

Manokàna fotoana androany handalinana ny Hebreo 11, ilay toko lehibe miresaka momba ny finoana. Vakio mafy aloha izany manontolo, tsy mijanonjanona. Avy eo, vakio fanindroany, ary soraty ny eritreritrao manoloana ireto fanontaniana manaraka ireto:

• Vakio indray ny andininy voalohany. Inona no zavatra antenainao androany izay mbola tsy hitanao? (Eritrereto ireo zavatra ilainao maika dieny izao sy ireo nofinofinao mandrakizay.)

• Inona no anjara asan'ny finoana eo amin'ny fitoriana ny tenivavolombelon'ny fiainanao sy ny fiverenanao amin'Andriamanitra?

• Vakio indray ny andininy faha-3, izay miresaka momba an'Andriamanitra sy ny Famoronana. Nahoana, amin'ny fomba maro, no tokony ho ny fisian'Andriamanitra Mpamorona no zavatra mora indrindra raisina amin'ny alalan'ny finoana?

• Vakio ny andininy faha-6 ary soraty amin'ny fomba fiteninao manokana ny hafatra ampitain'io andininy io.

• Ny andininy faha-7 ka hatramin'ny faha-40 dia manambara ny fiainan'ireo olona samihafa ao amin'ny Baiboly. Nahoana ny finoana no hery lehibe indrindra mamolavola ny herin'ny fifandraisan'ireo olona ireo amin'Andriamanitra?

Ny fahalalana an'Andriamanitra sy ny fananana fifandraisana velona sy matanjaka Aminy dia mitaky finoana. Ahoana no ahafahanao manamafy ny finoanao na mampahery olona iray izay mihozongozona ny finoany? Ireto misy hevitra vitsivitsy:

• Ny finoana kely dia kely (tahaka ny voan-tsinapy) dia mahery vaika, ary izany ihany no ilainao mba hampitomboana ny fifandraisanao amin'Andriamanitra (Matio 17:20). Raha mbola vonona ny hiara-miasa Aminy ianao, dia hanampy ny finoanao hitombo Andriamanitra.

• Ny finoana dia avy amin'ny fandrenesana an'Andriamanitra miteny amintsika ao amin'ny Teniny, dia ny Baiboly (Romana 10:17). Manorena finiavana hanao fandalinana Baiboly sy vavaka isan'andro.

• Angataho Andriamanitra hampitombo ny finoanao (Lioka 17:5). Tahaka ilay ray nanatona an'i Jesosy niaraka tamin'ny zanany nisy demonia, izay “niantso nanao tamin’ny ranomaso hoe: ‘Mino aho, Tompo ô; ampio ny tsi-finoako!’ ” (Marka 9:24), isika koa dia afaka manaiky ny tsi-finoantsika ary mangataka amin'Andriamanitra mba hampitombo ny finoantsika.

• Afaka miara-misy ny finoana sy ny fisalasalana (Marka 9:24). Aza miala amin'Andriamanitra fotsiny noho ny fanananao fanontaniana. Raha ny marina, zava-dehibe ny miasa hamita ny famonjena anareo amin’ny tahotra sy ny hovitra (Filipiana 2:12–16) ary ny “hiaina” ny finoanao manokana, fa tsy hisambotra izany amin'ny hafa, tahaka ny niezahan'ireo virjiny dimy adala natao (Matio 25:8).

• Valio ny antson'ny Fanahy Masina ary angataho ny firotsahany bebe kokoa eo amin'ny fiainanao.

• Ampiharo ny finoanao. Tsarovinao fa ny finoana dia tsy fihetseham-po fa fanapahan-kevitra hino. Tsarovinao fa na dia ao anatin'ny haizina aza, rehefa tsy mahita Azy ianao, dia eo foana Andriamanitra (2 Korintiana 5:7).

Ho fisaorana manokana an'Andriamanitra noho ny fahatokiany amin'ny alalan'ny vavaka, azonao saintsainina ireo tonony avy amin'ilay fihirana hoe: “Lehibe Ny Fahatokianao” (Great Is Thy Faithfulness).

