NY HERIN'NY FITSANGANAN'I KRISTY TAMIN'NY MATY

Hodinihina mandritra ny herinandro:

1 Kor. 15; Lio. 24:44-47; Apok. 20:5, 6; Kol. 2:12; 2 Tim. 1:12; 1 Tes. 4:13-17.

Tsianjery

"Ary raha tsy natsangana Kristy, dia foana ny tori-teninay, ary foana koa ny finoanareo. (...) ary raha tsy natsangana Kristy, dia foana ny finoanareo; ary mbola ao amin'ny fahotanareo ihany hianareo."- 1 Kor. 15:14, 17

Mahavariana fa na dia tamin'ny andron'i Paoly aza dia efa niatrika ireo olona nandà ny fisian'ny fitsanganana amin'ny maty izy. Hitan'ny olona tamin'izany fotoana izany rahateo moa izay ataon'ny fahafatesana amin'ny vatan'olombelona. Fantatr'izy ireo fa mihasimba ny faty, miempo, ary tonga vovoka ka ny farany dia saika tsy misy intsony. Fantany fa efa hatry ny ela no nisy olona maty. Raha ny marina, efa hatry ny ela no nisy olona maty. Fantatr'izy ireo koa fa fohy kokoa ny fotoana hahavelomana raha miohatra amin'ny fotoana itoeran'ny olona ao am-pasana.

Noho izany, ny fitsanganan'ny maty dia toa tsy azo ninoana tamin'izany andro izany, raha ny fijerin'olombelona, toy ny fahitan'ny olona azy amin'izao andro izao ihany. Ary azo inoana fa lohahevitra iray nanomezan'i Paoly fanazavana izany.

Ary tena zava-dehibe tokoa ny fitsanganana amin'ny maty. Raha tsy nitsangana tamin'ny maty i Jesosy, dia tsy ho marina akory izay nolazainy momba ny Tenany, tsy ho nisy vokany ny hazo fijaliana ary tsy ho voaonitra ny fahotantsika. Tsy misy afa-tsy fahakiviana no ho anjarantsika raha izany. Saingy tsy izany, fa nitsangana tamin'ny maty ny Tompontsika, ary niakatra ho any an-danitra sy mbola hiverina indray hitondra antsika hody!

Amin'ity herinandro ity isika dia hifantoka amin'ny 1 Kor. 15 sy ny fampianarany momba ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty. Noho ny hery miasa mangina avy amin'ny fisainana mpanompo sampy nanodidina azy ireo, dia nisy tamin'ireo olona tao Korinto nilaza fa tsy misy ny fitsanganana amin'ny maty. Ho setrin'izany, dia nambaran'i Paoly fa ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty no hany ahazoantsika fanantenana momba ny famonjena.

MITORY NY FITSANGANAN'I KRISTY TAMIN'NY MATY

Manasongadina ny filazantsara i Paoly raha manomboka ny 1 Kor. 15. Resahiny ao ny Filazantsara (1) izay notoriny tamin'ireo Korintianina, (2) noraisin'izy ireo (3) niorenan'izy ireo ary ary (4) hamonjena azy (1 Kor. 15:1, 2). Izany fampidirana izany no manomana ny mpamaky hanaraka ny tohin'ny toko ary koa mampiseho ny maha-zava-dehibe ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty ho an'ny famonjena antsika (jereo koa ny Rôm. 10:9, 10). Ampahany iray iankinana aina ao amin'ny hafatry ny filazantsara ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty, ka ny fandavana izany dia toy ny fandavana ny finoana an'i Kristy.

Vakio ny 1 Kor. 15:1-4; Lio. 24:44-47 ary ny Rom. 1:1-4. Inona ny hevitra Iraisan'Ireo toko sy andininy ireo?

Hitantsika ao amin'ny 1 Kor. 15:1-4 ny famintinana ny hafatr'i Paoly. Na manondro andalan-teny manokana ao amin'ny Testamenta Taloha ny fehezanteny hoe "araka ny Soratra Masina" na koa manondro ny Testamenta Vaovao iray manontolo, dia tsy manova na inona na inona izany. Ny fahafatesan'i Jesosy sy ny fitsanganany tamin'ny maty no mahatanteraka ireo teny fikasan'Andriamanitra hita ao amin'ny Testamenta Taloha.