NY FINOAN'I JESOSY

Raha hifarana izao tontolo izao, ny ampahany amin’ny hafatry ny anjely telo dia mamaritra ny vahoakan’Andriamanitra ho mpanatandrina ny didin’Andriamanitra sy mitazona ny finoana an’i Jesosy.

Vakio ny Apokalypsy 14:12. Inona no dikan’ny hoe “ny finoan’i Jesosy” [na ny finoana an'i Jesosy]?

Raha mianatra ny fomba nahatakaran’ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito ny fanamarinana amin’ny finoana ianao, dia ho hitanao fa tamin’ireo taona 1890, dia nantitranterina fatratra tao amin’ny fiangonana ny fahazoana ny dikan’ny finoan’i Jesosy sy ny hafatry ny anjely telo. Talohan’izay mantsy, ny fiangonana dia nanome lanja lehibe loatra ny lalàna, ka nila fanantitranterana bebe kokoa ny amin’ny filazantsara. Namintina izany tsara i Ellen G. White hoe:

“Efa nambara ny didin’Andriamanitra, saingy ny finoana an’i Jesosy Kristy kosa dia tsy mbola nambaran’ny Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito ho manana lanja mitovy amin’izany, nefa ny lalàna sy ny filazantsara dia miara-dalana tànana am-pitan-tànana.” — Selected Messages, boky 3, p. 172.

Na dia mitanisa ireo lehilahy sy vehivavy mpivavaka tsara izay nanana finoana matanjaka aza ny Hebreo 11, dia tsy nisy olona nanana finoana azo ampitahaina amin’ny finoan’i Jesosy.

Vakio ny Matio 26:36–42. Inona no lazain’izany amintsika momba ny finoan’i Jesosy tamin’io fotoana lehibe sy sarotra io?

Rehefa manana ny finoan’i Jesosy isika, izany dia tsy midika fotsiny hoe amin’ny alalan’ny fankalazana sy ny fankatoavana Azy ary ny Teniny dia hanaraka ny ohatry ny finoana nananany tamin’Andriamanitra isika, fa midika koa izany hoe hanana traikefa mihetsika sy velona isan’andro miaraka amin’i Jesosy. Izany dia ny fahafantarana sy ny fiasa miorina amin'ny fahamarinana hoe: raha tsy atao ivon’ny fiainantsika isan’andro i Jesosy, dia tsy afaka ny hanana fifandraisana mitondra famonjena amin’Andriamanitra isika.

Ny fananana ny finoan’i Jesosy dia midika ho fananana an’i Jesosy mitoetra ao amintsika, ary noho izany dia ny finoany no ao am-pontsika, satria i Jesosy no tena fototra iorenan’ny finoantsika. Mety ho osa sy malemy ny finoantsika indraindray. Saingy miendrika i Jesosy (Apokalypsy 5:9), ary afaka manana ny finoany isika, izay sady hita taratra eo amin’ny traikefantsika manokana no ampanjaraina amintsika, amin’ny alalan’ny fanomezam-pahasoavana omeny an’izay rehetra mino.

Hatraiza ny fanirianao hanana ny finoan’i Jesosy? Angataho am-panetren-tena Andriamanitra mba hanome izany anao, ary raiso ho vavaka manokana ho anao ny Hebreo 11:6, ka teneno hoe: “Tompo ô, raha tsy amin’ny finoana dia tsy misy azo atao hahazoana sitraka aminao. Manatona Anao aho ary mino fa misy Hianao, ary mamaly soa ahy rehefa mitady Anao fatratra. Ary manao izany aho ankehitriny.”

Fianarana fanampiny:

Nohamarinina (voavela heloka sy voamarina ao amin’Andriamanitra) amin’ny alalan’ny finoana isika (Romana 5:1). Avy eo dia nohamasinina (nomena hery hitoviana amin’i Jesosy) amin’ny alalan’ny finoana koa isika (Asan’ny Apostoly 26:18). Rehefa manasa an’i Jesosy hiditra ao amin’ny fiainantsika isika, dia tonga zanak’Andriamanitra amin’ny alalan’ny finoana koa (Jaona 1:12). Velona amin’ny alalan’ny finoana ny Zanak’Andriamanitra isika (Galatiana 2:20).

“Tsy misy zavatra toa tsy afa-manoatra kokoa mihoatra noho ny fanahy izay mahatsapa ny tsi-fisian-javatra maha-izy azy nefa miankina tanteraka amin’ny fahamendrehan’ny Mpamonjy, kanefa raha ny marina dia tsy misy maharesy azy. Amin’ny alalan’ny vavaka, ny fandalinana ny Teniny, ary ny finoana ny fitoerany tsy tapaka, ny fahalemen’ny olombelona dia afaka miaina mifandray amin’i Kristy velona, ary hihazona azy ireo amin’ny tanany izay tsy handao na oviana na oviana Izy.” — Ellen G. White, The Ministry of Healing (Ny Fahasalamana sy ny Fitondrany), p. 182.

“Ny finoan’izy ireo dia tsy maintsy hamafisina amin’ny alalan’ny vavaka vokatry ny fo sy ny fifadian-kanina ary ny fanetren-tena. Tsy maintsy vaoarina ho afaka amin’ny maha-izy azy [ny tena] izy ireo, ary hofenoina ny Fanahy sy ny herin’Andriamanitra. Ny fifonana amin’Andriamanitra am-pinoana, amin’ny fomba mafana sy maharitra — finoana izay mitondra ho amin’ny fiankinana tanteraka amin’Andriamanitra sy ny fahafoizan-tena tsy misy fepetra ho an’ny asany — izany ihany no afaka mitondra ny olona hahazo ny fanampian’ny Fanahy Masina ao anatin’ny ady atao amin’ireo mpanapaka sy hery, mpanjakan’izao tontolo maizina izao, ary ireo fanahy ratsy eny amin’ny tany ambony.” — Ellen G. White, The Desire of Ages (Ilay Irina any amin'ny firenena rehetra), p. 431.

Fanontaniana hifanakalozana hevitra:

1. Inona avy ireo hevitra lehibe dimy voasoritra ao amin’ny teny nindramina teo ambony indrindra teo, rehefa miresaka momba ny fiaraha-miasa amin’ny Fanahy Masina hanohitra ny fahavalo?

2. Inona no anjara asan’ny finoana ao anatin’ny ady atao amin’ny ratsy?

3. Ahoana no fahitanao izany ady izany amin’izao fotoana izao eo amin’ny fiainanao manokana?

4. Vakio ny Hebreo 10:23. Nahoana no zava-dehibe ny mitazona mafy ny fanekentsika ny finoana?

5. Impiry ianao no mieritreritra ity fahamarinana ity: hoe rehefa mahatsapa ho tsy manan-ko renderinga ianao, dia fahafahana ho anao izany mba hiankinana tanteraka amin’i Jesosy?

Famintinana: Andriamanitra dia manome dika amin’ny finoana ho an’ny olona tsirairay ho toy ny fototra iorenan’ny fifandraisana Aminy. Amin’ny maha-Mpanomboka sy Mpanatontosa ny finoantsika an’i Jesosy, Izy dia naneho ny herin’ny finoana ho modely ho antsika rehetra. Rehefa kely ny finoantsika, ka manatona miaraka amin’ny ranomaso sy ny fifonana ary manana fo manaiky sy mitolona isika, dia hanao fahagagana eo amin’ny fiainantsika Andriamanitra (jereo ny Jeremia 31:2–4, 9, 11, 12). Hitari-dalana antsika amin’ny lalany mahitsy Izy mba tsy ho tafintohina intsony isika, ary hanana fiadanana. I Jesosy no ohatra tonga lafatra amin’ny zavatra rehetra, ary ny fananana ny finoany no hamantarana antsika ho vahoakany amin’ny andro farany.

Fizarana I: Topi-maso (Overview)

Tsianjery: Hebreo 11:1

Toko sy andininy ho fandalinana: Hebreo 11; Genesisa 15:6; Apokalypsy 14:6.

Nisy tantara iray notononina momba ny mpanjaka iray izay nanana ny zavatra rehetra nilainy mba ho sambatra. Kanefa, tsy sambatra mihitsy izy. Noho izany, nanapa-kevitra ny hitety izao tontolo izao izy mba hitady ny fahasambarana.