Vakio ny 1 Kor. 15:2, 11. Nahoana Ireo andalan-tSoratra Masina Ireo no mampifanindran-dalana ny finoana sy ny toriteny? Inona no Ifandraisan'Ireo roa ireo?

Izay rehetra milaza fa nitsangana tamin'ny maty i Kristy dia tsy maintsy mino aloha fa zava-niseho teo amin'ny tantara tokoa ny fitsanganany tamin'ny maty. Araka izany, ny 1 Kor. 15:5-8 dia mitana anjara toerana lehibe ao amin'ny Testamenta Vaovao. Ireo toko sy andininy ireo no porofo lehibe ara-tSoratra Masina izay maneho fa hitan'ny olona marobe i Kristy taorian'ny fitsanganany tamin'ny maty ary maro tamin'ireo olona ireo no mbole velona tamin'ny andro nanoratan'i Paoly ny epistiliny (1 Kor. 15:6).

Izao no tian'i Paoly hambara, raha zohina: "Mandehana anontanio azy ireo izay hitany." Tahaka izany no nananany toky lehibe momba ny maha-zava-mísy marina ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty.

Vavolombelona nanatri-maso ireo olona ireo. Izy ireo no nanambaran'i Jesosy hoe "Ary hianareo no vavolombelon'izany."- Lio. 24:48.

Inona avy Ireo antony ahafahantsika mino ny fitsanganan'l Kristy tamin'ny maty? Inona Ihany koa Ireo zavatra hafa, na zava-masina na zavatra eto amin'izao tontolo izao, Izay inoantsika na dia tsy hitantsika maso aza?

I KRISTY NITSANGANA TAMIN'NY MATY, ILAY HANY FANANTENANTSIKA 

Hazavain'i Paoly ao amin'ny 1 Kor. 15:9-19 fa henjana sy mahatahotra ny vokatry ny fandavana ny fisian'ny fitsanganana amin'ny maty. Raha tsy misy ny fitsanganan'ny maty dia tsy manana fanantenana ho an'ny ankehitriny ny mpino ary indrindra moa ho an'ny hoavy.

Vakio ny 1 Kor. 16:9-19. Inona no verintsika raha tsy natsangana tamin'ny maty i Kristy?

Ireo mpanompo sampy fahiny, ankapobeny, dia tsy nino ny fitsanganan'ny maty, indrindra ny tany amin'ny tontolo grika izay nino fa misaraka ny vatana sy ny fanahy (rehefa maty ny olona dia lazaina fa manidina any amin'izay toerana heverina fa handehanan'ny fanahin'ny maty ny fanahiny). Fanontaniana miendrika hailahateny no anombohan'i Paoly ny paragrafy ao amin'ny 1 Kor. 15:12-19, izay maneho ny halalin'ny fahaverezan-keviny manoloana izany: "ahoana no ilazan'ny sasany eo aminareo fa tsy misy fitsanganan'ny maty?"- 1 Kor. 15:12. Ho an'i Paoly, dia zavatra tsy azo heverina mihitsy ny tsy finoana ny fitsanganana amin'ny maty, indrindra moa, satria marobe ny vavolombelon'izany mivantana (1 Kor. 15:5-8). Ary ratsy kokoa noho izany aza, raha tsy misy ny fitsanganan'ny maty dia miorina amin'ny lainga izany ny fanantenan'izy ireo, ary mbola mitoetra ao amin'ny fahotany ihany izy.

Nambaran'i Paoly fa raha tsy misy ny fitsanganan'ny maty, dia (1) "na dia Kristy aza dia tsy natsangana"- 1 Kor. 15:13, 16); (2) "foana ny tori-teninay"- and. 14; (3) "foana koa ny finoanareo"-and. 14; (4) "dia hita ho vavolombelona mandainga (...) izahay- and. 15; (5) "foana ny finoanareo"- and. 17; (6) "mbola ao amin'ny fahotanareo ihany hianareo"-and. 17, ary mazava loatra fa (7) "very koa izay efa nodimandry"- 1 Kor. 15:18.