Andro iray, raha nandeha namakivaky ny ala izy, tao anatin’ny fahaketrahana sy ny fahakiviana, dia nandre lehilahy iray nihira. Nampifaly ny fon’ny mpanjaka izany hira izany. Nieritreritra izy fa raha nahafaly azy ilay hira, dia tsy maintsy ho feno fifaliana koa ny fon’ilay mpihira. Nanatona moramora an’ilay lehilahy mpihira ny mpanjaka ary niatrika tao ambany rotsakorana [na tao ambatry ny kirihitr'ala] mba hijery azy mangingina. Ary hita tokoa fa faly ilay lehilahy. Gaga ny mpanjaka tamin’ny fahasambaran’io lehilahy io ary nanontany tena hoe inona no nahatonga azy ho faly toy izany. Nanapa-kevitra ny hanatona azy ny mpanjaka mba hahalala izany.

Nanontany ny mpanjaka hoe: “Inona no anananao?”

Gaga ilay lehilahy ka tsy nahalala izay havaly. Nakanaka teny izy nanao hoe: “Inona no ananako?”

“Eny, inona no anananao?” hoy ny mpanjaka namaly. “Inona no anananao mampifaly anao toy izany?”

Namaly ilay lehilahy hoe: “Ity lobaka eny amiko ity ihany no hany zavatra ananako.”

Nanolotra fifanekena ny mpanjaka: “Omeo ahy ny lobakao, fa ho takalon’izany dia hataoko manankarena ianao.”

Nanaiky ilay lehilahy. Nomeny ny mpanjaka ny lobany ho takalon’ny saron-bolamena [na gony kely feno volamena], ary avy eo izy niala teo.

Nentin’ny mpanjaka ilay lobaka ary nandeha dingana vitsivitsy izy, sady nanendry ny lobany vaovao imbetsaka. Tsy nisy fiovana mihitsy. Mbola tsy sambatra foana izy.

Ny lesona amin’ity tantara ity dia izao: ny fahasambarana dia tsy miankina amin’ny zavatra ananantsika na amin’ny zavatra rehetra ao anatintsika. Araka ny ho hianarantsika avy amin’ny tenivavolombelon’ny vahoakan’Andriamanitra, araka ny voasoratra ao amin’ny Hebreo 11 sy amin’ny andro farany (Apokalypsy 14:12), ny finoana koa dia tsy miankina amin’ny zavatra ao anatintsika.

Fizarana II: Fanazavana (Commentary)

Fampidirana

Ahoana no fiasan’ny dingan’ny finoana? Mba hamaliana izany, dia hijery lahatsoratra fototra telo momba ny finoana isika. Ny lahatsoratra voalohany dia manome ny hany famaritana ara-Baiboly momba ny “finoana” (Hebreo 11:1), famaritana izay hohamafisin’ireo loham-pianakaviana (patriarka) sy ireo maherin’ny finoana ao amin’ny Testamenta Taloha (Hebreo 11:4–40). Ny lahatsoratra faharoa dia manome fanazavana momba ny fiasan’ny finoana amin’ny alalan’ny tantaran’i Abrahama, izay rain’ny fahamarinana amin’ny finoana (Genesisa 15:6). Ny lahatsoratra fahatelo kosa dia ny tenivavolombelon’ny “finoana” ananan’ny vahoakan’Andriamanitra (ireo “olona masina”) amin’ny andro farany (Apokalypsy 14:12).

Ny Famaritana ny Finoana (Hebreo 11:1)

Ny Hebreo 11:1 no hany lahatsoratra ao amin'ny Baiboly mamaritra ny atao hoe finoana. Ho an'i Paoly, mpanoratra ny Hebreo, ny finoana dia ahitana singa roa. Ny singa voalohany, “ny fahatokiana ny amin’ny zavatra antenaina” (Hebreo 11:1), dia manondro ny fisehoan-javatra farany amin’ny tantaran’olombelona, dia ny “Fiaviana” na ny fahatongavan’ny fanjakan’Andriamanitra amin’ny andro farany, izay “ny teny fikasana” tsy azon’ireo “loholona” tamin’ny Testamenta Taloha ihany koa (Hebreo 11:39).

Ny singa faharoa amin’ny finoana dia “ny fampisehoana ny zavatra tsy hita” (Hebreo 11:1). Ity lafiny ity dia manondro ny fisehoan-javatra voalohany indrindra teo amin’ny tantaran’olombelona, dia ny Fahariana izao tontolo izao. Tsara homarihina fa ny teny hoe “hita” (blepomenon ao amin’ny Hebreo 11:1) dia manondro ny teny hoe “hita” (blepomenon ao amin’ny Hebreo 11:3), izay miresaka momba ny Fahariana izao tontolo izao. Raha lazaina amin’ny teny hafa, ny fototry ny finoana dia mahakasika fisehoan-javatra roa izay eo ambany fitondran’Andriamanitra tanteraka: ny Faharian’Andriamanitra izao tontolo izao sy ny Fiaviana Faharoa. Ny finoana dia miantso antsika hino ny dingana tsy hita maso tamin’ny Fahariana ary hanantena ny fisehoan-javatra tsy mbola hita maso sy tsy mbola tanteraka, dia ny fiavian’i Kristy fanindroany.

Noho izany, ny fahatakarana fototra momba ny finoana dia miorina amin’ireto fisehoan-javatra roa ireto: ny Fahariana sy ny fanantenana ny Fiaviana Faharoa. Tsy kisendrasendra velively raha hita mazava tsara eo amin’ny firafitry ny Soratra Masina mihitsy io lamina io. Ny Baiboly dia manomboka amin’ny Fahariana (Genesisa 1:1–2:1) ary mifarana amin’ny fiavian’ny Tompo (Apokalypsy 22:20). Ny Soratra Masina ao amin’ny Testamenta Taloha koa dia manaporofo izany rafitra izany, manomboka amin’ny Fahariana ary mifarana na amin’ny fiavian’ny andro lehiben’i Jehovah (Malakia 3:23, 24 / Mal. 4:5) na amin’ny fanantenana ny fiverenana avy amin’ny fahababoana tany Babylona mandritra ny taona Sabata (2 Tantara 36:21–23).

Tsara ny manamarika fa ity lamina ara-drafitra ity dia hita any amin’ny toerana hafa maro ao amin’ny Soratra Masina, toy ny aseho amin’ireto ohatra manaraka ireto:

1. Ny bokin’ny Genesisa dia manomboka amin’ny Fahariana ary mifarana amin’ny fomba fijery miatrika ny Tany Nampanantenaina, ary farany, ny fanantenana ny fitsanganana amin’ny maty, araka ny hita amin’ny fangatahan’i Josefa hitondra ny taolany hiala any Ejipta amin’ny fotoana hanafahana an’i Isiraely (Genesisa 50:24–26).

2. Toy izany koa, ny Pentateoka (ny boky dimy voalohany) dia manomboka amin’ny Fahariana ary mifarana amin’izany fomba fijery manatrika ny Tany Nampanantenaina izany sy ny fanantenana ny fitsanganana amin’ny maty (Deoteronomia 34:4–6).

3. Ny bokin’i Isaia dia manomboka amin’ny fiantsoan’Andriamanitra ny lanitra sy ny tany ho vavolombelon’ny alahelony amin’ny vahoakany ary mifarana amin’ny famoronana lanitra vaovao sy tany vaovao ary amin’ny fanantenana ny fanompoam-pivavahana mandrakizay hataon’ny olombelona voavotra ho an’ny Tompo, isan-tsabata (Isaia 66:22, 23).

4. Ny bokin’ny Mpitoriteny dia manomboka amin’ny Fahariana (Mpitoriteny 1:1–11) ary mifarana amin’ny fitsarana farany (Mpitoriteny 12:14).

5. Ny bokin’i Daniela dia manomboka amin’ny fizahan-toetra momba ny sakafo, izay manondro ireo foto-kevitra momba ny sakafo nomena tamin’ny Fahariana (Daniela 1:12; ampitahao amin’ny Genesisa 1:29) ary mifarana amin’ny Fiaviana Faharoa, ny andro fitsanganana amin’ny maty “any amin’ny faran’ny andro” (Daniela 12:13).