Raha tsy misy ny fitsanganan'ny maty, dia foana ny toriteny ary foana koa ny finoana (1 Kor. 15:14). Ny teny grika nadika hoe "foana" dia kenos. Tsy diso izany dikanteny izany, saingy malalaka loatra ny heviny. Mampiady hevitra ireo mpandika teny ny hevitry ny hoe kenos, mety midika hoe "foana" izany, izany hoe tsy ahitana fahamarinana ("tsy marina"), nefa koa azo adika ho tsy fisian'ny vokatra (izany hoe "tsy misy vokany") na tsy misy antony (izany hoe, "tsy misy heviny").

Na inona na inona hevitr'io teny io manokana, ao anatin'ny tontolon-kevitra izay tsy isian'ny fitsanganan'ny maty, dia aseho ho toy ny tsinontsinona ny finoana, avy amin'ny teny grika mataios (1 Kor. 15:17). Na dia tsy mifanalavitra amin'ny kenos aza ny hevitry ny mataios, dia izao no tiany hambara: raha tsy velona i Jesosy, dia zava-poana ihany ny finoana, satria tsy voavela ny helotsika (1 Kor. 15:17). Amin'izay dia ho vavolombelona mandainga isika, izay sady mamitaka no voafitaka (1 Kor. 15:15).

Ahoana no ahazoana tsara ny hevitry ny 1 Kor. 15 raha toa ny maty manidina ho any an-danitra (na ho any amin'ny helo) avy hatrany? Nahoana àry no zava-dehibe tokoa ny famplanarana milaza fa matory ny maty?

KRISTY NO SANTATRA

Raha toa i Jesosy Kristy tsy nitsangana, dia ho zava-poana ny fanantenana rehetra momba ny hoavy (1 Kor. 15:12-19). "Fa efa natsangana tamin'ny maty tokoa Kristy ho santatrizay efa nodi-mandry."- 1 Kor. 15:20. Zava-nitranga teo amin'ny tantara ny Fitsanganany tamin'ny maty. Noho izany, dia mahazo antoka isika fa izay rehetra maty ao amin'i Kristy dia hatsangana amin'ny maty rehefa ho avy Izy (1 Kor. 15:20-23).

Vakio ny 1 Kor. 15:20-23. Inona ny hevitry ny hoe i Jesosy no "santatra"?

Hanamarika ny fiafaran'izao vanim-potoan'ny faharatsiana iainantsika izao ny fitsanganan'ny tenan'ireo izay maty ao amin'i Kristy (1 Kor. 15:24; Apôk. 20:5, 6). Amin'ny maha- Adama faharoa Azy dia hanolotra indray ny fanjakana amin-dRainy i Kristy ka hamerina izao tontolo izao ho eo ambany Fanapahany (1 Kor. 15:25-28). Ny faneken'i Kristy hilefitra amin'Andriamanitra (1 Kor. 15:28) dia tokony horaisina ho ny fanehoana ny fifandraisan'i Adama sy i Kristy. Amin'ny maha-Adama faharoa an'i Jesosy ao amin'ny drafi-panavotana (1 Kor. 15:45), dia milefitra tanteraka amin'ny sitrapon'ny Rainy Izy, raha toa ka tsy nahatanteraka izany kosa ilay Adama voalohany.

Ao amin'ny 1 Kor. 15:29-34 dia averin'i Paoly indray ny filazana fa fahadalana ny fandavana ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty. Ampiasainy amin'izany ny sary an'ohatry ny batisa satria io no tandindon'ny firaisan'ny mpino amin'i Kristy ao amin'ny Fahafatesany sy ny Fitsanganany amin'ny maty (Rôm. 6:3, 4; Kôl. 2:12). Noho izany, dia tsy misy heviny ny fandavana ny maha zava-misy ny fitsanganana amin'ny maty. Na izany aza, dia saro-takarina ny tian'i Paoly hambara amin'ny hoe: "atao batisa ny amin'ny maty."- 1 Kor. 15:29.

"Nisy fanazavana samihafa natolotra momba izany, saingy tsara kokoa ny mandray ny hevitr'io fiteny io ho manondro ny fanapahan-kevitry ny olona sasany ny hatao batisa mba hahafahany mihaona indray amin'ireo havany nodimandry amin'ny fitsanganan'ny maty. Azo heverina ihany koa fa ny fanapahan-keviny hatao batisa dia setrin'ny ohatra tsara nasehon'ireo izay efa nodimandry tao amin'i Kristy. Araka izany, ny batisan'ireo olona ireo dia tsy fisoloany tena ny maty fa noho ny amin'ny maty."- Carl P. Cosaert, "1 Corinthians," Andrews Bible Commentary: New Testament (Berrien Springs, MI: Andrews University Press, 2022), t. 1652.

Faharoa, tsy misy heviny ny fanaovana vy very ny aina raha toa ka tsy misy ny fitsanganana amin'ny maty (1 Kor. 15:30-32). Raha izany mantsy dia tsaratsara kokoa ny mifaly amin'ny fahafinaretana eto amin'izao tontolo izao (1 Kor. 15:32).

Saintsaino ny tenin'l Paoly ao amin'ny 2 Tim. 1:12. Ahoana no ahazoany antoka momba ny hoavy tahaka izany? Ahoana no hahafahantsika mahazo antoka momba ny hoavy?

NY VATANA HATSANGANA AMIN'NY MATY

Miresaka fohifohy momba ny vatana hatsangana amin'ny maty io Paoly ao amin'ny 1 Kor. 15:35-39. Fanontaniana roa no anombohany izany: "Hatao ahoana ary no fanangana ny maty? Ary tena manao ahoana no hisehoany?"- 1 Kor. 15:35. Ao amin'ny 1 Kor. 15:36-49 no ahitana ny valin'ireo fanontaniana ireo.

Vakio ny 1 Kor. 15:36-41. Ahoana no amalian'ireo andalan-teny Ireo ny fanontaniana ao amin'ny 1 Kor. 15:35?

Mampiasa fanoharana telo i Paoly mba hanampiana ny mpamaky hahatakatra izay mitranga amin'ny fitsanganan'ny maty. Ny fanoharana voalohany (1 Kor. 15:36-38) dia milaza fa ny tena dia tahaka ny voa izay tsy maintsy maty aloha (na tsy mitoetra ho voa intsony) mba hahatonga azy ho zava-maniry amin'ny fomba mahagaga. Mazava izany fampianarana izany: fahagagana ataon'Andriamanitra ny fitsanganana amin'ny maty. Faharoa, ny fanoharana momba ny nofo samihafa (1 Kor. 15:39, 40) dia manasongadina fa eto amin'ity tontolo ity dia nomen'Andriamanitra tena samy hafa ny biby sy ny olona arakaraka ny tontolo iainana misy azy. Tahaka izany koa, ny tenantsika dia hatao mifanaraka amin'ny toe-javatra vaovao any amin'ny tontolon'ny lanitra. Velabelarina kokoa izany hevitra izany ao anatin'ny fanoharana momba ny tenan'ny voninahitra (1 Kor. 15:40, 41), izay manasongadina fa ny voninahitry ny vatana hatsangana amin'ny maty dia mihoatra lavitra noho ny vatana mialoha izany, izay nandairan'ny fahalavoana teto an-tany.

Izany hevitra izany dia azo jerena ihany koa amin'ny alalan'ny fampitahana efatra atao amin'ny tenantsika eto an-tany amin'izao fotoana izao sy ny tenantsika rehefa hatsangana amin'ny maty. Ilay voalohany dia an'ny tany, mety lo, malemy ary araka ny fomban'aina. Etsy ankilany kosa, ilay faharoa dia tenan'ny any an-danitra, tsy mety lo, mahery ary araka ny fombam-panahy (1 Kor. 15:40-44). Tsy midika anefa izany fa tsy misy fifandraisana eo amin'ireo tena roa ireo. Ny fampiasan'i Paoly ny teny grika sõma ("vatana") ho an'ilay vatana nalevina sy ho an'ilay vatana hatsangana dia maneho fa tsy foana ny maha-izy ilay olona teo aloha. Etsy andanin'izany anefa, dia mampiseho koa ireo toetra 4 mifanohitra etsy ambony fa misy ny fiovana: ny tenantsika vaovao dia tsy hitovy amin'izay mety lo ananantsika amin'izao fotoana izao, isaorantsika ny Tompo indrindra izany.