6. Ny Filazantsaran’i Jaona dia manomboka amin’ny Fahariana (Jaona 1:1–10) ary mifarana amin’ny teny fikasana ny amin’ny Fiaviana Faharoa (Jaona 21:22, 23).

Ny Finoan’i Abrama

Ny fahitana momba ny Mesia avy amin’Andriamanitra dia nanome aingam-panahy an’i Abrama hanana finoana ny amin’ny hoaviny. Rehefa nahita ireo kintana tany an-danitra ho sary mampiseho ny teny fikasana avy amin'Andriamanitra izy, dia nino i Abrama. Ny matoanteny hebreo hoe he’emin, “nino”, dia mamaritra zavatra mihoatra lavitra noho ny dingana ara-pihetseham-po na ara-tsaina fotsiny. Ary koa, ny hoe “nino” dia midika mihoatra noho ny fanekena tsotra izao ny fiekem-pinoana na “finoana” ara-pivavahana iray. Amin'ny teny hebreo, ny hoe “mino” dia mifandray amin'ny tantara sy ny fifandraisana, araka ny hita amin'ny fototeny hoe ’aman, “mafy orina” na “azo itokisana”. Noho ny fiankinany amin’Andriamanitra, dia “nino” i Abrama fa hanana taranaka izy. Izany karazam-pinoana izany — izany finoana izany — dia “naherin’Andriamanitra” ho “fahamarinany”.

Andriamanitra no lohahevitry ny matoanteny hoe “nahery”. Ity famakiana ity dia hohamafisin’ny fampiasana ny matoanteny tsy mihetsika (niphal) amin’io matoanteny io ihany hoe yekḥasheb, “nahery”, “nampisafidiana”, ao amin’ny fiteny mitovy amin’izany any an-kafa (Levitikosy 7:18; ampitahao amin’ny Salamo 106:31), izay manana an’Andriamanitra ho lohahevitra koa. Io fampiasana io dia midika fa “naherin’” Andriamanitra ny finoan’i Abrama ho manana toetra mitovy amin’ny fahamarinana.

Izany finoana izany dia fahamarinana. Ny fiezahan’olombelona sy ny asa dia tsy mamokatra fahamarinana; fa kosa, ny fahamarinana dia fanomezana avy amin’Andriamanitra. Ny Genesisa 15:6 dia misy dikany lehibe manoloana ny fomba fijery tany Ejipta fahizay izay nanjaka tamin’ny andron’i Abrama. Ao amin’ireo rafitra roa ireo, ny “fanisana/famerana” sy ny “fahamarinana” dia samy fomba fiteny ao amin’ny fitsarana, ary ny fanisana dia ampiasaina hanombanana ny fahamarinana. Nefa, ny fomba fijery roa tonta dia tsy mitovy mihitsy. Tany Ejipta fahizay, ny lanjan’ny fahamarinan’olombelona dia nodinihina mifototra amin’ny fanisana ny asan’olombelona ampitahaina amin’ny lanjan’ny Maat, ny fahamarinan’andriamanitra. Ao amin’izany rafitra izany, ny fahamarinan’andriamanitra dia notakina tamin’ny olombelona, ary ny fananana izany na ny tsy fananana izany dia nisaina ho azy na hanamelohana azy.

Izany no mifanohitra amin’izany, ny fahamarinan’i Abrama dia nodinihina miorina amin’ny asan’Andriamanitra ho azy. Eo amin’ny fomba fijery ara-Baiboly, ny “fahamarinana” (tsedaqah) dia toetra manokana an’Andriamanitra (Isaia 45:24, Daniela 9:7), ary noho izany, ny fahamarinana dia tsy afaka ny ho zavatra hafa fa fanomezana avy amin’Andriamanitra ho an’ny olombelona (Deoteronomia 6:25, Deoteronomia 24:13, Isaia 45:24, Salamo 24:5). Ny nanamarina an’i Abrama dia tsy ny fitambaran’ny asany, fa ny fahavononany hiankina amin’ny asan’Andriamanitra ho azy (Romana 4:2–4).