Ny filazan'i Paoly hoe "araka ny fombam-panahy" dia tsy manondro ny tsy fisian'ny vatana azo tsapain-tanana tsy akory. Ambarany any amin'ny boky hafa fa hovan'i Jesosy "ny tenan'ny fietren-tenantsika ka hitovy endrika amin'ny tenan'ny voninahiny."- Fil. 3:21. Araka izany, dia hanana vatana azo tsapain-tanana isika, saingy tsy mety simba na lo izany. Koa satria izay hany fantatsika amin'izao dia fahalovana sy aretina ary fahafatesana, dia sarotra amintsika ny maka sary an-tsaina ny fiainana tsy misy ireo rehetra ireo, kanefa izany no ampanantenaina antsika ao amin'i Jesosy.

Ny fahazoana antoka fa hovana ho tonga lafatra ny tenantsika dia manampy antsika haharitra manoloana ny maha-voafetra ny tenantsika ankehitriny, amin'ny fomba ahoana?

HORESENA NY FAHAFATESANA

Vakio ny 1 Kor. 15:54-57. Inona no ambaran'ireo toko sy andininy ireo momba ny fandresena ny fahafatesana amin'ny farany?

Fanambarana mahaliana no anombohan'i Paoly ny paragrafy farany ao amin'ny 1 Kor. 15: "Ny nofo aman-dra tsy mahazo mandova ny fanjakan'Andriamanitra."- 1 Kor. 15:50. Maro amin'ny mpamaky ny Baiboly no mampiasa io fanambarana io hoenti-milaza fa i Paoly dia manohana ny hevitra izay milaza fa fanahy tsy misy vatana no mankany an-danitra. Tsy izany mihitsy anefa ny tontolon-kevitra. Ny firafitry ny teny ao amin'ny 1 Kor. 15:50 dia manambara fa ny "nofo aman-dra" dia mifanandrify amin'ny "fahalovana", ary ny "fanjakan'Andriamanitra" kosa dia mifandraika amin'ny "tsy fahalovana". Tahaka izay hita ao amin'ny 1 Kor. 15:42-49, eto koa i Paoly dia mampitaha ny vatana ankehitriny (na ny faty koa aza) amin'ny vatana hatsangana amin'ny maty. Ny vatana alevina dia voamariky ny fahalovana sy ny fahafatesana, fa ny vatana hatsangana kosa dia mitafy tsy fahalovana sy tsy fahafatesana (1 Kor. 15:50, 53, 54). Raha lazaina amin'ny teny tsotra, dia milaza i Paoly fa tsy maintsy mandalo fiovana tanteraka ny tenantsika mba hahafahantsika mandova ny lanitra.

Raha fintinina, dia miresaka momba ny fahalovana sy ny fahafatesana i Paoly mba hanondroana ny toetra maha-mpanota antsika. Eo amin'ny asasoratra jiosy, ny hoe "nofo aman-dra" dia teny fampiasa hanondroana ny olombelona lavo, izay antony tsy maintsy hanovana ny tenantsika sy hanesorana ny tsy fahatanterahana rehetra amin'ny fotoana hiverenan'i Jesosy.

Rehefa hesorina ny toetra maha-mpanota antsika (1 Kor. 15:54) ary rehefa hotafiana tsy-fahafatesana isika (1 Kor. 15:51-53; 1 Tes. 4:13-17), dia vao ho tanteraka ny fanambarana hoe: "Ny fahafatesana noresena ka levona."- 1 Kor. 15:54. Amin'izay no hihirana izao fihirana mitory fahasahiana sy fihaikana izao: "Ry fahafatesana ô, aiza ny fandresenao? Ry fahafatesana ô aiza ny fanindronanao?"- 1 Kor. 15:55. Amin'ny fiavian'i Kristy fanindroany no hitrangan'izany rehetra izany (1 Kor. 15:51, 52).

Eritrereto izao: manakimpy ny masontsika isika rehefa maty, ary ny zavatra ho hitantsika aorian'izany dia ny fiavian'i Jesosy fanindroany, rehefa hatsangany amin'ny maty isika. Na oviana na oviana no nahafatesan'ny mpino iray, na dia an'arivo taona lasa aza, dia "vetivety, toy ny indray mipi-maso" no hananganana azy "rehefa maneno ny trompetra farany, dia hovana isika rehetra; fa hotsofina ny trompetra, ary ny maty hatsangana tsy ho lo intsony, ary isika hovana."- 1 Kor. 15:52.