Ny Finoan’ireo Olona Masina amin’ny Andro Farany

Ny fampiharana mivantana indrindra amin’ny fampiraisana ny Testamenta Taloha sy Vaovao dia ny fifandraisan’ny “lalàna sy ny filazantsara”, izay ampiasain’i Ellen G. White hanazavana ny anarantsika “miavaka” (Selected Messages, boky 2, p. 385). Ary zava-dehibe ihany koa fa miorina amin’io fifandraisana io no nandraisana ara-dalàna ny anarana hoe “Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito” mba hanorenana ny tantaran’ny Fiangonana Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito:

“Izahay, izay manao sonia eto ambany, dia miaraka miambina eto, amin’ny maha-fiangonana, mandray ny anarana hoe, Advantista Mitandrina ny Andro Fahafito, mifanaiky hitandrina ny didin’Andriamanitra, sy ny finoana an’i Jesosy Kristy.” — The Advent Review and Sabbath Herald, 8 Oktobra 1861.

Mazava ho azy fa io fiekem-pinoana io dia hita ao amin’ny lahatsoratra ara-paminaniana ao amin’ny Apokalypsy koa, izay adika ho fanondroana ara-paminaniana momba ireo vavolombelon’ny fahamarinana ara-Baiboly amin’ny andro farany (Apokalypsy 14:12). Ao amin’ity andininy ity, “ny olona masina” dia fantatra amin’ny hoe “izay mitandrina ny didin’Andriamanitra sy ny finoana an’i Jesosy”. Ny lalàna sy “ny finoana an’i Jesosy” dia midika mihoatra noho ny asa mivaingana amin’ny fankatoavana fotsiny, miaraka amin’ny finoana ara-panahy. Ny rafitry ny fehezanteny dia manoro hevitra, raha ny marina, fa ny asa roa tonta dia ao anatin’ny fahamarinana iray ihany, manana endrika roa azony alaina: ny fankatoavana ny lalàna dia ny finoana an’i Jesosy; izany hoe, ny finoan’i Jesosy mihitsy. Satria, araka ny fisainana ara-Baiboly, ny finoana dia fahamarinana (jereo ny Genesisa 15:6). Io fampihavanana ny “lalàn’i Mosesy” amin’ny finoana ny fiavian’i Jesosy io no mampiavaka ny hafatry ny Elia amin’ny andro farany (Malakia 3:22–24 / Mal. 4:4–6) ary mamolavola ny irak’ireo vavolombelona roa izay misolo tena ny tenivavolombelon’ny Testamenta Taloha sy Vaovao (Apokalypsy 11:3–6).

Fizarana III: Fampiharana amin’ny Fiainana

Tolo-tsaina ho an’ny Mpampianatra: Eto ambany ireto misy paikady vitsivitsy hozaraina amin’ireo mpianatrao mba hanorenana ny finoany sy hikolokoloana ny fiainam-bavany. Mangataha mpiantso an-tsitrapo iray hamaky ny Soratra Masina sy ireo foto-kevitra manaraka. Avy eo dia iaraho midinika amin’ny kilasinao ireo foto-kevitra sy fanantaniana ireo.

Fampiofanana amin'ny Finoana (Vakio ny Matio 15:21–28)

• Foto-kevitra 1: Mivavaha ary manaova zavatra toy ny hoe efa nandre ny vavakanao Andriamanitra ary efa namaly na hamaly izany.

• Foto-kevitra 2: Atsaharo ny fanahiana momba ny “haavon'ny” finoanao na momba ny toe-javatra misy anao ankehitriny. Mandrosoa fotsiny, matoky an’Andriamanitra.

• Foto-kevitra 3: Mianara miara-mandeha amin’Andriamanitra sy mankatò ny didiny, eny fa na dia (indrindra fa) mitondra fahasahiranana aza izany fankatoavana izany (fahaverezan’ny asa/toerana, fahaverezan’ny namana, sns).

Fanontaniana hifanakalozana hevitra:

1. Inona no dikan’ny hoe manana finoana marina sy feno fanetren-tena an’Andriamanitra?

2. Manao ahoana ny endrik’izany finoana feno fanetren-tena izany?