Iza moa no tsy efa nitaraina hoe haingana loatra ny fandehan'ny fialnana? Raha Jerena ny fanandramantsika manokana, dia ho toy Izany koa ny fahatsapantsika ny flavian'l Jesosy fanindroany. Angamba ny eritreritsika voalohany rehefa miverina Izy dla hoe: "Tena haingana tokoa ny fahatongavanao ry Tompo!" Ahoana no anamplan'izany antsika hahatakatra bebe kokoa Izay heverina ho "fitaredretry" ny fotoana?

FIANARANA FANAMPINY:

"Fanafahana ny vahoakan'Andriamanitra", HM, toko faha-40.

"Ny maha-Andriamanitra an'i Kristy no antoky ny fiainana mandrakizay ho an'ny mpino. 'Izay mino Ahy, hoy Jesosy, na dia maty aza, dia ho velona indray ary izay rehetra velona ka mino Ahy, dia tsy ho faty mandrakizay. Mino izany va hianao?' Eto Kristy dia mibanjina ny fotoana hiaviany fanindroany. Amin'izay dia hitsangana tsy ho lo intsony ny marina, ary ny marina velona dia hafindra ho any an-danitra tsy hahita fahafatesana. Ny fahagagana izay efa hataon'i Kristy, amin'ny fananganana an'i Lazarosy amin'ny maty, dia hampiseho ny fitsanganan'ny marina rehetra amin'ny maty."- IFM, t. 567.

"Nihovitrovitra tamin-kery ny tany rehefa niantso ireo olona masina mbola natory ny feon'ny Zanak'Andriamanitra. Namaly ilay antso izy ireo ary nandroso, nitafy tsy fahafatesana be voninahitra, niantso hoe: 'Ry fahafatesana ô, aiza ny fandresenao? Ry fahafatesana 6, aiza ny fanindronanao?' (Vakio ny 2 Kor. 15:55). Rehefa izany, ireo olona masina velona sy ireo olona vao natsangana dia nanandratra ny feony tao anatin'ny fihobiam-pandresena nitohy hatrany hatrany. Ireny vatana nidina tany am-pasana nitondra ny mariky ny aretina sy ny fahafatesana ireny dia nitsangana niaraka tamin'ny fahasalamana sy tanjaka tsy mety maty intsony. Novana tao anatin'ny fotoana fohy ny olona masina, ary tao anatin'ny indray mipi-maso dia nakarina niaraka amin'ireo izay vao natsangana, ary niara-nitsena ny Tompony teny amin'ny habakabaka izy ireo. Endrey izany fihaonana be voninahitra! Tafaray ireo namana nosarahin'ny fahafatesana ary tsy hisaraka intsony."- TF, t. 409.

FANONTANIANA hifanakalozan-kevitra

1. Eritrereto ny amin'ireo vavolombelon'ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty (Asa. 1:22; Asa. 2:32; Asa. 3:15; Asa. 4:33; Asa. 5:30-32). Ahoana no mahatonga antsika ho "vavolombelon ny fitsanganany koa, roa arivo taona aty aoriana?

2. Mandrafitra manontolo ny hafatry ny filazantsara ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty (1 Kor. 15:1-4). Raha tsy misy ny fitsanganan'ny maty, dia ho zava-poana ny fitoriana ny fahafatesan'ı Kristy (1 Kor. 15:14). Na ny fahafatesan'i Kristy aza dia ho zava-poana koa. Nahoana? Inona no ambaran'ny valinteninao momba ny herin'ny fitsanganan'i Kristy tamin'ny maty?

3. Saintsaino ny fanambarana mahaliana nataon'i Paoly: "Raha tsy hatsangana ny maty, dia aoka isika hihinana sy hisotro, fa rahampitso dia ho faty."- 1 Kor. 15:32. Inona no tiany hambara amin'izany?

4. Resaho ao amin'ny kilasy ny amin'ny toetry ny maty. Nahoana no tsy misy heviny ny 1 Kor. 15 raha toa ka miakatra any an-danitra avy hatrany ny olona rehefa maty?